Χρήστος Α. Ιωάννου - Christos A. Ioannou

Αναλύσεις: Δεν βλέπουν το πρόβλημα, πώς να δουν τη λύση!

2012-02-18T12:24:00.001-08:00

18 Φεβρ. 2012 Δεν βλέπουν το πρόβλημα, πώς να δουν τη λύση!

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 18/02/2012

Η μέχρι τούδε πορεία εν μέσω «Μνημονίων» παρέβλεπε λόγω και έργω τα θεμελιώδη προβλήματα: ότι η εγχώρια παραγωγική και ανταγωνιστική καταβαράθρωση επιταχύνθηκε με την ένταξη στην Ευρωζώνη, η δε εύκολη και φθηνή υπερχρέωση με επιτόκια Γερμανίας εξέθρεψε την καταστροφική πρωτοκαθεδρία του προστατευμένου τομέα των «διεθνώς μη-εμπορευσίμων» αγαθών.

Το 2010 το πρώτο τεράστιο δάνειο των 110 δισ. ευρώ, ήταν ευκαιρία να αρχίσει να αντιστρέφεται,
ριζικά και ραγδαία, η υπερδεκαετής καταστροφική μεταφορά παραγωγικών πόρων από τον μη-προστατευμένο ανταγωνιστικό τομέα των «διεθνώς εμπορευσίμων» αγαθών στον προστατευμένο τομέα των «διεθνώς μη-εμπορευσίμων» αγαθών. Ώστε να μειωθεί με βιώσιμο τρόπο το δημοσιονομικό έλλειμμα και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Αντ' αυτού με άστοχες αυξήσεις έμμεσης και άμεσης φορολογίας και ανεπαρκή και άστοχη μείωση δημοσίων δαπανών επιβίωσε το χρεοκοπημένο μοντέλο της μεταφοράς πόρων στον αντιπαραγωγικό τομέα.

Στη σύγκρουση μεταξύ κρατι(κομματι)κής «φούσκας» και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων η «φούσκα» εξήλθε νικήτρια. Εξίσου νικήτριες ήταν, τηρουμένων των αναλογιών, και οι πραγματικές «φούσκες» της πραγματικής οικονομίας. Στην αλληλουχία αναγκαίων μεταρρυθμίσεων στις αγορές προϊόντων, στις αγορές υπηρεσιών και στις αγορές εργασίας εν τέλει οι αλλαγές έμειναν μόνον στην αγορά εργασίας, συμβάλλοντας έτι στην ανοδική δυναμική της ανεργίας και την καθοδική της κοινωνικής συνοχής. Η μη εξάλειψη των «αγκυλώσεων» στις αγορές προϊόντων και στις αγορές υπηρεσιών, και η συνεχής έκτακτη αύξηση των εμμέσων και αμέσων φόρων προς τροφοδοσία της κρατι(κομματι)κής «φούσκας», ελαχιστοποίησαν ή ακύρωσαν την όποια συμβολή του παραγωγικού τομέα στη συγκράτηση της εκρηκτικής ανόδου της ανεργίας.

Η εγχώρια εφαρμογή του Μνημονίου ήρθε να αντιστρατευθεί ορθά θεωρητικά συμπεράσματα και προτάσεις (βλ. Blanchard O. & Giavazzi F. 2003 The Macroeconomic Effects of Regulation and Deregulation in Goods and Labor Markets, Quarterly Journal of Economics, και Barone G. & Cingano F. 2010 Service Regulation and Growth: Evidence from OECD countries, OECD) για τη σχέση αγορών προϊόντων, αγορών υπηρεσιών, αγορών εργασίας, μακροοικονομικών επιδόσεων και ανάπτυξης.

Τα κακογραμμένα «Μνημόνια» τίμησαν την ένδοξη μεταπολιτευτική παράδοση: είναι ανάλογα με τα «προγράμματα» των κομμάτων. Στερούνταν σαφούς διάγνωσης, είναι κατάλογος «μέτρων», και εν τέλει, όπως και τα «προγράμματα», άλλα λένε και άλλα εφαρμόζονται. Τώρα καθώς οι υπαρκτές εφαρμογές των «προγραμμάτων» οδήγησαν στη χρεοκοπία, τα «Μνημόνια» ηχούν δυσάρεστα.

Ετέρα αναλογία αφορά την εγχώρια αντιμετώπισή τους: όπως τα «προγράμματα» εξαγγέλλονται για να φέρουν ψήφους, έτσι και τα «Μνημόνια», κατ' ουσίαν, ψηφίζονται για να φέρουν νέα δάνεια. Εξ ου και το περίεργο ότι παρά την απέραντη Μνημονιολογία, που κινείται μεταξύ σωτηριολογίας, θυσιολογίας και δαιμονολογίας, αποκρύπτονται τα θεμελιώδη προβλήματα συσκοτίζοντας τις αναγκαίες λύσεις. Συμβάλλουν σ' αυτό οι «αδιάβαστοι» και οι επιμέρους ομάδες συμφερόντων που εν τέλει συνδιαμορφώνουν τις υλοποιούμενες επιλογές.

Επίκαιρα και Προλεχθέντα : "Οι κρίσεις του 2009"

2012-02-12T01:52:00.000-08:00

«Δεν λογαριάζονται οι καιροί, μόνο οι άνθρωποι λογαριάζονται που κάνουν τους καιρούς».

Οι κρίσεις του 2009

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 3/1/2009

Η οικονομική κρίση, η σημαντική επιβράδυνση και η ύφεση, σημαίνει πτωχεύσεις και ανεργία. Η μεγαλύτερη κρίση σημαίνει περισσότερες πτωχεύσεις, υψηλότερη ανεργία. Το ζήτημα δεν είναι εάν στην διάρκεια του 2009 η ελληνική οικονομία θα τα έχει, άλλωστε τα «προεόρτια» είναι ήδη ορατά, αλλά το βάθος και η διάρκειά της. Ήτοι, το πότε και πως η ελληνική οικονομία θα βγεί από αυτήν την κρίση, εισερχόμενη σε νέο (βιώσιμο) ανορθωτικό κύκλο.

Οι εγχώριοι «ταμιευτήρες» σύντομης / ανορθωτικής εξόδου μοιάζουν σχεδόν «άδειοι». Παρά την
υπερδεκαετή οικονομική μεγέθυνση άνω του ευρωπαϊκού μέσου όρου, η χώρα παρέμεινε υπερχρεωμένη, και η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών σε ζώνη υψηλότατου κινδύνου. Με παραγωγικό / ανταγωνιστικό έλλειμμα, που μορφοποιείται στο -14% του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Με περισσότερες αλλά μη-βιώσιμες θέσεις εργασίας, κυρίως στον δημόσιο τομέα και περί αυτόν.

Με την κρίση του 2009 (μοιάζουν να) «κλείνουν» πολλοί «κύκλοι». Κατ’ αρχήν συμπληρώνεται η αναγκαία 35ετία για τη συνταξιοδότηση της «μεταπολίτευσης». Για όσους αναρωτιούνταν ως προς το πώς θα «κατέρρεε» η μεταπολιτευτική «κρατικομματική φούσκα», τώρα υπάρχουν ενδείξεις. Με τον αδήριτο περιορισμό του τροφοδοτικού της. Χωρίς (επαρκή) φορολογικά έσοδα, χωρίς (απεριόριστο και «άνευ όρων») εξωτερικό δημόσιο δανεισμό, χωρίς δυνατότητα να τυπωθεί νόμισμα.

Συμπληρώνεται, επίσης, 50ετία στην ευρωπαϊκή περιπέτεια της χώρας. Την επομένη των ευρωεκλογών (7 Ιουνίου 2009) θα συμπληρώνονται 50 χρόνια από την «αίτηση σύνδεσης» με την ΕΟΚ. Το φθινόπωρο, 50 χρόνια από την έναρξη διαπραγματεύσεων για «συμφωνία σύνδεσης» με την ΕΟΚ των 6 μελών, θα είναι σε εξέλιξη διαπραγμάτευση (σύμφωνα με το αισιόδοξο/«ψύχραιμο» σενάριο) για την δανειοδότηση της χώρας από την ΕΚΤ. Σχεδόν τρεις 10ετίες από την «πλήρη ένταξη».

Ενώ η Ένωση των 27, μέσα στην κρίση της χρηματοπιστωτικής παγκοσμιοποίησης και στην ύφεση, αναζητά οικονομικό και κοινωνικό προσανατολισμό, εμείς, αντί να συμβάλλουμε δημιουργικά σε αυτό, στο τέλος του μεταπολιτευτικού κύκλου, «εκαταντήσαμεν μπαίγνιον», όχι «των εθνών» που έλεγε ο Μακρυγιάννης, αλλά αξιολογητών πιστοληπτικής ικανότητας, διεθνών τραπεζιτών και δανειστών. Υποψήφιοι (θεωρητικά) λύσεων «τύπου Ουγγαρίας», ως οι πρώτοι της Ευρωζώνης που θα «αναγκασθούν» σε δανεισμό από το IMF.

Κάθε κρίση είναι και «χαλαστής» και «πλάστης». Από πέρυσι οι ευχές αφορούσαν το 2009. Λόγω εκατονταετίας του 1909, που έφερε την Ελλάδα στον 20ό αιώνα, απαλλάσσοντάς την από τις παθογένειες της εποχής. Για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της επερχόμενης κρίσης, ως ευκαιρίας εισόδου στον 21ο αιώνα, ισχύει το γραφέν του Παλαμά. «Δεν λογαριάζονται οι καιροί, μόνο οι άνθρωποι λογαριάζονται που κάνουν τους καιρούς».

"ΗτΣ" 3/1/2009

Αναλύσεις: Το «ισοδύναμο» που λείπει

2012-02-11T09:07:00.000-08:00

11 Φεβρ. 2012 Το «ισοδύναμο» που λείπει

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 11/02/2012

Από διετίας και πλέον η χώρα «φλερτάρει» στο ρυθμό του ληξιαρίου των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου με την ανοικτή και άτακτη χρεοκοπία. Κι ενώ όλες οι «φούσκες» που έφεραν τη χρεοκοπία φθίνουν, υπάρχει μία που αντιστέκεται συνεχίζοντας να επιβαρύνει τη χώρα: η κρατι(κομματι)κή με τις εκτενείς ιδιωτικοδημόσιες παραφυάδες της, η οποία συνεχώς και συστηματικά μεταθέτει αλλού το ισοδύναμο κόστος της επιβίωσης και της αναπαραγωγής της.

Αναζητώντας «ισοδύναμα» (με την έκτακτη φορολογία σε πρώτο ρόλο) πορεύθηκαν οι πέντε
αναθεωρήσεις του πρώτου Μνημονίου διάσωσης από την ανοικτή χρεοκοπία. Με αλλεπάλληλα «οριζόντια μέτρα» που δεν ξεχώριζαν το δημόσιο, το ιδιωτικό και το ιδιωτικοδημόσιο, τα «ξερά» από τα «χλωρά» εντός τους. Αναζητώντας «ισοδύναμα» κινήθηκε και η διαπραγμάτευση για το δεύτερο Μνημόνιο διάσωσης. Όλα τα «ισοδύναμα» βρέθηκαν εκτός από ένα.

Δεν βρέθηκε «ισοδύναμο» για τις κορυφές της κρατι(κομματι)κής «φούσκας» που οδήγησε τη χώρα στη χρεοκοπία. Όχι μόνον για λόγους ηθικούς, αλλά, κυρίως, για λόγους οικονομικούς: για περικοπή δαπανών και άντληση εσόδων συμβολής στην αποπληρωμή του χρέους. Με ανάκτηση κλεπτοκρατικών προσόδων, που έμεναν και μένουν επιμελώς, ή αμελώς, στο ράφι, όταν τα «οριζόντια μέτρα» πέφτουν «σαν το χαλάζι» επί δικαίων και αδίκων.

Τώρα που τα «οριζόντια μέτρα» της κρατι(κομματι)κής «φούσκας» είναι στα όριά τους, ας επιβληθεί και μία οριζόντια έκτατη εισφορά στην πολιτ(ευτ)ική τάξη που φέρει σημαντικότατο μέρος ευθύνης για την «φούσκα» και τη μεγάλη ελληνική χρεοκοπία. Για να απομειωθεί το δημόσιο χρέος και να καταστεί βιώσιμο, δίπλα στο PSI (Private Sector Involvement) που θα ψηφισθεί, δίπλα στο OSI (Official Sector Involvement) που συζητείται, ας θεσμοθετηθεί και το PNSI (Political Nomenclatura Sector Involvement).

Το PNSI (ας το πούμε «συμμετοχή τομέα πολιτικής νομενκλατούρας») να είναι μία έκτακτη εισφορά έναντι της τρέχουσας χρεοκοπίας. Εισφορά επιβαλλόμενη κλιμακωτά σε πρωθυπουργούς, υπουργούς, υφυπουργούς, γενικούς γραμματείς, κ.ο.κ της 35ετίας 1974-2009 (ή της 37ετίας 1974-2011 για την πληρότητα του «κύκλου»). Με εισπρακτικό στόχο ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αρκεί το 1%-2% για αρχή; Ο αλγόριθμος υπολογισμού της ας λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως ο χρόνος παραμονής στους θώκους, το μέγεθος και οι αποκλίσεις μεταξύ προϋπολογισμών και απολογισμών των οποίων είχαν την πολιτική ευθύνη, κ.ο.κ.

Το PNSI είναι το «ισοδύναμο», καθώς η καταρρέουσα εκτενής κρατι(κομματι)κή «φούσκα», με τα συμπαρομαρτούντα της, εμφανίζεται αναλόγως κοντόθωρη με πρωταγωνιστές της «ελίτ» που είχε προηγηθεί της μεταπολίτευσης του 1974, όταν κι εκείνοι ήταν «σε αποδρομή». Όντας «σε αποδρομή» ήλπιζαν να διασωθούν κηρύσσοντας (βλ. Συντακτική Πράξη αρ. 5 «περί εκδικάσεων ποινικών αδικημάτων τετελεσθέντων υπό μελών της κυβερνήσεως και υφυπουργών» του 1973) τον «ηθικόν καθαρμόν», περιορίζοντάς τον σε έναν -όπουλο (πρωτοπαλίκαρο του τότε καθεστώτος, βλ. «υπόθεση κρεάτων»).

Αναλόγως σήμερα ο «καθαρμός» εξαντλείται σε έναν -όπουλο. Οπότε καλύτερα το PNSI ως πρακτικό «ισοδύναμο» με δημοσιονομικό αποτέλεσμα ώστε να κλείνουν τα μέτρα διάσωσης, αποφεύγοντας άλλα άστοχα -και άδικα- οριζόντια μέτρα.

Αποκλειστικό : Ιδού το νέο Μνημόνιο !!!

2012-02-06T11:12:00.000-08:00

Τώρα που ενόψει νέου Μνημονίου γίνονται με καθυστέρηση 21 μηνών τα Συμβούλια Αρχηγών

Ενα «Ιδανικό» Συμβούλιο Αρχηγών

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 15/5/2010

Η ελληνική προσφυγή στον μηχανισμό ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ για την αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους της χώρας θα μπορούσε να ήταν αντικείμενο του Συμβούλιου πολιτικών Αρχηγών. Μετά από ένα ομόθυμο «όχι» στον δανεισμό θα μπορούσε να εγκριθεί ένα εναλλακτικό πρόγραμμα αρχών και ενεργειών με βάση τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή από τις καλύτερες πολιτ(ευτ)ικές πρακτικές της πρόσφατης εξαετίας, αλλά και της ευρύτερης μεταπολιτευτικής περιόδου.

Για τους μισθούς και τις συντάξεις, μια και μπήκαμε στην ΕΕ και στο ευρώ, υιοθετείται η αρχή της

οσμώσεως για ταχεία «σύγκλιση» και όχι μόνο. Είχαμε μία «θωρακισμένη οικονομία», ολόκληρο «Έτος Ανταγωνιστικότητας» το 2005, και πλείστα όσα επιτεύγματα, και, συνεπώς, πλην της «μετριοπαθούς» απαίτησης για σύγκλιση στον μέσο όρο της ΕΕ υιοθετείται η «σύγκλιση» στα ανώτερα επίπεδα της Ένωσης και της ευρωζώνης: μισθοί Λουξεμβούργου για όλους.

Για τα επιδόματα στις αμοιβές καθιερώνεται «επίδομα λόγω μη λήψης επιδομάτων» για όσους τυχόν δεν απολαμβάνουν τα πλείστα επιδόματα του δημόσιου τομέα. Για όσους μεν τα λαμβάνουν, υπολείπονται δε των επιδομάτων π.χ. του Υπουργείου Οικονομικών εισάγεται πρόσθετο «επίδομα εξομάλυνσης των επιδομάτων» για την ίση μεταχείριση των υπαλλήλων του δημοσίου. Επεκτείνεται ό,τι έχει συμβεί με το περιβόητο «επίδομα παραγωγικότητας»...

Για τις απολύσεις τυγχάνει γενικής εφαρμογής η ρήτρα ότι όποιος απολύεται από τον ιδιωτικό τομέα προσλαμβάνεται αυτομάτως στον δημόσιο τομέα. Με την προσθήκη ότι κάθε προσλαμβανόμενος στον δημόσιο τομέα δικαιούται, εάν το επιθυμεί, να απασχοληθεί και σε άλλη εργασία του ιδιωτικού τομέα, κυρίως ή παραλλήλως, με δικαίωμα να επιστρέψει στην δημόσια μισθοδοσία (εάν έχει φύγει) άνευ ετέρας προϋποθέσεως.

Για τις συντάξεις ως λύση του ασφαλιστικού επιλέγεται η εφαρμογή, επιτέλους, του προφητικού συνθήματος/αιτήματος «Στα Δεκάξι Σύνταξη» με την αναγνώριση «πλασματικής» 15ετίας σε κάθε υποψήφιο εργαζόμενο, επεκτείνοντας σε όλους τους πολίτες, για λόγους ισονομίας τις βέλτιστες πρακτικές πρόσφατης «αποκρατικοποίησης». Το «Στα Δεκάξι Σύνταξη» αποτελεί ριζική λύση στην χρόνια και επιδεινούμενη ανεργία των νέων. Με τυχόν απασχόληση στο δημόσιο θεμελιώνεται δικαίωμα δεύτερης σύνταξης, πάντα με αμοιβές Λουξεμβούργου.

Για την επιστροφή στην αναπτυξιακή διαδικασία αφενός οι φόροι καταβάλλονται οικειοθελώς βάσει της αρχής «ό,τι προαιρείσθε», αφετέρου αποχαρακτηρίζεται κάθε γωνιά ελληνικής γής, αρχής γενομένης από τη Αττική, και απελευθερώνονται οι συντελεστές δόμησης. Το οικιστικό πρότυπο Κυψέλης και Αμπελοκήπων γενικεύεται, για ένα Χόνγκ-Κόνγκ της Νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Τα ανωτέρω είναι εφικτά και βιώσιμα καθώς, εν μέσω της ελληνικής οικονομικής κρίσης, πολίτες που είχαν αποσύρει από τις τράπεζες τα ευρώ τους και τα είχαν αποκρύψει στις γλάστρες τους διαπίστωσαν ότι τα ευρώ καρποφορούν. Ίσως λόγω (ιδεολογικοπολιτικού) κλίματος...

Αναλύσεις: Τι συνέβη στον κατώτατο μισθό;

2012-02-04T10:22:00.000-08:00

4 Φεβρ. 2012 Τι συνέβη στον κατώτατο μισθό;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 4/2/2012

Για τον ολιγοήμερο εγχώριο διάλογο περί τον κατώτατο μισθό χρήζουν επισήμανσης ορισμένες κρίσιμες πλευρές. Η συμφωνία του 2010 μη αύξησης των κατώτατων μισθών έως τον Ιούνιο 2011 και εν συνεχεία χορήγηση το 2011 και το 2012 από τα μέσα εκάστου έτους (1 Ιουλίου) του πληθωρισμού της Ευρωζώνης του προηγούμενου έτους ήταν συμφωνία, εν μέσω χρεοκοπίας, σε έναν άγνωστο Χ. Ηδη, διαφαινόταν ότι η ΕΚΤ θα παρέβλεπε το «καταστατικό» όριο πληθωρισμού στο 2%.

Το έπραξε συμβάλλοντας στην καθυστέρηση της ύφεσης στην Ευρωζώνη. Έτσι, ο πληθωρισμός του
2011 στην Ευρωζώνη κλείνει στο 2,6%-2,7%. Η Ελλάδα βρίσκεται, εν μέσω χρεοκοπίας, οδεύουσα προς αύξηση στον κατώτατο μισθό, από 1 Ιουλίου 2012, κατά 2,6%-2,7%. Αύξηση στον κατώτατο μισθό που δεν δίνουν ούτε σχετικά ευημερούσες (π.χ. Ολλανδία) ούτε ισχυρότερες (π.χ. Γαλλία) οικονομίες της Ευρωζώνης.

Η σύνδεση κατώτατου μισθού με τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης θα ήταν ορθή το 2001 και εντεύθεν, σε μία πολιτική μισθών και συλλογικών διαπραγματεύσεων που ελάμβανε υπόψη τη σημασία και τους περιορισμούς της συμμετοχής στη Νομισματική Ενωση του ευρώ. Αν ο ελληνικός κατώτατος μισθός είχε από το 2001 παρακολουθήσει τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης σήμερα δεν θα ήταν 751,39 ευρώ, αλλά 576,75 ευρώ. Προφανώς έπρεπε να κερδίζει επιπλέον την αύξηση παραγωγικότητας στον εγχώριο τομέα των διεθνώς εμπορευσίμων αγαθών και υπηρεσιών.

Ο ελληνικός κατώτατος μισθός, που χωρίς επιδόματα και τριετίες αρχίζει στα 751,39 ευρώ, δεν ακολούθησε απλά τον εγχώριο πληθωρισμό. Αν τον ακολουθούσε με μορφή απολογιστικής ΑΤΑ ετησίως θα ήταν 658,95 ευρώ. Η χορήγηση αυξήσεων σε δύο ετήσιες δόσεις, που συγκρατούσαν μεν εν μέρει τη μέση ετήσια μισθολογική επιβάρυνση τρέχοντος έτους, τον ωθούσαν σε υψηλότερη αφετηρία το επόμενο. Ακολούθησε και την αυταπάτη μισθολογικής ευρωσύγκλισης σε συνθήκες δανει(α)κής μεγέθυνσης -φούσκας.

Ετσι, ο ελληνικός κατώτατος μισθός έφθασε σε επίπεδο πολύ υψηλότερο της Πορτογαλίας και της Ισπανίας. Σε δωδεκάμηνη βάση (κι εκεί οι μισθοί είναι 14) ο ελληνικός ονομαστικός είναι 877 ευρώ, έναντι 566 και 748 ευρώ αντιστοίχως. Σε ισότιμα αγοραστικής δύναμης ο ελληνικός είναι 917 ευρώ, έναντι 646 ευρώ στην Πορτογαλία και 774 ευρώ στην Ισπανία. Υπό αυτές τις συνθήκες, ετέθη προς διάλογο και η προβλεπόμενη αύξηση και το «πάγωμα».

Σήμερα, ο κατώτατος ονομαστικός 751,39 ευρώ κοστίζει στον εργοδότη 965,99 ευρώ, ο δε εργαζόμενος εισπράττει καθαρά 597,35. Τα αντίστοιχα μεγέθη του έγγαμου με ένα παιδί είναι μεικτά 889,12 ευρώ, κόστος 1143,05 ευρώ, καθαρά 706,25 ευρώ. Αν και ο κατώτατος αφορά το 10%-12% των μισθωτών, αφορά το μεγαλύτερο και ραγδαία αυξανόμενο ποσοστό αδήλωτης-ανασφάλιστης εργασίας.

Εκεί το κόστος εργοδότη και το καθαρό του εργαζόμενου ισοσκελίζονται στα 500-600 ευρώ. Γι' αυτό στο διάλογο για τον κατώτατο έπρεπε να προστεθεί το μη μισθολογικό κόστος, η αδήλωτη εργασία, κι εν συνεχεία η «μεγάλη εικόνα»: τιμών, κόστους ενδιάμεσων εισροών παραγωγής, ανεργίας. Προς αναζήτηση λύσεων σε πραγματικά προβλήματα και σε πραγματικό χρόνο.

Φιλοξενούμενες Μελέτες: Η αναπόφευκτη «εσωτερική υποτίμηση»

2012-01-31T14:11:00.000-08:00

1 Φεβ. 2012 Η αναπόφευκτη «εσωτερική υποτίμηση»

Από τον Δημήτρη Α. Ιωάννου

The Athens Review of Books Τεύχος 26ο - Φεβρουάριος 2012

1. Όταν δύο ασύμβατες πλάνες συναντώνται

Πόση λογική άραγε θα είχε το να ανοίξει κάποιος, εν πτήσει, την πόρτα και να πηδήσει στο κενό, χωρίς αλεξίπτωτο, επειδή θυμήθηκε πως μπήκε σε λάθος αεροπλάνο; Προφανώς καμία. Και όμως. Αυτό περίπου είναι που προτείνουν όσοι υποστηρίζουν την ανάγκη επιστροφής της χώρας στη δραχμή «επειδή η συμμετοχή στην Ευρωζώνη υπήρξε λάθος». Και το ίδιο επίσης ουσιαστικά προωθούν εκείνοι που, ακόμη και αν δεν μιλούν για τη δραχμή, θέλουν μία «διαφορετική πολιτική» αντιμετώπισης της κρίσης, ένα «διαφορετικό μίγμα» ή μία «αναδιαπραγμάτευση» με τους δανειστές. Πολιτικές οι οποίες εάν εφαρμόζονταν κιόλας, εκτός από το να λέγονται, θα εξακόντιζαν τα ελλείμματα σε στρατοσφαιρικά ύψη και θα οδηγούσαν με μαθηματική ακρίβεια στην πτώχευση και στο εθνικό νόμισμα. ....

2. Η καταστροφική «εσωτερική ανατίμηση» ....

3. Η αναπόφευκτη «διόρθωση» των σφαλμάτων της «χρυσής δεκαετίας» ....

Το πλήρες κείμενο στο "The Athens Review of Books" Τεύχος 26ο - Φεβρουάριος 2012 είναι εδώ

Το δημοσιευμένο στο "The Athens Review of Books" είναι μία συντομευμένη εκδοχή του κειμένου Από τους ψευτοεκσυγχρονιστές στους ψευτοπατριώτες

Αναλύσεις: Τρόικα ή Τριμερής Συμφωνία Εθνικής Ανόρθωσης;

2012-01-28T09:02:00.000-08:00

28 Ιαν. 2012 Τρόικα ή Τριμερής Συμφωνία Εθνικής Ανόρθωσης;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 28/1/2012

Εν μέσω της τρέχουσας δημοσιονομικής χρεοκοπίας και της διαρθρωτικής οικονομικής κατάρρευσης (που συνήθως βαφτίζεται -και υποβαθμίζεται- σε «ύφεση»), το κωμικοτραγικό απέρχεσθαι του πολιτευτ)ικού προσωπικού που ήταν αδιάβαστο, πορεύθηκε αυτάρκες στην ανεπάρκειά του, και τώρα «πάει αδιάβαστο», κινδυνεύει να συμπαρασύρει την χώρα στην δική του εξόδια περιδίνηση, επιτείνοντας-εμβαθύνοντας την εγχώρια οικονομική και παραγωγική κατάρρευση. Ως αντίβαρο χρειάζονται ενδογενή «σημεία στήριξης».

Παρά τις ατέλειές της, η πρωθυπουργική πρωτοβουλία κοινωνικού διαλόγου των κορυφαίων
εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων, ο διμερής διάλογος που αναλήφθηκε, και οι πολυποίκιλες αντιδράσεις και κριτικές από τα μέλη και τα «ακροατήρια» των εργατικών και των εργοδοτικών οργανώσεων, ίσως είναι μία τελευταία ευκαιρία να διερευνηθεί η δυνατότητα για μία Τριμερή Συμφωνία Εθνικής Ανόρθωσης. Αν η χώρα «ξεφορτωθεί» 100-150 δισ. ευρώ δημόσιου χρέους έχει την ευκαιρία να βάλει το άλογο μπροστά από το κάρο.

Η ευρωπαϊκή οικονομική ιστορία εθνικών «μοντέλων» εξόδου από βαθιές οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις, ωστόσο όχι βαθύτερες της τρέχουσας ελληνικής, αναδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο που είχαν εθνικές τριμερείς κοινωνικές συμφωνίες π.χ. στην Σουηδία, στην Ολλανδία, στην Ιρλανδία, όπου μικρές ανοικτές οικονομίες μεταπήδησαν από βαθιές κρίσεις και κοινωνικές συγκρούσεις σε εθνικά «μοντέλα» μικρών ανοικτών οικονομιών που προσέφεραν για δεκαετίες εισόδημα, απασχόληση και ευημερία στους πολίτες τους.

Αναλόγως σήμερα στην Ελλάδα το ζήτημα είναι εάν ενδογενείς παραγωγικές κοινωνικές δυνάμεις είναι ικανές να στοιχηθούν και να ηγηθούν στη σταδιακή οικοδόμηση μιας «στρατηγικής αντίδρασης» στην εθνική παραγωγική κατάρρευση. «Στρατηγική αντίδραση» δεν σημαίνει καταγγελία, απόρριψη και αποχή από την τρέχουσα διαμόρφωση των πολιτικών επιλογών ή αναπόληση του status quo της εποχής που παρήλθε οριστικά. Σημαίνει ενεργητική παρέμβαση στα μείζονα ζητήματα της παραγωγής, του εισοδήματος, της απασχόλησης σε προοπτική μηνός, έτους, τριετίας, πενταετίας, δεκαετίας, εν τέλει για την Ελλάδα του 2021.

Μια Τριμερής Συμφωνία Εθνικής Ανόρθωσης προϋποθέτει υποκείμενα και εταίρους με δυνατότητα να δρουν στρατηγικά, αναγνωρίζοντας την κεφαλαιώδη σημασία που έχει η διάκριση μεταξύ δύο τομέων της οικονομίας: πρώτον, του τομέα των διεθνώς εμπορευσίμων αγαθών και υπηρεσιών, που είναι ανοικτός στο διεθνή ανταγωνισμό, και δεύτερον, του τομέα των διεθνώς μη εμπορευσίμων αγαθών και υπηρεσιών, που είναι προστατευμένος από το διεθνή ανταγωνισμό.

Το βιώσιμο εθνικό εισόδημα, η βιώσιμη απασχόληση και ευημερία των πολιτών δεν μπορούν να βασίζονται στην πρωτοκαθεδρία του προστατευμένου τομέα των διεθνώς μη εμπορευσίμων αγαθών και υπηρεσιών. Είναι ακριβώς η υπερδιόγκωση αυτού του τομέα της οικονομίας (του κράτους, των οικοδομών, του υπερεμπορισμού και των υπόλοιπων υπηρεσιών) σε βάρος του ανταγωνιστικού τομέα, που έφερε τη χρόνια και ραγδαία αύξηση των εξωτερικών ελλειμμάτων, αποψιλώνοντας την εγχώρια παραγωγή και μειώνοντας την κάλυψη της εγχώριας ζήτησης διεθνώς εμπορευσίμων, με αποτέλεσμα την εξαγωγή θέσεων εργασίας και εισοδήματος (και με τη μορφή χρέους) στο εξωτερικό. Αυτή η ιεράρχηση τομέων, μισθών, απασχόλησης κοκ (μας) χρεοκόπησε, και η μετάβαση είναι, ούτως ή άλλως, επίπονη.

Επίκαιρα Θέματα: Aυξάνεται το μη μισθολογικό κόστος στην Eλλάδα

2012-01-26T09:47:00.000-08:00

Aυξάνεται το μη μισθολογικό κόστος στην Eλλάδα

Στόχος, η συγκράτηση και η μείωσή του χωρίς να θιγούν οι ήδη χαμηλές αμοιβές των εργαζομένων

Συνέντευξη στην Xρ. Kοψίνη,

Καθημερινή, Ημερομηνία δημοσίευσης 18 Σεπτεμβρίου 2003,

Ποιο είναι το μη μισθολογικό κόστος στην Eλλάδα και πόσο επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων; Yπάρχουν περιθώρια μείωσής του;

Aναζητώντας απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, ζητήσαμε τη γνώμη του κ. Χρήστου Α. Ιωάννου, Οικονομολόγου (Ph.D), Ειδικού Εμπειρογνώμονα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέλους του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων και μέλους του Σώματος Μεσολαβητών Διαιτητών ΟΜΕΔ.

— Ποια η κατάσταση όσον αφορά το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας στην Ελλάδα;

— Το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας στην Ελλάδα είναι συγκριτικά υψηλό και αυξάνεται συνεχώς τη δεκαετία του 1990. Η Ελλάδα έχει τα πλέον πρόσφατα συγκριτικά στοιχεία για την Ε.Ε., είναι του 2000, το τρίτο υψηλότερο μερίδιο μη μισθολογικού κόστους της εργασίας στο συνολικό εργατικό κόστος ( 25,5% έναντι 21,5% του μέσου όρου), ακολουθώντας τη Σουηδία (29,6%) και τη Γαλλία (27,7%). Σημειωτέον ότι και μετά το 2000 συνεχίζει να αυξάνεται. Πρόσφατο παράδειγμα η περαιτέρω, και αναδρομική, αύξηση των εισφορών υπέρ της Εργατικής Εστίας.

— Από πού προκύπτει η ανάγκη μείωσης των εισφορών εργοδοτών και εργαζομένων;

— Το μη μισθολογικό κόστος επηρεάζει αρνητικά την απασχόληση (και την ανεργία). Μια νέα αποτελεσματική πολιτική για την απασχόληση θέλει, μεταξύ άλλων, την εξ αρχής εξέτασή τους. Στόχος, η συγκράτηση και η μείωση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τη χαμηλόμισθη εργασία και τους κλάδους εντάσεως εργασίας. Χωρίς να θιγούν οι ήδη χαμηλές αμοιβές των εργαζομένων. Η Ελλάδα ήδη έχει το δεύτερο χαμηλότερο ωριαίο εργατικό κόστος στην Ευρωζώνη (10,40 ευρώ έναντι 22,70 ευρώ του μέσου όρου). Όμως το δυσανάλογα υψηλό μη μισθολογικό κόστος δεν συμβάλλει στην αύξηση της απασχόλησης, αλλά στην αδήλωτη και ανασφάλιστη εργασία. Πώς; Μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων και επιβαρύνοντας το συνολικό κόστος εργασίας και του τελικού προϊόντος, ιδιαίτερα στις μικρές επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας. Σε αυτές παρατηρείται κυρίως το φαινόμενο της αδήλωτης εργασίας.

— Να το δούμε ποιο απλά, πρακτικά.

— Στην ανοικτή, παραγωγική και ανταγωνιστική οικονομία όπως πρέπει να είναι η ελληνική, η δημιουργία βιώσιμων θέσεων απασχόλησης βασίζεται κυρίως στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι μικρές επιχειρήσεις έχουν συνήθως χαρακτήρα έντασης εργασίας. Δημιουργούν περισσότερες θέσεις απασχόλησης σε σύγκριση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, που είναι περισσότερο έντασης κεφαλαίου. Στην Ελλάδα επιχειρήσεις με 1 έως 49 άτομα συγκεντρώνουν το 73% της απασχόλησης, επιχειρήσεις με 50 έως 149 εργαζόμενους το 10%, επιχειρήσεις με 150 έως 299 εργαζόμενους το 6% και επιχειρήσεις με άνω των 300 εργαζομένων το 11% της απασχόλησης. Συνεπώς, η μείωση του μη μισθολογικού εργατικού κόστους αφορά κυρίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

— Οι εισφορές εργοδοτών και εργαζομένων δεν είναι αναγκαίες για τη βιωσιμότητα του Aσφαλιστικού και την άσκηση κοινωνικής πολιτικής;

— Στην παρούσα φάση δεν είναι εφικτή η άμεση μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Μπορούν να εξετασθούν και να συζητηθούν οι λοιπές εισφορές. Εισφορές των οποίων η οικονομική και κοινωνική χρησιμότητα πρέπει πλέον να θεωρείται συζητήσιμη. Γιατί, μεταξύ άλλων, δημιουργούν το υφιστάμενο «παράδοξο» της κοινωνικής πολιτικής. Από τη μια υπάρχει το επιχείρημα ότι οι κοινωνικές δαπάνες στη χώρα μας από το 1995 έχουν αυξηθεί κατά 42,6% (έναντι 8,7% στην Ε.Ε.), και από την άλλη υπάρχει αρνητική εικόνα για την κοινωνική πολιτική, την αποτελεσματικότητα και τους θεσμούς της. Το «παράδοξο» οφείλεται στη δομική αδυναμία της κοινωνικής πολιτικής. Ενώ το κόστος του «κοινωνικού μισθού» καταβάλλεται, ο ανάλογος «κοινωνικός μισθός» σε ασφάλιση υγείας, επαγγελματικού κινδύνου, ανεργίας, εκπαίδευση και κατάρτιση, δεν εισπράττεται αποτελεσματικά από εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Εισφορές εργοδοτών και εργαζομένων που εισήχθηκαν για την επίτευξη εξειδικευμένων στόχων δεν φαίνεται να τους εξυπηρετούν. Πρόκειται για μια σοβαρή συζήτηση που πρέπει να γίνει δημόσια.

— Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα;

— Ας αναφερθούμε ενδεικτικά στην ασφάλιση έναντι του επαγγελματικού κινδύνου, στην κατάρτιση και στις παροχές τις Εργατικής Εστίας.

Η εισφορά επαγγελματικού κινδύνου 1%. Καταβάλλεται από δεκαετίες, αλλά δυστυχώς ούτε το Aσφαλιστικό ούτε το σύστημα υγείας ασχολούνται με την πρόληψη επαγγελματικών ατυχημάτων και ασθενειών και την ενεργό βελτίωση των συνθηκών εργασίας, με αποτέλεσμα στον τομέα αυτό να βρισκόμαστε εκτός του ευρωπαϊκού κοινωνικού χώρου. Αντίθετα, στη Γερμανία π.χ. με εισφορές 1% –1,3% λειτουργεί ολόκληρο το σύστημα πρόληψης και αποκατάστασης, και το σύστημα κινήτρων.

Οι εισφορές του ΛΑΕΚ για εκπαίδευση και κατάρτιση καταβάλλονται πλέον επί δεκαετία. Παραμένει το πολύ χαμηλό γενικό επίπεδο συμμετοχής αλλά και το ακόμη χαμηλότερο των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων, των εργαζομένων στις ΜΜΕ και όσων έχουν ευέλικτες συμβάσεις εργασίας. Υπάρχουν σημάδια αύξησης της απόστασης, όσον αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση, μεταξύ εκείνων με περιορισμένες δεξιότητες και εκείνων με ανώτερο μορφωτικό επίπεδο, μεταξύ των μεγάλων και των μικρών επιχειρήσεων. Είναι αυτό οικονομικά και κοινωνικά αποτελεσματικό, όταν η κατάρτιση χρηματοδοτείται με γενικευμένη αύξηση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας;

Οι εισφορές υπέρ της Εργατικής Εστίας. Ο θεσμός έχει ρίζες παραδοσιακά κορπορατιστικές στον Mεσοπόλεμο, ούτε σοσιαλιστικές ούτε φιλελεύθερες. Εκτοτε έχουν αλλάξει αρκετά, αλλά είναι συζητήσιμο εάν το μοντέλο πρέπει να επεκταθεί μέσω της Αγροτικής Εστίας, της Εστίας των Δημοσίων Υπαλλήλων κ.λπ. Η «πολυΕστιακή» κοινωνική πολιτική μάλλον έρχεται από το παρελθόν. Όσο για τις εισφορές που είναι πολλαπλών στόχων και δικαιούχων, για να υπάρχει αποτελεσματικότητα απαιτούνται στοιχειώδεις αρχές οικονομικής – λογιστικής διαχείρισης (π.χ. ετήσιες λογιστικές καταστάσεις) και παρακολούθηση αποτελεσμάτων ανά ομάδα στόχο. Οι αυξανόμενες δαπάνες από μόνες τους δεν συνιστούν αποτελεσματική κοινωνική πολιτική.

— Από την Εργατική Εστία επιχορηγούνται και σχετικά νέοι οργανισμοί στους οποίους συμμετέχετε, όπως ο ΟΜΕΔ, αλλά και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις.

— Είναι αξιοσημείωτο, ότι από τους μέσω Εργατικής Εστίας επιχορηγούμενους οργανισμούς ο ΟΜΕΔ είχε ζητήσει ήδη προ εξαετίας τη μείωση του ποσοστού της επιχορήγησης του. Το ίδιο θα μπορούσαν να κάνουν και οι υπόλοιποι οργανισμοί. Ενδεχομένως το ίδιο θα έπρεπε να κάνουν και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, υλοποιώντας τους διακηρυγμένους στόχους της οικονομικής αυτοδυναμίας. Μπορούν τα συνδικάτα να χρηματοδοτούνται με περισσότερο ευρωπαϊκό τρόπο –κατευθείαν από τα μέλη τους και όχι μέσω υποχρεωτικών εισφορών, αυτό όμως είναι μια άλλη συζήτηση.

— Συνδέεται η μείωση του μη μισθολογικού κόστους με την ευρωπαϊκή πολιτική για την Απασχόληση και την Κοινωνική πολιτική.

— Συνδέονται με τους στόχους πρώτον, περιορισμού της αδήλωτης εργασίας και δεύτερον, της οικονομικά αποδοτικής εργασίας (making work pay) που είναι προτεραιότητες στη νέα πολιτική απασχόλησης. Το σημαντικό είναι ότι το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας, όπως και η επιχειρηματικότητα, δεν πρέπει να επιβαρύνονται από γενικευμένες εισφορές και κοινωνικούς πόρους υπέρ τρίτων. Αυτό δεν συνάδει με το Ένωση και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Μοντέλο. Επίσης η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να βασίζεται μόνον σε εισφορές ανταποδοτικού χαρακτήρα –οι οποίες συχνά δεν επιτυγχάνουν τους στόχους για τους οποίους εισπράττονται. Με άλλα λόγια με τις ίδιες κοινωνικές δαπάνες μπορούμε να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα και με τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους μπορούμε να βοηθήσουμε και την απασχόληση και την αποτελεσματικότητα της κοινωνικής πολιτικής. Δεν «μετράνε» μόνο οι δαπάνες, «μετράνε» και οι θεσμοί.

Αναλύσεις: Η εσωτερική υποτίμηση

2012-01-21T08:53:00.000-08:00

21 Ιανουαρίου 2012 Η εσωτερική υποτίμηση

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 21/1/2012

Η εσωτερική υποτίμηση είναι η «μεγάλη εικόνα» που θα έπρεπε να βρίσκεται στο τραπέζι διεξοδικών (και όχι συνοπτικών και επιγραμματικών) συζητήσεων μεταξύ κυβέρνησης και εκπροσώπων εργοδοτών και εργαζομένων, εάν υπήρχε παραγωγικός διάλογος για συντεταγμένη πολιτική και συνεννόηση προς αντιμετώπιση της ανταγωνιστικής και παραγωγικής κατάρρευσης που χαρακτηρίζει την ελληνική οικονομία. «Εσωτερική» γιατί η χώρα, επιλέγοντας την προσαρμογή σε συνθήκες ευρώ, δεν έχει τη δυνατότητα νομισματικής υποτίμησης όπως στις δεκαετίες του 1980 και του 1990.

Tο ζήτημα δεν είναι εάν στην Eλλάδα θα γίνει εσωτερική υποτίμηση. H εσωτερική υποτίμηση μισθών ήδη
γίνεται. Άρχισε από το 2010, έτος για το οποίο ήταν βαθύτερη από ό,τι στη χώρα-«παράδειγμα», τη Λετονία, η οποία αν και δεν ανήκει στην Eυρωζώνη, έχοντας συνδέσει το νόμισμά της σταθερά με το ευρώ, αντί να κάνει νομισματική υποτίμηση, είχε προχωρήσει σε εσωτερική υποτίμηση, την οποία ο νυν πρόεδρος του EFSF θεωρεί υποδειγματική για χώρες της Eυρωζώνης. Tο ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι εάν θα γίνει, αλλά το πώς γίνεται. H εσωτερική υποτίμηση των τιμών και των παραγωγικών εισροών συνιστούν εξίσου κρίσιμες και εκκρεμείς πλευρές.

Η εσωτερική υποτίμηση επιβάλλεται κυρίως λόγω της πολυετούς εσωτερικής ανατίμησης και αντιπαραγωγικής αναδιάρθρωσης που έλαβε χώρα στην Ελλάδα στη διάρκεια της δεκαετίας στο ευρώ. Οταν η διαμόρφωση των μισθών βασιζόταν στο κυνήγι του εγχώριου πληθωρισμού, στην αυταπάτη της ευρωπαϊκής σύγκλισης, σε σχεδόν πλήρη αποσύνδεση από την πορεία της παραγωγικότητας. Στον αντίποδα αυτού που συνέβαινε στη Γερμανία, αλλά και μακράν όσων συνέβαιναν σε Ισπανία, Ιρλανδία και Πορτογαλία, όπου η σύνδεση διαμόρφωσης των μισθών με την παραγωγικότητα ήταν μεν ασθενέστερη της Γερμανίας, αλλά όχι τόσο όσο στην Ελλάδα.

Η εσωτερική υποτίμηση δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οπως έγραφε ο Κέινς το 1925 (στο The Economic Consequences of Mr. Churchill) σε ανάλογη περίπτωση όταν ο τότε υπουργός Οικονομικών είχε αποφασίσει την επιστροφή της βρετανικής λίρας στον «κανόνα χρυσού» με υπερτιμημένη ισοτιμία, και μέσω αυτού επέβαλε την εσωτερική υποτίμηση μισθών και τιμών, «οι σύμβουλοί του θα έπρεπε να τον ενημερώσουν» ότι αυτή «σίγουρα περιλαμβάνει ανεργία και συγκρούσεις».

Στην εσωτερική υποτίμηση μισθών μέσω πολυετούς απογείωσης της ανεργίας σε επίπεδα ανώτερα της ισπανικής (20%+) πρέπει να αντιπροταθούν μέτρα πολιτικής που κάνουν κατανοητό ότι η διαμόρφωση μισθών αφορά ταυτόχρονα τον ορισμό μέρους του παραγωγικού κόστους, και του εισοδήματος των παραγωγών και τη με συγκροτημένο τρόπο υποστήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος των παραγωγών.

Με επιλογές στους αντίποδες όσων αλληλοσυγκρουόμενων υλοποιήθηκαν την τελευταία διετία, όπου και ο ονομαστικός μισθός μειώνεται, και ο διαθέσιμος μισθός μειώνεται (μέσω αύξησης της άμεσης φορολογίας και του μη μισθολογικού κόστους), και η αγοραστική δύναμη του μειούμενου ονομαστικού μισθού και του διαθέσιμου μισθού μειώνεται, με την αύξηση των εμμέσων φόρων (ΦΠΑ, κ.λπ.). Με επιλογές που στηρίξουν την εγχώρια παραγωγή διεθνώς εμπορευσίμων αγαθών/υπηρεσιών και τους παραγωγούς τους.

Αναλύσεις: Πολιτική μισθών «στου κασίδη το κεφάλι»;

2012-01-14T08:34:00.000-08:00

14 Ιαν. 2012 Πολιτική μισθών «στου κασίδη το κεφάλι»;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 14/1/2012

Οι συναντήσεις πρωθυπουργού και εκπροσώπων των συμβαλλομένων στην Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ) τροφοδότησαν ορυμαγδό δηλώσεων, σχολίων, αναλύσεων, αντιπαραθέσεων για το ζήτημα των μισθών. Από το πλήθος των δηλώσεων ξεχωρίζουμε δύο αρχικές, ως δείγματα δηλώσεων από «υπεύθυνα χείλη» που αναδεικνύουν όχι μόνον το γνωστό πρόβλημα του «policy ownership», αλλά ένα μεγαλύτερο, που ομοιάζει με σύμπτωμα ασύντακτης πορείας … προς τη χρεοκοπία.

Δείγμα πρώτον: Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης φέρεται δηλώσας «να αντισταθούμε στο κόψιμο των
μισθών στον ιδιωτικό τομέα». Όμως η χώρα, και η κυβέρνηση, χρειάζονται κάτι περισσότερο, και χρησιμότερο, από τη (διακομματική) «αντίσταση» για την οποία η «κακή» τρόικα προσφέρεται ως άλλοθι. Χρειάζονται λύσεις, ιδιαίτερα τώρα που ο κρίσιμος μισθός για τους εργαζόμενους (και για το οικογενειακό εισόδημα) δεν είναι μόνον, και ίσως πλέον ούτε κυρίως, ο ονομαστικός.

Κρισιμότερος είναι ο διαθέσιμος μισθός: αυτός που μένει μετά την παρακράτηση ασφαλιστικών εισφορών και άμεσων φόρων. Το «κόψιμο των μισθών στον ιδιωτικό τομέα» προκαλείται, ήδη από το 2011 και επιδεινώνεται το 2012, στο διαθέσιμο μισθό των εργαζομένων με την ραγδαία αύξηση των άμεσων φορολογικών επιβαρύνσεων: τακτικών (με τη μείωση του αφορολόγητου στα 5.000 ευρώ και το ψαλίδισμα των φοροαπαλλαγών κατά 50%) και εκτάκτων (με τη διπλή εισφορά αλληλεγγύης, κ.ο.κ).

Παράλληλα, πολλές δεκάδες (ίσως πλέον της εκατοντάδας) χιλιάδες μισθωτοί εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα αναμένουν «δεδουλευμένα» με καθυστέρηση μηνών (έως και έτους), για τα οποία φορολογούνται όχι μόνο τακτικώς αλλά και εκτάκτως: δηλαδή πληρώνουν έκτατο φόρο για μισθούς που δεν έχουν ακόμη εισπράξει. Αρκετές δεκάδες χιλιάδες μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα εργάζονται δύο, τρεις και τέσσερεις ημέρες την εβδομάδα. Και ένα εκατομμύριο είναι άνεργοι.

Δείγμα δεύτερον: Η Ελληνίδα Επίτροπος στην Ε.Ε. φέρεται δηλώσασα ότι «οι δανειστές μας δεν απαιτούν την κατάργηση του κατώτατου μισθού κι αυτό δεν ήταν δεδομένο, αλλά το καταφέραμε στο πλαίσιο της Κομισιόν». Περίεργα πράγματα συμβαίνουν, εάν όντως στην Κομισιόν συζητήθηκε η κατάργηση του κατώτατου μισθού στην Ελλάδα. Όχι μόνον γιατί κατώτατος μισθός υπάρχει σε άλλες 20 χώρες της Ένωσης, αλλά κυρίως γιατί από την εποχή συστάσεως της ΕΟΚ (1958), και από την εποχή της Συνθήκης του Μάαστριχτ (1992) έως και σήμερα ισχύει, βάσει του άρθρου 153.5 στη Συνθήκη της Λισαβόνας, ότι οι αμοιβές (άρα και οι κατώτατοι μισθοί) εξαιρούνται ρητά της κοινοτικής αρμοδιότητας.

Τέτοιες δηλώσεις που τροφοδοτούν το φαύλο κύκλο ασάφειας για την πολιτική μισθών, χωρίς να αποσαφηνίζουν τι συγκεκριμένο (συ)ζητείται-(αντι)προτείνεται, για ποιο πρόβλημα και με ποια λύση, και από ποιον (την «τριμερή» όπου περιλαμβάνεται και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον πρωθυπουργό, τον αντιπρόεδρο …), δείχνουν την ανάγκη εκείνοι που κατ' αρχήν εκλήθησαν να αντιμετωπίσουν τα ζητήματα (ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, κ.ο.κ) να το πράξουν σε επαφή με την πραγματικότητα, αναδεικνύοντας τα πρωτεύοντα και τη «μεγάλη εικόνα».

Φιλοξενούμενες Μελέτες: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α. ΙΩΑΝΝΟΥ

2012-01-12T14:51:00.000-08:00

Η Μεταφυσική της «Ευρωπαϊκής πορείας», Φεβρουάριος 2008.

Η ΟΝΕ και το Τέλος της Ειδωλολατρείας, Μάρτιος 2010.

Πλάνες και Ανακρίβειες για την Κρίση, Απρίλιος 2010.

Η Επισφαλής Ατραπός της ΟΝΕ, Μάϊος 2010.

Χρονικόν Μεγάλης Πλαναισθησίας, Μάρτιος 2011.

Συγνώμη για την Άμυνα, Απρίλιος 2011.

Ιστορίες για Χρεοκοπίες (Με ερωτήματα και Απαντήσεις), Αύγουστος 2011.

Από τους ψευτοεκσυγχρονιστές στους ψευτοπατριώτες, Ιανουάριος 2012.

Η αναπόφευκτη "εσωτερική υποτίμηση", Φεβρουάριος 2012.

Μελέτες: ΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΝ

2012-01-09T09:19:00.000-08:00

Τεκτονικές Αλλαγές στο Σύστημα Διαμόρφωσης των Μισθών, Eπιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 134-135, Α´- Β´ 2011, σελ. 133-164.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Το παρόν άρθρο πραγματεύεται τις τεκτονικές αλλαγές που υφίσταται το σύστημα διαμόρφωσης των μισθών στην Ελλάδα ως αποτέλεσμα τόσο εξωγενών όσο και ενδογενών παραγόντων. Στους εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνονται η χρηματο-πιστωτικοποίηση της διεθνούς οικονομίας και η συνακόλουθη μεγάλη οικονομική κρίση. Στους ενδογενείς παράγοντες κυρίαρχη θέση έχουν οι εκκρεμότητες της τελευταίας εικοσαετίας, που δεν αντιμετωπίστηκαν και οι οποίες αφορούν τα συστήματα συλλογικών διαπραγματεύσεων και διαμόρφωσης των μισθών. Η μετάβαση που συντελείται σήμερα, από ένα σύστημα συλλογικής προς ένα σύστημα ατομικής ρύθμισης της αμοιβής εργασίας, συνδέεται άμεσα με την κατάρρευση του εγχώριου νομικο-διοικητικού συστήματος διαμόρφωσης των μισθών που βασίσθηκε στον ν. 1876/90 και τον τρόπο που αυτός εφαρμόσθηκε. Κατάρρευση που επισπεύσθηκε από τις απαιτήσεις του Μνημονίου για ριζικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και τις εργασιακές σχέσεις, οι οποίες ανατρέπουν κεκτημένα δεκαετιών. Το άρθρο καταλήγει με την επισήμανση ότι η απότομη αποκέντρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και οι δραστικές αλλαγές στο σύστημα διαμόρφωσης των μισθών, όπως έγιναν, κινδυνεύουν να φέρουν την πλήρη απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και την επικράτηση των ατομικών συμβάσεων εργασίας.

Το πλήρες κείμενο

Αναλύσεις: Το ζήτημα των κατώτατων μισθών

2012-01-06T09:47:00.000-08:00

6 Ιαν. 2012 Το ζήτημα των κατώτατων μισθών

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 6/1/2012

Ενώ η χώρα «φλερτάρει» επί διετία με την ανοικτή χρεοκοπία, ύστερα από υπερδεκαετή καταβαράθρωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της (το δείχνουν οι τάσεις στο εμπορικό έλλειμμα και στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών), εξακολουθεί να στερείται, λόγω και πολυετούς αερολογίας περί ευρωπαϊκής «σύγκλισης», μιας σοβαρής ανάλυσης-συζήτησης-πολιτικής για το ζήτημα των μισθών και της απασχόλησης.

Έτσι κάθε φορά που «έρχεται η τρόικα», άντε πάλι τα ίδια σε παραλλαγές: τώρα το ζήτημα είναι οι κατώτατοι μισθοί. Τι συμβαίνει λοιπόν με αυτούς; Η Ελλάδα έχει κατώτατους μισθούς (και
ημερομίσθια) για ανειδίκευτους υπαλλήλους (και εργάτες) που ορίζονται μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων από τη ΓΣΕΕ (εργατική πλευρά) και τους ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ (εργοδοτική πλευρά). Είναι το ζήτημα να μην έχει η Ελλάδα εθνικούς κατώτατους μισθούς και ημερομίσθια;

Εθνικούς κατώτατους μισθούς, οριζόμενους είτε με νομοθεσία είτε με εθνικές συλλογικές διαπραγματεύσεις, έχουν τα 21 από τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (συν οι υποψήφιες Κροατία και Τουρκία) και τα 13 από τα 17 κράτη-μέλη της Ευρωζώνης. Όσα δεν έχουν εθνικούς κατώτατους μισθούς είτε εντός Ευρωζώνης (Γερμανία, Αυστρία, Φινλανδία, Ιταλία) είτε εκτός (Σουηδία, Δανία) διαθέτουν ανεπτυγμένα συστήματα συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αλλά και εκεί (π.χ. Γερμανία, Σουηδία) συζητείται η εισαγωγή κατώτατων μισθών.

Είναι οι κατώτατοι μισθοί στην Ελλάδα υψηλοί ή χαμηλοί; Στην Ε.Ε. το 2011 η σχέση υψηλότερου/χαμηλότερου είναι 14 προς 1: κυμαίνονται από τα 1.758 ευρώ του Λουξεμβούργου έως τα 123 ευρώ της Βουλγαρίας. Όμως η σύγκριση παύει να είναι παραπλανητική, εάν ληφθεί υπόψη η αγοραστική δύναμη του μισθού σε κάθε χώρα. Τότε η σχέση γίνεται 6 προς 1: σε «ισότιμα αγοραστικής δύναμης» ο κατώτατος μισθός στο Λουξεμβούργο είναι 1.466 ευρώ, στη Βουλγαρία 243 ευρώ.

Είτε σε ονομαστικές τιμές είτε σε «ισότιμα αγοραστικής δύναμης» η Ελλάδα ηγείται της νοτιοευρωπαϊκής ομάδας μεσαίων κατώτατων μισθών: Ελλάδα 917 ευρώ, Σλοβενία 891 ευρώ, Μάλτα 843 ευρώ, Ισπανία 774 ευρώ, Πορτογαλία 646 ευρώ (σε «ισότιμα αγοραστικής δύναμης» του 2011 και σε 12μηνη βάση). Η απόκλιση κατώτατων μισθών Ελλάδας - Πορτογαλίας ήταν και είναι στα «επιχειρήματα» της τρόικας. Γι' αυτό η Ελλάδα ήδη εισήγαγε (όπως ισχύει και σε άλλες χώρες) τον κατά 20% χαμηλότερο κατώτατο μισθό για τους νέους πρωτοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.

Όμως το κυρίως θέμα μιας σοβαρής πολιτικής μισθών δεν (πρέπει να) είναι εάν οι ελληνικοί κατώτατοι μισθοί, που αφορούν τους ανειδίκευτους εργαζόμενους, είναι υψηλοί ή χαμηλοί. Αν η ανταγωνιστικότητα κρινόταν στους ανειδίκευτους... Είναι εάν και πώς η εγχώρια διμερής διαδικασία προσδιορισμού των μισθών, και το επίπεδό τους, συνδέουν τη διάρθρωσή τους με την ειδικευμένη και ανταγωνιστική παραγωγή στην ελληνική οικονομία. Είναι εάν στη μικρή και ανοικτή οικονομία οι μισθοί λειτουργούν «αποτελεσματικά». Κι αν περιμένουμε την τρόικα και τους υπηρεσιακούς συνομιλητές της να κατανοήσουν πώς λειτουργεί το σύστημα διαμόρφωσης μισθών στην Ελλάδα, ώστε να «συνταγογραφήσουν», θα συνεχίσουμε να... βουλιάζουμε στη χρεοκοπία.

Αναλύσεις: Το γεγονός της χρονιάς

2011-12-30T08:54:00.000-08:00

30 Δεκ. 2011 Το γεγονός της χρονιάς

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 30/12/2011

Όσο απομακρυνόμεθα, χρονικά, από τις ημέρες (31 Οκτωβρίου - 5 Νοεμβρίου 2011) που αντιμετωπίσθηκε, εγχωρίως και διεθνώς, το ενδεχόμενο ελληνικού δημοψηφίσματος σχετικά με την απόφαση (το ελληνικό σκέλος) στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης την 26η Οκτωβρίου 2011, τόσο θα πρέπει να γίνεται αντιληπτό ότι στο «δημοψήφισμα που δεν έγινε» συμπυκνώνονται η παθογένεια της (μεταπολιτευτικής) ευρωπαϊκής πορείας της Ελλάδας και οι τρέχουσες αβεβαιότητες της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Το «δημοψήφισμα που δεν έγινε» δεν ήταν το πρώτο. Πριν περίπου 35 χρόνια ένας Παπανδρέου (και
το ΠΑΣΟΚ) «έταζε» δημοψήφισμα για την τότε συζητούμενη επιλογή εισόδου της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Τρεισήμισι δεκαετίες μετά, ένας Παπανδρέου (και το ΠΑΣΟΚ) επιχειρούσε, με εξαγγελία δημοψηφίσματος, τη διέλευση της χώρας από τις συμπληγάδες της χρεοκοπίας και του (νέου) μνημονίου διάσωσης της Ελλάδας στην Ευρωζώνη (από την Ευρωζώνη). Ομως, η Γ' Ελληνική Δημοκρατία «δεν σηκώνει» τα δημοψηφίσματα.

Το δημοψήφισμα ήταν η υπεκφυγή, ή η υπεκφυγή ήταν, και παραμένει, η αποφυγή του; Το ερώτημα είναι ανοικτό προς ανάλυση και δημόσια συζήτηση. Ομως, είτε με είτε χωρίς δημοψήφισμα, τα κρίσιμα διλήμματα για τη Γ' Ελληνική Δημοκρατία παραμένουν: Θέλει τη διάσωση από την ανοικτή χρεοκοπία, αλλά δεν θέλει τα μνημόνια; Ούτε ανοικτή συζήτηση-διαπραγμάτευση-δέσμευση σε αυτά; Θέλει τα μνημονιακά δάνεια, αλλά δεν θέλει τις δανειακές συμβάσεις; Ούτε εκτός, ούτε κυρωμένες εντός Βουλής; Θέλει το ευρώ, αλλά δεν θέλει τον «υπαρκτό ευρω-παϊσμό»; Και τους διαχειριστές του;

Η υποδοχή (3 Νοεμβρίου 2011) της ελληνικής πρωτοβουλίας -και του πρωθυπουργού της Ελληνικής Δημοκρατίας- στο περιθώριο Συνόδου του G20 στις Κάνες, έδειξε ότι, τώρα πια, τα δημοψηφίσματα «δεν τα σηκώνει» ούτε η Ευρωπαϊκή Ενωση, ούτε η Ευρωζώνη. Το επιβεβαιώνει και η μετέπειτα μεθόδευση των προωθούμενων αλλαγών στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες, όπως αποφασίσθηκαν στην Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής της 8ης-9ης Δεκεμβρίου 2011: θα γίνουν, αν γίνουν, μακριά από εθνικά δημοψηφίσματα.

Η «απέχθεια» προς την ελληνική πρωτοβουλία για δημοψήφισμα είναι στους αντίποδες αυτού που πριν από μερικά χρόνια έμοιαζε ευρωπαϊκή «ορθοδοξία»: όλες οι διευρύνσεις της Ε.Ε. του 1994 και σχεδόν όλες (εξαίρεση η Κύπρος) του 2004 έγιναν με διαδικασία εθνικών δημοψηφισμάτων. Αυτό επεκτάθηκε και στις αναθεωρήσεις των Ευρωπαϊκών Συνθηκών έως ότου το γαλλικό και το ολλανδικό «όχι» το 2005, και το ιρλανδικό «όχι» το 2008, έστειλαν τα δημοψηφίσματα στα «ανεπιθύμητα» εργαλεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Σε όλα αυτά προσετέθη και η εγχώρια πολιτ(ευτ)ική «σχιζοφρένεια» έναντι του «υπαρκτού ευρω-παϊσμού», η οποία κατέστησε το ελληνικό δημοψήφισμα επιλογή «υψηλού ρίσκου». Αν, δε, ανατρέξει κανείς (οι κεντροευρωπαϊκές ελίτ ανατρέχουν και εκεί) στα περιοδικά ευρήματα του Standard Eurobarometer για τη στάση των Ελλήνων πολιτών έναντι των ευρωπαϊκών θεσμών (Ε.Ε., Επιτροπή, ΕΚΤ, Ευρωκοινοβούλιο κ.λπ.), των εγχωρίων πολιτικών θεσμών και τη ραγδαία επιδείνωσή της (που επιβεβαιώνεται στο μόλις δημοσιευθέν Standard Eurobarometer 76), παρά το «δημοψήφισμα που δεν έγινε», τα διλήμματα παραμένουν και το «ρίσκο» αυξάνει.

Αναλύσεις: Πολυπληθής ακυβερνησία

2011-12-23T06:48:00.000-08:00

23 Δεκ. 2011 Πολυπληθής ακυβερνησία

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 23/12/2011

Η επί δεκαετίες διανυθείσα βασιλική οδός προς την τρέχουσα χρεοκοπία έχει και μία συνιστώσα ακυβερνησίας - ακυβερνησιμότητας μέσω (και) των πολυπληθών κυβερνητικών σχημάτων. Στην κεφαλή της εγχώριας κρατι(κομματι)κής «φούσκας» βρισκόταν πάντα ένα πολυπληθές «κυβερνητικό σχήμα». Ανάλογο αυτού που στην σημερινή εκδοχή περιλαμβάνει σχεδόν 50 υπουργο-υφυπουργούς. Η ανάγκη μικρού-ευέλικτου κυβερνητικού σχήματος (12 υπουργείων, αλλά αυτό είναι έτερο ζήτημα) ήταν, ή έγινε, «προγραμματική» ή προεκλογική εξαγγελία (και) πρωθυπουργών που άλλα εξήγγειλαν και άλλα έπρατταν (καθώς δεν ήθελαν, δεν καταλάβαιναν, ή δεν μπορούσαν).

Όμως το «μικρό και ευέλικτο» σχήμα ήταν, και είναι, κάτι περισσότερο από αυτό που επιχειρήθηκε
(και) την τελευταία διετία με τη συνεχή μετονομασία των υπουργείων (αλλαγή σε τίτλους, επιγραφές και επιστολόχαρτα κ.λπ.), τις θεσμικές μετακινήσεις Γενικών Γραμματειών, κ.λπ. Αφορούσε τη συγχώνευση και την απλοποίηση των δομών τους. Αυτών που περιγράφονται, ως «ανέκδοτο» (παρά την τεχνική και διπλωματική γλώσσα), στο OECD (2011), Greece: Review of the Central Administration, OECD Public Governance Reviews, OECD Publishing.

Πριν λοιπόν επινοηθούν νέες «πατέντες» τύπου «εφεδρείας» και ενώ συνεχίζουν να αποστέλλονται οι «οριζόντιοι» λογαριασμοί χρεοκοπίας στους πολίτες, ας επιχειρηθεί η συμπλήρωση των μέτρων άμεσης απόδοσης, με κάποια «μικρά ενάρετα βήματα», αρχίζοντας από τις κορυφές της πολυπληθούς και σπάταλης ακυβερνησίας:

- Ένας υπουργός (πλήρους απασχόλησης) ανά υπουργείο, και πέραν τούτου ουδέν, είναι στοιχειώδης προϋπόθεση της στροφής στη χρήσιμη κυβερνησιμότητα.

- Κι εάν δεν υιοθετηθεί de facto το ασυμβίβαστο βουλευτή - υπουργού, τότε ο κανόνας ας είναι «ένας υπουργός ανά Περιφέρεια της χώρας» (ήτοι ένας από Αττική, ένας από Ήπειρο, ένας από Πελοπόννησο, κ.ο.κ.). Σύνολο 13 κοινοβουλευτικοί υπουργοί όλοι κι όλοι.

- Κι ο κάθε υπουργός, αντί της σημερινής πολυπληθούς κουστωδίας παρατρεχάμενων ας έχει δικαίωμα μόνον σε μία-δύο μετακλητούς συμβούλους και ένα-δύο γραμματείς.

- Καθήκον του υπουργού είναι να (συν)εργάζεται με τη Δημόσια Διοίκηση και τα στελέχη της. Είναι ο καλύτερος τρόπος ώστε να είναι ενήμερος για τη δομή, την κατάσταση του υπουργείου του.

Ένα από τα πρώτα μέτρα μίας κυβέρνησης που θέλει να κυβερνήσει σε συνθήκες οιονεί χρεοκοπίας, κι όχι να διαιωνίσει την κρατι(κομματι)κή «φούσκα», θα ήταν το πλήρες πάγωμα των «αποσπάσεων», «μετατάξεων», «διαθέσεων» προσωπικού του Δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα:

- «Καθείς εφ ώ προσελήφθη».

- Και η επιστροφή όσων «χάθηκαν» στους δαιδάλους της κρατι(κομματι)κής «φούσκας» στις θέσεις εργασίας για τις οποίες προσελήφθησαν (όπως προσελήφθησαν - κι αυτό είναι έτερο ζήτημα).

Με τη χώρα στα όρια της άτακτης χρεοκοπίας και σε συνθήκες σταδιακής εσωτερικής στάσης πληρωμών, και μέτρα χρειάζονται (ή μάλλον χιλιό...μετρα, ή απειρό...μετρα, καθώς σε κατάσταση περιδίνησης δεν αρκεί η «μία προσπάθεια») τα οποία εκτός από πραγματικής και συμβολικής απόδοσης πρέπει να συνδέονται με πολιτική αρχών. Κάτι που έλειψε και λείπει, κατά κανόνα, από τον άτακτο ορυμαγδό των «οριζόντιων» μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής.

Αναλύσεις: «Ιστορίες για Χρεοκοπίες» προς ανάγνωση

2011-12-17T12:40:00.000-08:00

17 Δεκ. 2011 «Ιστορίες για Χρεοκοπίες» προς ανάγνωση

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 17/12/2011

Για την τρέχουσα ελληνική χρεοκοπία «όλα έχουν ειπωθεί από όλους» θα έλεγε κανείς. Τόσα έχουν γραφεί, έντυπα και ηλεκτρονικά, πολύ περισσότερα έχουν ακουσθεί σε ραδιόφωνα και τηλεπαράθυρα, πρωινάδικα και ξενυκτάδικα. Αν και η πολιτ(ευτ)ική, δημοσιογραφική, ακαδημαϊκή, κ.ο.κ. κόπωση, έως και εξουθένωση, είναι πασιφανής, παρ' όλα αυτά, επειδή η δημόσια συζήτηση πρέπει να συνεχισθεί, και η λύση να βρεθεί, η στήλη συνιστά την ανάγνωση ενός ακόμη κειμένου το οποίο φέρει τον τίτλο «Ιστορίες για Χρεοκοπίες», και του οποίου η εισαγωγή έχει ως εξής:

«Η Ελλάδα προχωράει πλησίστια προς τη χρεοκοπία, την οικονομική κατάρρευση και την κοινωνική
καταστροφή, χωρίς ο κυρίαρχος λαός να έχει συνειδητοποιήσει, έστω και κατ' ελάχιστο, τις πραγματικές αιτίες και τις διαστάσεις της εξελισσόμενης τραγωδίας. Τα ουσιαστικά ερωτήματα δεν τίθενται ποτέ στο δημόσιο διάλογο μεταξύ των πλειοψηφικών απόψεων, με αποτέλεσμα να μη δίνονται ποτέ και οι κατάλληλες απαντήσεις, αφήνοντας το έδαφος ελεύθερο στους παραλογισμούς και στις δεισιδαιμονίες.

Την ίδια στιγμή που στον υπόλοιπο κόσμο η κρίση, υποκινώντας ριζοσπαστικούς και καινοτόμους προβληματισμούς, τροφοδοτεί μία σοβαρή συζήτηση που αμφισβητεί και ανατρέπει στερεότυπα σκέψης τα οποία κυριάρχησαν επί δεκαετίες, στη χώρα μας τα διαχρονικά συλλογικά συμπλέγματα οδηγούν σε έναν αυτοκαταστροφικό αυτισμό που αποτρέπει -ακόμη και σήμερα- την καταύγαση και τη συνειδητοποίηση των ποικίλων όψεων της χρεοκοπίας».

Το κείμενο «Ιστορίες για Χρεοκοπίες», συνεχίζεται με επτά «ερωτήματα και απαντήσεις». Τα επτά ερωτήματα έχουν ως εξής:

- Υπάρχει κάτι που κάνει την Ελλάδα να είναι πιο ευάλωτη στην οικονομική κρίση, σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης και του δυτικού κόσμου;

- Πώς είναι δυνατόν να εξανεμίσθηκαν έτσι τα οφέλη της ανάπτυξης της περιόδου 1999-2009;

- Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι μία βαθιά ύφεση ή κάτι άλλο;

- Η ξένη συνδρομή και το Μνημόνιο δεν θα ήταν δυνατόν να προβλέπουν μία πιο ομαλή προσγείωση για την ελληνική οικονομία;

- Μήπως το Μνημόνιο εφαρμόζεται με εσφαλμένο τρόπο και είναι ταυτοχρόνως κοινωνικά άδικο;

- Είναι πιθανόν να διαρκέσει η ελληνική κρίση για μακρύ χρονικό διάστημα;

- Η λύση στο ελληνικό πρόβλημα εξαρτάται από τις αποφάσεις και τη συμπεριφορά της Ευρώπης ή των ίδιων των Ελλήνων;

Μετά τις εκτενείς απαντήσεις στα ως άνω ερωτήματα, οι «Ιστορίες για Χρεοκοπίες» καταλήγουν με ένα ακόμη ερώτημα: «Το ερώτημα είναι εάν, αυτή την ύστατη στιγμή, με τη βοήθεια και του ενστίκτου αυτοσυντήρησης, τη θέση όλου αυτού του παραλογισμού δεκαετιών είναι δυνατόν να πάρει η κοινή λογική».

Προτείνω να αναζητήσετε το κείμενο, είτε στην έντυπη εκδοχή του στο «Δελτίο Ανάλυσης του Επιστημονικού Κέντρου Ανάλυσης και Σχεδιασμού του Υπουργείου Εξωτερικών, Τεύχος 75, Αύγουστος 2011, σελ. 20-39», είτε σε ηλεκτρονικές εκδόσεις του στο διαδίκτυο αναζητώντας «Ιστορίες για Χρεοκοπίες. (Με Ερωτήματα και Απαντήσεις)». Καλή Ανάγνωση.

Αναλύσεις: Ιδού η Ρόδος, ιδού και η (επανα)διαπραγμάτευση

2011-12-11T00:28:00.000-08:00

10 Δεκ. 2011 Ιδού η Ρόδος, ιδού και η (επανα)διαπραγμάτευση

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 10/12/2011

Η Ελλάδα, φλερτάροντας επί διετία με την ανοικτή χρεοκοπία, και αποφεύγοντάς την μέσω αλλεπάλληλων διεθνών αποφάσεων διάσωσης, εισήλθε ως κοινωνία, οικονομία, πολιτική -και αυτό πλέον είναι ανάγκη να συνειδητοποιηθεί και να δηλωθεί ρητά- σε μία ουσιαστική διαδικασία μετάβασης, μακράς και επίπονης, διαφορετικής από όλες τις προηγούμενες που έζησε η χώρα: τη μεταπολίτευση, την αλλαγή, τη σύγκλιση στην ΟΝΕ, την επιβίωση στην ΟΝΕ κ.ο.κ.

Στη μεταβατική περίοδο που ανοίγεται η Ελλάδα είναι αντιμέτωπη με όλες τις εκκρεμότητες των
συνειδητά ατελών μεταβάσεων που πραγματοποίησε σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις, αφήνοντας «κάτω από το χαλί» τα κρίσιμα ζητήματα που η ολοκλήρωσή τους συνεπαγόταν. Η διαφάνεια έλλειψε από όλες τις προηγούμενες μεταβάσεις. Και τώρα, κοινωνία, οικονομία, πολίτες που συναλλάσσονταν, ή συμβιβάζονταν, με τις αλλεπάλληλες εμβαλωματικές «λύσεις» του πολιτ(ευτ)ικού συστήματος βρίσκονται, δικαίως ή αδίκως, απέναντί του.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ρηχές στρουθοκαμηλικές πολιτ(ευτ)ικές επιλογές ούτε χωρούν, ούτε πείθουν. Τίθενται στην πράξη όλα τα κρίσιμα ζητήματα: της δημοκρατίας, τα εθνικά ζητήματα, το κοινωνικό ζήτημα, το ζήτημα της παραγωγής, του εισοδήματος, της απασχόλησης, του περιβάλλοντος. Όλα τα κρίσιμα, στρατηγικά και βιοτικά, θέματα είναι ανοικτά ταυτόχρονα και παράλληλα. Ούτως ή άλλως, την επόμενη τριετία η χώρα θα αλλάξει εικόνα και περιεχόμενο.

Οι σχηματισμοί ομάδων συμφερόντων που είχαν μορφοποιηθεί και ισορροπήσει στην κοινωνία, την οικονομία, την πολιτική, με τα δεδομένα των ατελών και εμβαλωματικών απαντήσεων των προηγουμένων μεταβάσεων, υποχωρούν ή/και καταρρέουν. Ακριβώς επειδή οργανισμοί και επιχειρήσεις κλείνουν και θα κλείνουν, νέες θα δημιουργηθούν, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες αλλάζουν δουλειά, αξίες χάνονται και αξίες θα δημιουργηθούν, πρόσωπα και πράγματα της πολιτ(ευτ)ικής και των συμπαρομαρτούντων της περνούν στην ιστορία.

Η έκβαση αυτής της ελληνικής μετάβασης δεν είναι δεδομένη. Ούτε προσχεδιασμένη από τους συνωμότες του κόσμου. Η παγκόσμια κοινότητα «ψάχνεται» ζώντας τη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική κρίση μετά τη Μεγάλη Υφεση του 1929-1933 στο έδαφος της μεγαλύτερης οικονομικής και γεωπολιτικής ανάδυσης των αναπτυσσόμενων χωρών, της Κίνας, της Ινδίας, της Βραζιλίας κ.ο.κ. Ευρωπαϊκή Ένωση και Ευρωζώνη «ψάχνονται» από Σύνοδο σε Σύνοδο Κορυφής. Την πέμπτη κατά σειρά «Ευρωδιάσωση» της 8ης - 9ης Δεκεμβρίου 2011 θα ακολουθήσουν κι άλλες. Και η Ε.Ε. σε μετάβαση είναι.

Για την ελληνική μετάβαση που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, τα πράγματα είναι πλέον τελείως πρακτικά. Δεν χωρεί μελλοντολογία και περί μεθόδου πολιτ(ευτ)ικός λόγος. Τη Δευτέρα 12.12.2011 (επαν)«έρχεται η τριμερής» για τη διαπραγμάτευση των όρων χορήγησης και εφαρμογής του νέου «δανειακού πακέτου διάσωσης». Πρώτον, ερώτημα: το θέλουμε, και τη θέλουμε, ή να την ξαποστείλουμε από εκεί που ήρθε; Δεύτερον, ερώτημα: τι όρους θα διαπραγματευθούμε ως χώρα, ως σύστημα διακυβέρνησης, σε τι θα συμφωνήσουμε; Ιδού η Ρόδος, ιδού και η (επανα)διαπραγμάτευση. Ας γίνουν όλα στο φώς, με διαφάνεια: ποιος και τι προτείνει και αντιπροτείνει…

Αναλύσεις: Οι προϋπολογισμοί της χρεοκοπίας

2011-12-03T09:14:00.000-08:00

3 Δεκ. 2011 Οι προϋπολογισμοί της χρεοκοπίας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 3/12/2011

Φέτος οι «ημέρες του προϋπολογισμού» έρχονται, λόγω του φλέρτ με την ανοικτή χρεοκοπία, αρκετά νωρίτερα από τα συνήθη. Η κοινοβουλευτική συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού (έτους 2012) θα ολοκληρωθεί ανήμερα του Αγίου Νικολάου κι όχι, όπως συνέβαινε, παραμονές Χριστουγέννων. Αναμένεται δε, λόγω διακομματικής κυβέρνησης, να λάβει ψήφους σημαντικά περισσότερες από εκείνες του πλειοψηφούντος κόμματος. Ωστόσο, άνευ απροόπτου, δεν αναμένονται άλλες αλλαγές στην επαναλαμβανόμενη επί δεκαετίες, καθιερωμένη, τελετουργία.

Η καθιερωμένη τελετουργία της υποτιθέμενης συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού είναι μία
από τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες η χώρα οδηγήθηκε στην τρέχουσα χρεοκοπία. Επί σειρά δεκαετιών άλλος προϋπολογισμός ψηφιζόταν, άλλος εφαρμοζόταν, και εν τέλει άλλος εγκρινόταν απολογιστικά. Την δε παρελθούσα δεκαετία, καθώς η Ε.Ε. είχε «έννομο συμφέρον» να επιβεβαιώνει, διά της Ευρωστατιστικής, τα δημοσιονομικά στοιχεία, και αυτά τα επιβεβαιωνόμενα απείχαν των ψηφισθέντων ως απολογιστικών στη Βουλή.

Η καθιερωμένη τελετουργία είναι μόνον εν μέρει αποτυπωμένη στα πρακτικά της Βουλής και στο τηλεοπτικό αρχείο των συζητήσεων. Και οι δύο αυτές αποτυπώσεις δεν καταγράφουν ότι, κατά κανόνα, ήταν μια συζήτηση «στο κενό». Όχι επειδή οι εν σειρά αγορεύοντες απευθύνονται, κατά κανόνα, μόνον στην απέναντι του βήματος των ομιλητών κάμερα, και στον επόμενο, αναμένοντα τη σειρά του, από τον μακρύ κατάλογο των ομιλητών.

Ήταν μια συζήτηση «στο κενό» ούτε μόνον γιατί ουδέποτε κάτι τροποποιήθηκε επί του νομοσχεδίου ως αποτέλεσμα των συζητήσεων, ούτε μόνον γιατί ελάχιστοι, μετρημένοι στα δάκτυλα, της εκάστοτε κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, πήραν την υπόθεση τοις μετρητοίς και, κατά καιρούς, απετόλμησαν να καταψηφίσουν κάποιες δαπάνες του προϋπολογισμού.

Ήταν μια συζήτηση «στο κενό» γιατί ουδέποτε κατέστη αντικείμενο κοινοβουλευτικού ενδιαφέροντος το πώς καλύπτεται το ετησίως παραγόμενο κενό στα δημόσια οικονομικά που αθροιζόταν στο δημόσιο χρέος, κτίζοντας την τρέχουσα χρεοκοπία.

Στην καθιερωμένη τελετουργία η διαχείριση του δημόσιου χρέους δεν έχρηζε ενδιαφέροντος καθόσον ούτε για την ίδια την παραγωγή του υπήρχε ουσιαστικό ενδιαφέρον. Η τελετουργία χαρακτηρίζεται επί σειρά δεκαετιών, από εξωφρενική, μάλλον πλειοψηφική, αδιαφορία για τα ετησίως αναπαραγόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα και τη συνεχή σώρευση δημόσιου χρέους. Η μήτρα των αντιπαραθέσεων περί τον Προϋπολογισμό συνοψίζεται, ανεξαρτήτως κόμματος και χρώματος, ρόλων συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης, σε επιχειρήματα υπέρ λιγότερων φόρων (όλοι είναι «φορομπηκτικοί») και περισσοτέρων κρατικών δαπανών (όλοι είναι «λιτότητας» και «αντιαναπτυξιακοί»).

Αν θέλει κανείς να διαπιστώσει ανάγλυφα το πώς η Ελλάδα οδηγήθηκε, μέσα από κοινοβουλευτικές και δημοκρατικές διαδικασίες, στην τρέχουσα χρεοκοπία, δεν έχει παρά να ανατρέξει τα πρακτικά της Βουλής για την ψήφιση των κρατικών προϋπολογισμών. Και στις συστηματικές ετήσιες αποκλίσεις μεταξύ κρατικών προϋπολογισμών και απολογισμών, οι οποίες ανήκαν σε υποδεέστερη κατηγορία από άποψη κοινοβουλευτικού και πολιτικού ενδιαφέροντος. Η καθιερωμένη τελετουργία δεκατριών βουλευτικών περιόδων της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας παρέβλεψε το καθήκον της εξέτασης και του ελέγχου της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών και του δημόσιου χρέους.

Αναλύσεις: Εκτός από γιαούρτια, ρίξτε και καμιά ιδέα

2011-11-26T09:08:00.000-08:00

26 Νοεμ. 2011 Εκτός από γιαούρτια, ρίξτε και καμιά ιδέα

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 26/11/2011

Η παντελής απαξία του εγχώριου πολιτ(ευτ)ικού προσωπικού, αυτού που έφερε την Ελλάδα στα όρια της ανοικτής και άτακτης χρεοκοπίας, κάνει τους γνωστούς στίχους «χαρά να σε γιαούρτωνα εκεί που ρητορεύεις», που τραγουδήθηκαν λίγα χρόνια μετά τη μεταπολίτευση, να ηχούν σήμερα, έναντι όσων πιστεύουν και καθημερινά διατυπώνουν οι πολίτες για το πολιτ(ευτ)ικό σύστημα και προσωπικό, ως ένας αθώος προσκοπικός ύμνος.

Το «τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα όσο φαίνονται, είναι πολύ χειρότερα» ισχύει κι εδώ, ως προς
το εγχείρημα των βουλευτικών εκλογών που μένει να γίνουν κάποια στιγμή στη διάρκεια των επομένων 22 μηνών. Όμως για τις βουλευτικές εκλογές, είτε γίνουν σε 2 είτε σε 22 μήνες - επ' αυτού άλλωστε οι απόψεις διίστανται τόσο μεταξύ των εκλεγέντων στις προηγούμενες όσο και μεταξύ των εκλογέων- το ερώτημα είναι εάν θα παραμείνουν μέρος της χρεοκοπίας ή μπορούν να γίνουν μέρος της αναγκαίας, επίπονης και πολύχρονης ανόρθωσης.

Αργά ή γρήγορα, τακτικά ή άτακτα, το πολιτ(ευτ)ικό σύστημα, οι εκλογικές διαδικασίες του και οι καθιερωμένες διαδικασίες εισπήδησης της νομοθετικής εξουσίας στην εκτελεστική (και στις λοιπές εξουσίες) θα πρέπει να προσαρμοσθούν στις απαιτήσεις των πολιτών και σε σημεία των καιρών. Ρυθμίζοντας αποτελεσματικότερα θέματα που «σέρνονται» επί σειρά ετών και συνέβαλαν στα φαινόμενα της αναποτελεσματικής, άχρηστης, αυτοεξυπηρετούμενης, ενίοτε δε και επικίνδυνης «διακυβέρνησης».

Τέτοιο θέμα είναι η κατάτμηση σε περιφέρειες 3-4 βουλευτών των πολυπληθών (αντιδημοκρατικών) εκλογικών περιφερειών στις οποίες μορφοποιείται το κοινωνικό - οικονομικό - περιβαλλοντικό αποτέλεσμα της μεταπολιτευτικής άνισης υπανάπτυξης, δηλαδή αυτών κυρίως της Αττικής αλλά και της Θεσσαλονίκης. Ώστε να υπάρχουν σχέσεις αντιπροσώπευσης σ' αυτές, αντί του νυν συστήματος βουλευτών σχεδόν ημιεπικρατείας. Οι μερικές δεκάδες αντιδρούντες παραβλέπουν ότι ο κίνδυνος εξαφάνισης γνωστών ονομάτων υφίσταται ακόμη κι αν οι εκλογικές περιφέρειες διατηρηθούν ως έχουν, λόγω και ραγδαίας συρρίκνωσης κομμάτων.

Τέτοιο θέμα είναι το ασυμβίβαστο κατοχής θέσεων σε εκτελεστική και νομοθετική εξουσία. Τα μικρά και ευέλικτα κυβερνητικά σχήματα που τόσες φορές εξαγγέλθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες αλλά ουδέποτε πραγματοποιήθηκαν, υποκύπτοντας συστηματικά στις πολιτ(ευτ)ικές ανάγκες για πολυπληθή υπουργικά σχήματα (με τους μισούς βουλευτές εν δυνάμει υπουργούς) και με πολυπληθέστατους παρατρεχάμενους που υποκαθιστούσαν τη Δημόσια Διοίκηση, συνέβαλαν στην αναποτελεσματική διακυβέρνηση.

Συνέβαλαν επιπλέον στην αναπαραγωγή του πελατειακού συστήματος (στις μέγα - και μίκρο- διαστάσεις του) και στη διόγκωση της κρατι(κομματι)κής «φούσκας» που μας έφερε στη χρεοκοπία. Και η πρώτη ευκαιρία ελληνικής διάσωσης από τη χρεοκοπία χάθηκε όταν το Φθινόπωρο του 2010 στον πρώτο ανασχηματισμό της τότε κυβέρνησης αντί της ανάγκης για αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση (βλ. στην παρούσα στήλη «Από την 3η Σεπτέμβρη στην 5η Σεπτεμβρίου», ΗτΣ 21/8/2010) οδηγηθήκαμε απλά, κατά τα μεταπολιτευτικά συνήθη, σε πολυπληθέστερη. Ούτε καν η παρούσα «μεταβατική» δεν κατορθώθηκε «να συμμαζευτεί» στα μέτρα μιας κανονικής κυβέρνησης, μιας κανονικής χώρας, πόσο μάλλον μιας οικονομίας και κοινωνίας σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.

Άρθρα - Αναλύσεις: Ωμές ευρωπαρεμβάσεις σε μισθούς και συλλογικές συμβάσεις εργασίας

2011-11-20T02:45:00.000-08:00

20 Νοεμ. 2011 Ωμές ευρωπαρεμβάσεις σε μισθούς και συλλογικές συμβάσεις εργασίας

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία - Οικονομία, Κυριακή 20 Νοεμβρίου 2011

Για να γίνει κατανοητό το τι συμβαίνει και τι ενδέχεται να ακολουθήσει στην Ελλάδα όσον αφορά τους μισθούς και το σύστημα διαμόρφωσής τους, είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι σύγχρονες τάσεις και επιλογές σε ευρωζώνη και Ευρωπαϊκή Ενωση. Το πλαίσιο αλλάζει σημαντικά σε σχέση με την Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992).

Τότε οι επιδράσεις στην πολιτική μισθών ήταν έμμεσες ως συνεπαγωγή των μακροοικονομικών επιλογών που αυτή συνεπαγόταν. Από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ έως και την ισχύουσα Συνθήκη της
Λισαβόνας (άρθρο 153.5) οι αμοιβές, το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα στην απεργία εξαιρούνται ρητά από την κοινοτική αρμοδιότητα. Ομως, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης οικονομικής κρίσης και κρίσης χρέους στην Ευρώπη, στη διάρκεια του 2011 η Ε.Ε. παρεμβαίνει με αυξανόμενο, και άνευ προηγουμένου, βαθμό στη διαμόρφωση των μισθών αλλά και στα εθνικά συστήματα διαμόρφωσής τους μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στην ευρωζώνη, όπου η οικονομική πολιτική των κρατών-μελών δεν διαθέτει πλέον το εργαλείο της νομισματικής υποτίμησης. Γι' αυτό οι μισθοί και η μισθολογική πολιτική αναδεικνύονται μεταξύ των λίγων διαθέσιμων εργαλείων προσαρμογής των οικονομιών στην επιδιωκόμενη ανταγωνιστικότητα.

Η κεντρική ιδέα που θεσμοποιείται σταδιακά στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης συνοψίζεται στο ότι οι μισθοί πρέπει να εξελίσσονται ανάλογα με την παραγωγικότητα της εργασίας.

Γι' αυτό και σε αλλεπάλληλες ευρωπαϊκές αποφάσεις στη διάρκεια του 2011 και κυρίως μέσω του «Euro plus Pact» που υιοθετήθηκε στη σύνοδο κορυφής του Μαρτίου 2011 από τα 17 κράτη-μέλη της ευρωζώνης (αλλά προσχώρησαν σε αυτό και άλλα 6 κράτη-μέλη της Ενωσης), και εν συνεχεία στη σύνοδο κορυφής του Ιουλίου 2011 υιοθετήθηκαν, μεταξύ άλλων, συστάσεις και κατευθυντήριες για τα κράτη-μέλη προς δύο κρίσιμες κατευθύνσεις:

* Πρώτον, να επανεξετασθούν οι θεσμοί και οι διαδικασίες διαμόρφωσης των μισθών και ειδικότερα οι συγκεντρωτικές (κλαδικές) συλλογικές διαπραγματεύσεις υπέρ της προώθησης των αποκεντρωμένων συλλογικών διαπραγματεύσεων σε επίπεδο επιχείρησης.

* Δεύτερον, της αποσύνδεσης της διαμόρφωσης των μισθών από τον πληθωρισμό και της ισχυρότερης σύνδεσής τους με την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα με κριτήριο τη μεταβολή του μοναδιαίου κόστους εργασίας έναντι των ανταγωνιστών. Στο πλαίσιο της νέας οικονομικής διακυβέρνησης της ευρωζώνης, ήδη βάσει της απόφασης του Μαρτίου 2011, η ανταγωνιστικότητα κάθε κράτους-μέλους θα αξιολογείται με κριτήριο την εξέλιξη του μοναδιαίου κόστους εργασίας σε σύγκριση με τα άλλα κράτη-μέλη της ευρωζώνης αλλά και τους εμπορικούς εταίρους εκάστου κράτους-μέλους.

Με αυτό τον τρόπο η Ε.Ε. και η ΟΝΕ, κινούμενες στα όρια των Συνθηκών τους (καθώς παρεμβαίνουν αρχικά εμμέσως και εν συνεχεία ευθέως σε τομείς που -ακόμη- δεν υπάγονται στην κοινοτική αρμοδιότητα), προαναγγέλλουν τα πιθανά χαρακτηριστικά της περαιτέρω ευρωπαϊκής ενοποίησης, η οποία περιλαμβάνει και εσωτερικές υποτιμήσεις και ραγδαίες μεταβολές στα συστήματα διαμόρφωσης των μισθών (και συλλογικών διαπραγματεύσεων) ανάλογα με αυτά που επιχειρούνται στην Ελλάδα.

Αναλύσεις: Η Ευρωζωνολατρεία ως «γενναίον ψεύδος»

2011-11-19T09:20:00.000-08:00

19 Νοεμ. 2011 Η Ευρωζωνολατρεία ως «γενναίον ψεύδος»

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 19/11/2011

Στην τρέχουσα πολυσχιδή χρεοκοπία το ελληνικό πολιτ(ευτ)ικό κατεστημένο κάνει απέλπιδες (και συχνά ανερμάτιστες) προσπάθειες διάσωσής του (εγχωρίως και διεθνώς) διά του αέναου μεταμορφισμού. Αδυνατώντας να απογαλακτισθεί από ρηχά «γενναία ψεύδη» με τα οποία επιβίωσε, γαλουχώντας και την πελατεία του, στο μεταπολιτευτικό κύκλο, τείνει να μετατρέψει σε τέτοιο «ψεύδος» και την αναγκαία προσπάθεια αποφυγής της ανοικτής ελληνικής χρεοκοπίας και επίπονης πολυετούς ανόρθωσης.

Το εκάστοτε «γενναίον ψεύδος» (με την πλατωνική έννοια) αφορούσε (υποτίθεται) ευγενικό σκοπό,
τον πολιτικό και οικονομικό μύθο για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Το αξιοποιούσαν οι πολιτικοί άρχοντες, ως φύλακες (υποτίθεται) του δημόσιου συμφέροντος, για αναπαραγωγή της κοινωνικής ανοχής/συνοχής και για την ανάγκη μιας «εθνικής αφήγησης».

Στα μισά της έως σήμερα διαδρομής της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας (του 1974) κατέρρευσε (το 1989-90) το «γενναίο ψεύδος» της Μεταπολίτευσης και της Αλλαγής υπό το βάρος της (τότε μικροκλεπτοκρατικής, έναντι των όσων ακολούθησαν την τελευταία δεκαετία) «υπόθεσης Κοσκωτά». Σύντομα το κενό καλύφθηκε με το «γενναίο ψεύδος» της σύγκλισης στην ΟΝΕ και στο ευρώ. Έτσι τη δεκαετία του 1990 ό,τι γινόταν ήταν «για να επιτευχθεί η είσοδος της χώρας στην ΟΝΕ».

Μετά την πρώτη δεκαετία ελληνικής αφασίας-ασωτίας στην Ευρωζώνη, τώρα πλέον ό,τι γίνεται είναι «για να μείνει η Ελλάδα στην Ευρωζώνη». Ο νέος μεταβατικός (100 ημερών;) πρωθυπουργός συνόψισε τη σύγχρονη ελληνική πρόκληση ως εξής: «να σώσουμε την Ελλάδα ώστε όταν η Ευρωζώνη βγει από την κρίση, η Ελλάδα να είναι μέσα στην Ευρωζώνη. Αυτός πρέπει να είναι ο πρωταρχικός μας σκοπός».

Πρωταρχικός σκοπός που, ωστόσο, βρίσκεται σε διάσταση με το εφήμερο της κυβέρνησης, και, κυρίως, με την επικρατούσα, διακομματικά, αντίληψη περί «αναγκαίου ελιγμού» ώστε να ληφθεί η 6η δόση του πρώτου Πακέτου Διάσωσης και να δεσμευθεί το δεύτερο Πακέτο Διάσωσης (της 26ης Οκτωβρίου του 2011). Ο ορίζοντας του αναζητούμενου πολιτ(ευτ)ικού «γενναίου ψεύδους» μειώθηκε ραγδαία: σε κλίμακα εβδομάδων, κατ' αναλογία των δόσεων της χρηματοπιστωτικής στήριξης.

Ενώ η Ευρωζώνη εισέρχεται σε σοβαρότερο στάδιο της κρίσης χρέους κεντρικών μελών της, και η έξοδός της από την οικονομική κρίση απαιτεί χρόνια, η Ελλάδα κινείται με ορίζοντα 100 ημερών. Διαχειριζόμενη τον πρωταρχικό σκοπό για «παραμονή στην Ευρωζώνη», με όρους «ευρωζωνολατρείας», ήτοι αναλόγως του τρόπου διαχείρισης της σύγκλισής της και της εισόδου της στην ΟΝΕ. Διότι τότε το κρίσιμο δεν ήταν τα στατιστικά αλλά η εγχωρίως κυριαρχούσα προσέγγισή της ως σύγχρονης «Γης της Επαγγελίας» όπου (θα) έρρεαν «κοινοτικοί πόροι» προς «απορρόφηση» και δυτικο-ευρωπαϊκοί «μισθοί σύγκλισης» για κατανάλωση. Ξεχνώντας ότι το νόμισμα δεν είναι σκοπός αλλά μέσο, και, ιδιαίτερα το δανεικό, δεν παράγει πλούτο αφεαυτού αν η ίδια η χώρα και οι πολίτες της δεν τον παράγουν-αναπαράγουν ενδογενώς.

Αναλύσεις: Οι 100 ημέρες της αλήθειας

2011-11-12T10:41:00.000-08:00

12 Νοεμ. 2011 Οι 100 ημέρες της αλήθειας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 12/11/2011

Οσο περνούσαν οι όμορφες καλοκαιρινές ημέρες μετά την απόφαση της 21η Ιουλίου 2011 τόσο γινόταν εμφανές, και εγχωρίως και διεθνώς, ότι δεν υπήρχε δυνατότητα να καταστεί το «ελληνικό πρόγραμμα» αποδεκτό-αποδοτικό και το ελληνικό δημόσιο χρέος βιώσιμο. Η επιχειρούμενη προσαρμογή βασιζόταν συνεχώς σε αλλεπάλληλα «οριζόντια» μέτρα «μιας χρήσης», έκτακτης φορολογίας των ήδη φορολογουμένων και περικοπής μισθών -συντάξεων που έκαιγαν και τα χλωρά μαζί με τα ξερά.

Οι «ιερές αγελάδες» του αντιπαραγωγικού κρατισμού, του ιδιωτικοδημόσιου, της φοροδιαφυγής, της
«απορρόφησης» κοινοτικών πόρων κ.ο.κ, παρέμεναν «ιερές». Η διακομματική κρατι(κομματι)κή «φούσκα» με μαχητικές μονάδες προκαλύψεως στον εκτενή δημόσιο και ιδιωτικοδημόσιο τομέα, και εκτενέστερες πολιτ(ευτ)ικές εφεδρείες, θεωρούσε ότι η επιχειρηθείσα «διάσωση» του Μαΐου 2010 και οι έκτοτε μικρές αναπροσαρμογές της (25η Μαρτίου 2011, 21η Ιουλίου 2011) αφορούσαν την δική της «διάσωση».

Οι εξελίξεις οδήγησαν σε «επανεξέταση του προγράμματος» καθώς η κατάσταση στην Ελλάδα «όδευε προς επιδείνωση», αναμενόταν μακρύτερης διάρκειας και πολύ σοβαρότερη «ύφεση», και «σύμφωνα με την (μέχρι τότε) εμπειρία, η Ελλάδα απαιτεί περισσότερο χρόνο να εφαρμόσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, και ένα μακρύτερο χρονικό διάστημα είναι αναγκαίο ώστε αυτές να οδηγήσουν σε μακροοικονομικές αποδόσεις».

Άρχισε αναθεώρηση των αρχικά άστοχων εκτιμήσεων του ΔΝΤ για την κάμψη του εισοδήματος στην Ελλάδα, που εξέταζαν την ελληνική περίπτωση με κλασικά μηχανιστικό και δογματικό τρόπο βγάζοντας από «το κουτί των εργαλείων» του (toolkit) έναν κλασικό πολλαπλασιαστή δημόσιας δαπάνης, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι εδώ υπήρχε ένα τελείως διαφορετικό πρόβλημα μακροχρόνιων δομικών ανισορροπιών που καταρρέουν (αδυναμία ορατή και στις προ της κρίσεως εκθέσεις ΔΝΤ και Ε.Ε. για την Ελλάδα, που ανακύκλωναν γνωστές κοινοτοπίες).

Η μέχρι πρότινος «διαμάχη» ΔΝΤ και Ε.Ε. για τις «αισιόδοξες» προβλέψεις της Ε.Ε. περί μεγέθυνσης στην Ελλάδα οδήγησε σε αναθεώρησή τους και από την Ε.Ε. Η απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2011 «έλυσε» και τη «διαμάχη» μεταξύ ΔΝΤ και ΕΚΤ σχετικά με τη βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους με ή χωρίς διαγραφή σημαντικού μέρους του. Προσπέρασε την υποσημείωση της ΕΚΤ στην «Αυστηρά Εμπιστευτική» ανάλυση του ΔΝΤ την 21η Οκτωβρίου 2011 για τη βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους, που παρεδόθη στα μέλη του Ecofin λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίασή τους για το ελληνικό χρέος, όπου υποσημειωνόταν ότι «η ΕΚΤ δεν συμφωνεί με το να συμπεριληφθούν απεικονίσεις σεναρίων ενός βαθύτερου PSI σ' αυτήν την έκθεση».

Στην απόφαση της 21ης Ιουλίου 2011 είχε συμβολική αξία το ότι οι τράπεζες αναλάμβαναν ένα κόστος και επέτρεψε στους διακρατικούς δανειστές της Ελλάδας να αποφασίσουν μεγαλύτερη -πραγματική έναντι της 21ης Ιουλίου 2011- συμμετοχή των ιδιωτών κατόχων ελληνικού χρέους στην απομείωσή του. Ώστε να μειωθούν οι ανάγκες ευρωπαϊκού - διακρατικού δανεισμού προς την Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, χωρίς φυσικά η Ελλάδα να απαλλάσσεται από τη ζωτική ανάγκη άμεσης δημοσιονομικής και ανταγωνιστικής προσαρμογής.

Αναλύσεις: Το νόμισμα του Καραγκιόζη

2011-11-05T09:20:00.000-07:00

5 Νοεμ. 2011 Το νόμισμα του Καραγκιόζη

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 5/11/2011

Η εγχώρια αντιμετώπιση για το ελληνικό σκέλος της απόφασης του Συμβουλίου Κορυφής της Ευρωζώνης την 26η Οκτωβρίου 2011 επιβεβαίωσε πανηγυρικά την αποστροφή της (σημείο 15 περί συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στη διαγραφή-«κούρεμα» του ελληνικού δημόσιου χρέους) για «εξαιρετική και μοναδική» περίπτωση του να διαγραφούν 100 και πλέον δισεκατομμυριάκια ευρώ από τα 350 του ελληνικού δημόσιου χρέους και 4,5 και πλέον δισεκατομμυριάκια ευρώ από τους ετησίως καταβαλλόμενους τόκους.

Ομως, εξαιρετικότερη και μοναδικότερη, παγκοσμίως, είναι η [εμφανιζόμενη ως πλειοψηφική στο πολιτ(ευτ)ικό σύστημα και τα συμπαρομαρτούντα του] αντίθεση στη δεύτερη (και τελευταία;) ευκαιρία προς αποφυγή της ανοικτής και άτακτης χρεοκοπίας, με την οποία ελληνική οικονομία και κοινωνία φλερτάρουν από το 2009. Η «αποφράς» 26η Οκτωβρίου 2011 συνδέεται με το «κούρεμα» του «απεχθούς» δημόσιου χρέους που η χώρα συσσώρευσε, κυρίως, στην ένδοξη μεταπολιτευτική πορεία της και στην ενδοξότερη ευρωπαϊκή προοπτική της.

Η εγχώρια πολιτ(ευτ)ική αντίδραση παραπέμπει στη γνωστή σκηνή του θεάτρου σκιών, όπου όταν ο πασάς σεργιανώντας συναντάει τον Καραγκιόζη, και χωρίς κανένα συγκεκριμένο λόγο, βγάζει και του δίνει μία ολόκληρη χρυσή λίρα, ο Καραγκιόζης αφού την τσεπώνει στα γρήγορα μετά ξεσπάει σε γοερά κλάματα, λέγοντας, με λυγμούς, στον απορημένο πασά ότι μία χρυσή λίρα είναι πολύ λίγη και δεν του φτάνει. Τον διαβεβαιώνει, όμως, ότι θα κάνει τη θυσία να κρατήσει τη λίρα.

Δυστυχώς, ότι ακούγεται για την «καταστροφική» 26η Οκτωβρίου 2011 είναι συνέχεια, και αποτέλεσμα, όσων διακομματικά - πλειοψηφικά ακούγονται επί σειρά μηνών για το πρώτο πακέτο διάσωσης, αγνοώντας τις ενδογενείς πηγές της τρέχουσας χρεοκοπίας. Η θέση της Ελλάδας στην Ευρωζώνη θεωρείται ιδεοληπτικά κεκτημένη λόγω κάποιας εθνικής επιθυμίας, ανεξαρτήτως θεμελιακών υποχρεώσεων και δεσμεύσεων της χώρας, που κατ' ουσίαν είναι σε συνεχή και αυξανόμενη «επιτήρηση» από το 2004.

Το κεκτημένο του ευρώ για την Ελλάδα δεν είναι βιώσιμο εάν τα θεμελιώδη οικονομικά της δεν το δικαιολογούν, και εάν δεν τηρούνται οι κοινοί κανόνες που συνδιαμορφώνουν τα νυν 17 μέλη της Ευρωζώνης, μέσα από κοινοτικές και διακρατικές διαδικασίες, και μέσα από τις τρέχουσες έκτακτες όπως αυτή της 26ης Οκτωβρίου 2011. Η μέχρι τούδε εγχώρια αντίληψη και εφαρμογή της ελληνικής «ευρωπαϊκής προοπτικής» δεν δικαιολογεί ως κεκτημένο ούτε το ευρώ, ούτε τη δραχμή που γνωρίζαμε.

Η ιδεοληπτική αντίληψη ότι «ευρωπαϊκή προοπτική» για την Ελλάδα σημαίνει χρόνια δημοσιονομικά ελλείμματα και χρόνια ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της τάξης του 10% του ΑΕΠ ετησίως, που μπορούν να χρηματοδοτούνται με συνεχή εξωτερικό δανεισμό, Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης που «απορροφώνται» με μηδαμινό αναπτυξιακό αποτέλεσμα, και απισχνούμενο παραγωγικό δυναμικό στον πρωτογενή και δευτερογενή, το μόνο νόμισμα που καθ' οδόν προς τη χρεοκοπία δικαιολογεί ως κεκτημένο είναι εκείνο για το οποίο μιλά ο Καραγκιόζης Καραγκιοζόπουλος στην άλλη γνωστή φιγούρα του θεάτρου σκιών, τον Σιόρ Διονύσιο (Νιόνιο): τα μπακοτσέτουλα.

Αναλύσεις: Η ανάπτυξη της χρεοκοπίας

2011-10-28T10:58:00.000-07:00

28 Οκτ. 2011 Η ανάπτυξη της χρεοκοπίας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 28/10/2011

Η τρέχουσα ελληνική χρεοκοπία θα (επι)βαρύνει τη χώρα επί σειρά ετών, ακριβώς επειδή οικοδομήθηκε επί σειρά ετών. Ούτε προέκυψε το 2009, το 2010, το 2011, ούτε οι γενεσιουργοί αιτίες της είναι κυρίως εξωγενείς. Είναι ενδογενείς και δομικές. Γι' αυτό, άλλωστε, η ανάταξη και η ανόρθωση της χώρας, εάν υπάρξει όταν υπάρξει και για να υπάρξει, είναι υπόθεση δεκαετίας.

Τα θεμελιώδη της ελληνικής οικονομίας δηλώνουν ότι πολιτική, οικονομική πολιτική και κοινωνία, με τις ηγεμονεύουσες-πλειοψηφικές επιλογές τους, επί σειρά ετών οικοδομούσαν την τρέχουσα χρεοκοπία. Ακόμη και κατά την πρόσφατη μακρά περίοδο της υποτιθέμενης «ανάπτυξης», από το 1995 έως το 2009, (ανα)παράγοντας κυρίως χρέος, αυτό που κατέστη, και αναγνωρίζεται παγκοσμίως, μη βιώσιμο.

Στην Ελλάδα του 1995-2009 αυξήθηκε το δημόσιο χρέος από 97% σε 127% του ΑΕΠ, το χρέος των νοικοκυριών από 10% σε 62% του ΑΕΠ, το χρέος των επιχειρήσεων από 82% σε 110% του ΑΕΠ. Αυτή η τριπλή αύξηση του χρέους, δημόσιου και ιδιωτικού, δεν θα συνεπαγόταν τη μη βιωσιμότητά του εάν το μεγαλύτερο μέρος του κατευθυνόταν σε επενδύσεις αυξητικές της παραγωγικής δυναμικότητας και της ανταγωνιστικότητας της χώρας.

Η υπερχρέωση κατευθύνθηκε μεν στην «πραγματική οικονομία», τροφοδότησε δε, κυρίως, την εκτενή καταναλωτική και παρασιτική συνιστώσα της, όχι βιώσιμες επενδύσεις. Την περίοδο 1999-2009 ο μέσος όρος της κατανάλωσης των νοικοκυριών της Ευρωζώνης (αν αφαιρέσει κανείς την Ελλάδα) ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν περίπου 56%. Στην Ελλάδα ήταν επιπλέον 20% έναντι του μέσου όρου της Ευρωζώνης, περί το 75%.

Η αυξανόμενη καταναλωτική και παρασιτική υπερχρέωση της χώρας οφείλεται όχι μόνον στο υψηλό ποσοστό των καταναλωτικών δαπανών, συνδέεται και με τον τρόπο «απορρόφησης» των επενδυτικών δαπανών, εθνικών και κοινοτικών (ΚΠΣ, ΕΣΠΑ), και με την ποιότητα της δημόσιας κατανάλωσης. Έτσι, όταν από το 2007 η ελληνική οικονομία άρχιζε να προσθέτει ετησίως 25-30 δισ. ευρώ στο (κυρίως εξωτερικό) δημόσιο χρέος της είχε ήδη πάρει την άγουσα προς τη χρεοκοπία.

Με αυτή τη δυναμική το δημόσιο χρέος (2007: 239 δισ. ευρώ, 2008: 263 δισ. ευρώ, 2009: 300 δισ. ευρώ, 2010: 329 δισ. ευρώ, 2011: 356 δισ. ευρώ) κατέστη μη βιώσιμο, γιατί απουσίαζαν/απουσιάζουν οι προϋποθέσεις ενδογενούς οικονομικής μεγέθυνσης, με παραγωγή εγχώριου προϊόντος στην αγορά «διεθνώς εμπορευσίμων αγαθών και υπηρεσιών» καθώς η μέχρι πρότινος, υποτιθέμενη, «ανάπτυξη» τροφοδοτούνταν μέσω χρονίων και αυξανομένων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και υπερχρέωσης της χώρας.

Αυτός ο μηχανισμός «ανάπτυξης» κατέρρευσε το 2008, όταν παρά τη νέα αύξηση στο δημοσιονομικό έλλειμμα από το 6,5% του ΑΕΠ το 2007 στο 9,8% το 2008, το ΑΕΠ άρχισε να μειώνεται (2008: -0,2%). Το 2009 με έλλειμμα 15,9% το ΑΕΠ μειώθηκε 3,2%, το 2010 με έλλειμμα 10,6% το ΑΕΠ μειώθηκε 3,5%, και έπεται (δυσ)ανάλογη συνέχεια. Το χρεογόνο μοντέλο της εύκολης μεγέθυνσης με ελλείμματα και δανεισμό, παρά την ακόμη πλειοψηφική (κατ' ουσίαν διακομματική) και συγκρουσιακή αναπόλησή του, δεν πρόκειται πια «να ξαναπάρει μπροστά».

Αναλύσεις: Το νόημα της Οδύσσειας

2011-10-22T12:41:00.000-07:00

22 Οκτ. 2011 Το νόημα της Οδύσσειας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 22/10/2011

Στις 17/4/2010, μία εβδομάδα πριν από την επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Καστελόριζο για την εκεί ανακοίνωση προσφυγής της χώρας στον τριμερή Μηχανισμό Στήριξης, υποστηρίζαμε σε τούτη τη στήλη υπό τον τίτλο «Η ελληνική Οδύσσεια αρχίζει»: «Γίνεται σαφές ότι βρισκόμαστε στην αρχή μιας οδύσσειας ετών που απαιτεί μία 'αναδυόμενη' στρατηγική ως προς το 'από πού (και πώς) πάμε για τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη (νέα) ανάπτυξη». Ισχύει κι εδώ το «μία τόσο μεγάλη κρίση δεν πρέπει να πάει χαμένη».

Έκτοτε επί δεκαοκτώ μήνες η κυρίαρχη και πλειοψηφική πολιτ(ευτ)ική προσέγγιση στην κατάσταση της ελληνικής χρεοκοπίας επιμένει να αγνοεί τις πρωταρχικές ενδογενείς αιτίες της και τις πολυετείς συνέπειές της. Ότι η Οδύσσεια που είχε αρχίσει δεν ήταν ένα απλό ρητορικό σχήμα για μία ομιλία και μία ανακοίνωση. Στην ελληνική χρεοκοπία των αρχών του 21ου αιώνα ίσχυε και ισχύει, το «από δική τους χάθηκαν οι κούφιοι αμυαλωσύνη» («αυτών γάρ σφετέρησιν ατασθαλίησιν όλοντο»).

Όσο η διαχείριση και η έξοδος από τη σύγχρονη ελληνική χρεοκοπία αντιμετωπίζεται ως ζήτημα του (συντομότερου ή συνηθισμένου) ελληνικού εκλογικού κύκλου, όσο τα αναγκαία μέτρα σταθεροποίησης για να υπάρξουν προϋποθέσεις ανόρθωσης αντιμετωπίζονται ως έξωθεν επιβαλλόμενα, με ρητορικές περί επιλογών που «δεν είναι στο DNA» ενός κομματικού σχηματισμού, «κόκκινες γραμμές» που αναζητούνται, «εθνικές γραμμές» που δεν διατυπώνονται, απλά επιβεβαιώνεται το αρχέτυπο: η Οδύσσεια παρατείνεται.

Στις φάσεις της ελληνικής χρεοκοπίας (χωρίς τα κλισέ και τις περιοριστικές προσλαμβάνουσες της εγχώριας κρατι(κομματι)κής «φούσκας», που βλέπει «συνωμοσίες» και «θυσίες») ύστερα από 18 μήνες έχουν διατεθεί στην Ελλάδα για τη «διάσωσή» της: 65 δισεκατομμύρια από την «τρόικα» (πριν εισπραχθεί η 6η δόση), 76 δισεκατομμύρια από την ΕΚΤ για να «στηριχθούν» οι ελληνικές τράπεζες, μεταξύ 70 με 80 δισεκατομμύρια, πάλι από την ΕΚΤ για αγορά ελληνικών ομολόγων. Ήτοι σύνολο μεταξύ 211 με 221 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή σχεδόν ένα ετήσιο ελληνικό ΑΕΠ.

Αν αυτά τα δισεκατομμύρια και σχεδόν άλλα τόσα, που συναποτελούν το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν μοιάζουν για τη διεθνή οικονομία και κοινωνία ανακτήσιμα και «βιώσιμα», ακριβώς και λόγω εγχώριας «αμυαλωσύνης», καθώς ακόμη και τις περιόδους της υποτιθέμενης ελληνικής «ανάπτυξης» από το 1999 έως το 2007 το ελληνικό δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αντί να μειώνεται αυξήθηκε από 100,3% σε 105,4%, ενώ σε καμία άλλη χώρα της Ευρωζώνης δεν αυξήθηκε από τόσο υψηλή βάση ακόμη περισσότερο, τότε η Ελλάδα πρέπει να ετοιμάζεται για τις επόμενες φάσεις της σύγχρονης Οδύσσειάς της.

Σ' αυτές τις φάσεις χρειάζεται ακόμη περισσότερο την πολιτική που αναγνωρίζει την κατάσταση των πραγμάτων. Στο τέλος της, ιδιοτελούς ή όχι δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, «αμυαλωσύνης» του «ένδοξου» μεταπολιτευτικού κύκλου και εν ΟΝΕ κύκλου ας χαθούν, ήδη χάνονται, οι φορείς των πολιτ(ευτ)ικών «μύθων» και «ρόλων» που (συν)έβαλαν τη χώρα σε αυτήν την Οδύσσεια.

Αναλύσεις: Οικονομία σε «απώλεια στήριξης»

2011-10-15T11:03:00.000-07:00

15 Οκτ. 2011 Οικονομία σε «απώλεια στήριξης»

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 15/10/2011

«Δεν είναι ότι δεν βλέπουν τη λύση. Δεν μπορούν καν να δούνε το πρόβλημα» υπογραμμίζαμε πριν από 25 μήνες για την τότε ελληνική κυβέρνηση (βλ. Προδιαγεγραμμένη πορεία, «ΗτΣ», 5/9/2009). Δυστυχώς στο λεχθέν από τον G.K. Chesterton, συμπυκνώνονται τα κυρίαρχα (και πλειοψηφικά) λόγια και, κυρίως, έργα και της σημερινής κυβέρνησης, της συμπολίτευσης, της αντιπολίτευσης και πολλών κοινωνικών ομάδων.

Το πρόβλημα είναι η από διετίας οιονεί χρεοκοπία, η εν συνεχεία τεχνική χρεοκοπία και το έκτοτε «φλερτ» με την ανοικτή χρεοκοπία. Και η, παρ' όλα αυτά, συστηματική αποφυγή αναγνώρισης-αντιμετώπισης των ενδογενών αιτίων της. Η αποφυγή κατανόησης ότι η ελληνική οικονομία-κοινωνία, τουλάχιστον μετά την ένταξη στην Ευρωζώνη, λαθροβίωνε απλά υπερδανειζόμενη προς κάλυψη αυξανόμενων εγχώριων παραγωγικών και δημοσιονομικών ελλειμμάτων, νομίζοντας ότι «αναπτύσσεται», ενώ συρρίκνωνε την παραγωγική βάση και δραστηριότητά της.

Το πρόβλημα είναι ότι η ήδη τετραετής αρνητική οικονομική μεγέθυνση θεωρείται «ύφεση», ενώ αντικατοπτρίζει τη σταδιακή κατάρρευση συστοιχίας από «φούσκες» που θεωρήθηκαν «ανάπτυξη»: η κρατι(κομματι)κή σε δημόσιο, σε ευρύτερο δημόσιο, και με εκτενείς παραφυάδες σε ιδιωτικό (κατ' ουσίαν ιδιωτικοδημόσιο) τομέα, η καταναλωτική που (ανα)τροφοδότησε εμπορικές και εισαγωγικές δραστηριότητες δυσανάλογες της πραγματικής παραγωγικής -άρα και εισοδηματικής- ικανότητας της χώρας, η κατασκευαστική που επί δεκαετίες ήταν η κύρια συνιστώσα της παραοικονομίας, ή της παραεκπαίδευσης, ή της παρα-υγείας, κ.ο.κ.

Αν η τρέχουσα κατάρρευση ήταν απλά «ύφεση», και οι εν λόγω δραστηριότητες δεν ήταν «φούσκες», θα ήταν ανακτήσιμες. Αλλά δεν είναι, σε ορίζοντα δεκαετιών. Γι' αυτό επί σειρά ετών η στροφή σε θετική οικονομική μεγέθυνση δεν θα είναι εύκολη. Για τον άσωτο της μεταπολίτευσης ο μόσχος ο σιτευτός έχει ήδη σφαγεί, του έχει αποσταλεί κατά τη διάρκεια της ασωτίας, για δε την εν ΟΝΕ περίοδο (και «σύγκλισή») του το «να 'σαν τα νιάτα δύο φορές» είναι, προφανώς, αυταπάτη.

Το πρόβλημα είναι ότι η δημοσιονομική προσαρμογή μοιάζει σισύφεια. Επί διετία «προστατεύθηκε», έργω, η κρατι(κομματι)κή «φούσκα» και οι ισχυρές συνιστώσες της. Η προσαρμογή στηρίχθηκε, σε αυξανόμενο βαθμό, κυρίως σε οριζόντια και σε έκτακτα φορολογικά μέτρα. Τα έκτακτα φορολογικά δεν ήταν κάτι πρωτότυπο. Απλά ό,τι γινόταν στο μεταπολιτευτικό κύκλο με περιοδικότητα ετών για τις συστηματικές αστοχίες του προϋπολογισμού και την ακράτεια δαπανών (εξ ου και η γνωστή φορολογική νομοδιάρροια), τώρα στον ίδιο καμβά απλά «πύκνωσαν» με συχνότητα μέτρων ανά μήνα, δεκαπενθήμερο, εβδομάδα.

Αυτή η μη (και αντι-) διαρθρωτική πολιτική τιμωρεί και καταστρέφει ό,τι παραγωγικό έχει απομείνει στον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα οδηγώντας την οικονομία σε «απώλεια στήριξης». Στην αναγκαία ενδογενή προσπάθεια διάσωσης -αποφυγής της ανοικτής χρεοκοπίας περιορίζει τις δυνατότητες ανακαμπής-ανάκτησης πορείας, ώστε οικονομία και κοινωνία να στραφούν σε οριζόντια και ανοδική τροχιά. Κι αυτό για να μην «πειραχθεί» η παρασιτική διακομματική-πολύχρωμη κρατι(κομματι)κή «φούσκα». Εν τέλει ισχύει ότι «το χούι φεύγει τελευταίο».

Φιλοξενούμενες Μελέτες: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α. ΙΩΑΝΝΟΥ Ιστορίες για χρεοκοπίες.

2011-10-14T12:02:00.000-07:00

Ιστορίες για χρεοκοπίες.

(Με ερωτήματα και απαντήσεις).

Δημήτρης Α. Ιωάννου-ΣΠ Α΄

Η Ελλάδα προχωράει πλησίστια προς την χρεοκοπία, την οικονομική κατάρρευση και την κοινωνική καταστροφή, χωρίς ο κυρίαρχος λόγος να έχει συνειδητοποιήσει, έστω και κατ’ ελάχιστο, τις πραγματικές αιτίες και τις διαστάσεις της εξελισσόμενης τραγωδίας. Τα ουσιαστικά ερωτήματα δεν τίθενται ποτέ στον δημόσιο διάλογο μεταξύ των πλειοψηφικών απόψεων με αποτέλεσμα να μην δίνονται ποτέ και οι κατάλληλες απαντήσεις, αφήνοντας το έδαφος ελεύθερο στους παραλογισμούς και στις δεισιδαιμονίες. Την ίδια στιγμή που στον υπόλοιπο κόσμο η κρίση, υποκινώντας ριζοσπαστικούς και καινοτόμους προβληματισμούς, τροφοδοτεί μία σοβαρή συζήτηση που αμφισβητεί και ανατρέπει στερεότυπα σκέψης τα οποία κυριάρχησαν επί δεκαετίες, στην χώρα μας τα διαχρονικά συλλογικά συμπλέγματα οδηγούν σε έναν αυτοκαταστροφικό αυτισμό που αποτρέπει -ακόμη και σήμερα- την καταύγαση και την συνειδητοποίηση των ποικίλων όψεων της χρεοκοπίας.

Υπάρχει κάτι που κάνει την Ελλάδα να είναι πιο ευάλωτη στην οικονομική κρίση, σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης και του δυτικού κόσμου;

... η συνέχεια εδώ

Αναλύσεις: Μετά την 21η Ιουλίου, τι;

2011-10-08T10:49:00.000-07:00

8 Οκτ. 2011 Μετά την 21η Ιουλίου, τι;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 8/10/2011

Δύο χρόνια τώρα η Ευρωζώνη αναζητεί, αργά και βασανιστικά, μία «αναδυόμενη» (με την έννοια της καθοδόν σύλληψης/εφαρμογής) στρατηγική αντιμετώπισης της χρηματοπιστωτικής κρίσης που εκδηλώθηκε το 2008 και της, συνδεόμενης, κρίσης δημόσιου χρέους που εντάθηκε μετά το 2010. Αναχαιτίσθηκαν προσωρινά με πολλαπλές διασώσεις, αρχικά (εθνικές) τραπεζών και εν συνεχεία (διεθνικές) κρατών-μελών. Η απόφαση της 21ης Ιουλίου 2011 ήταν μέρος αυτής της «αναδυόμενης» στρατηγικής. Αλλά προ εβδομάδος, η κρίση αναζωπυρώθηκε εντονότερη, εκεί απ΄ όπου ξεκίνησε: τις ευρωπαϊκές τράπεζες.

Πριν τρία χρόνια, τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ μεσοβδόμαδα οι ηγέτες της Ευρωζώνης δήλωναν ότι σχεδόν αφήνουν τις τράπεζες - μεταξύ αυτών και η γαλλοβελγολουξεμβουργιανή Dexia- στην τύχη της αγοράς, «υποχρεώθηκαν» στη διάρκεια Σαββατοκύριακου (27-28 Σεπτεμβρίου 2008) να ανακρούσουν πρύμνα: τρία κράτη-μέλη (Γαλλία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο) διέσωζαν την Dexia. Ηταν η αρχή των διασώσεων του Σαββατοκύριακου. Τώρα η Dexia, με ομόλογα Ιταλίας, Πορτογαλίας και Ελλάδας αξίας 20 δισ. ευρώ στο χαρτοφυλάκιό της, έγινε εκ νέου η κορυφή του παγόβουνου.

Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών προ ημερών αποχώρησε επειγόντως από συνεδρίαση του Ecofin επιστρέφοντας στο Παρίσι προς διαχείριση της κρίσης Dexia. Την οποία στα μέσα Ιουλίου 2011 η European Banking Authority ανακοίνωνε, σύμφωνα με τα stress tests, ως μία από τις ισχυρότερες/ασφαλέστερες/κεφαλαιακά επαρκέστερες τράπεζες στην Ευρώπη. Πίσω από την Dexia τα πράγματα είναι πολύ σοβαρότερα. Πλέον του 50% από τα αξίας 6.500 δισ. ευρώ (άλλως 6,5 τρισ. ευρώ) ομόλογα έκδοσης κυβερνήσεων της Ευρωζώνης θεωρούνται από τις αγορές (με κριτήριο spread μεγαλύτερο των 200 μονάδων βάσης έναντι των γερμανικών) ως υψηλού κινδύνου.

Το μερίδιο της Ελλάδας σε αυτά είναι 4% (Πορτογαλία 2%, Ιρλανδία 1%, Βέλγιο 5%, Ισπανία 9%, Ιταλία 26%). Από την άλλη πλευρά της «ισορροπίας», χαμηλού κινδύνου είναι (ακόμη) τα ομόλογα Γερμανίας (24%), Γαλλίας (20%) και των μικρότερων βορειοκεντρικοευρωπαϊκών μελών (9%). Η νέα διάσωση της Dexia μπορεί να μετατρέψει και τα γαλλικά ομόλογα (20% του ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους) σε «υψηλού κινδύνου». Επαναφέροντας το κόστος διασώσεων, αναδιαρθρώσεων, χρεοκοπιών και την κατανομή του στο ευρωπαϊκό και σε κάθε εθνικό τραπέζι.

Εξ ου και η πρωτοβουλία για αναθεώρηση του ελληνικού σκέλους στη συμφωνία της 21ης Ιουλίου 2011 για τη συμμετοχή του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα στην εθελοντική αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους, ενώ ολοκληρώνεται η επικύρωσή της στα 17 συναρμόδια κοινοβούλια, καθώς Γερμανία, Ολλανδία κ.ο.κ. τη θεωρούν δυσανάλογα επωφελή για τους πιστωτές, που πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο κόστος.

Με νέες αναδιαρθρώσεις-διασώσεις αυξανόμενου κόστους στον ευρωπαϊκό ορίζοντα, η ελληνική ελεγχόμενη αναδιάρθρωση γίνεται δυσκολότερη καθώς το μέρος της απόφασης της 21ης Ιουλίου 2011 για το ευέλικτο EFSF προς ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών και διάσωση κρατών ήδη φαντάζει αναποτελεσματικό λόγω στενότητας των πόρων του και το μέρος της απόφασης ότι «όσον αφορά τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα ... επιθυμούμε να καταστήσουμε σαφές ότι η περίπτωση της Ελλάδας απαιτεί μια λύση έκτακτου και μοναδικού χαρακτήρα» δύσκολα πείθει τις αγορές.

Αναλύσεις: Διεθνής συναγερμός για την απασχόληση

2011-10-01T11:26:00.000-07:00

1 Οκτ. 2011 Διεθνής συναγερμός για την απασχόληση

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 1/10/2011

Πληθαίνουν τα μαύρα σύννεφα στην παγκόσμια οικονομία και αναδεικνύεται συχνότερα η σημασία της εξελισσόμενης διεθνούς κρίσης στην απασχόληση. Αναδεικνύεται όχι μόνον, ή κυρίως, από κριτικούς της σύγχρονης παγκοσμιοποίησης ή κοινωνικά κινήματα, αλλά από «κατεστημένους» διεθνείς οργανισμούς και θεσμούς που αρχίζουν να αντιλαμβάνονται (και να ανησυχούν για) το βάθος, το εύρος και τη διάρκεια της τρέχουσας διεθνούς οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου η ετήσια έκδοση Employment Outlook 2011 του ΟΟΣΑ υπογράμμιζε ότι η ανεργία παραμένει επίμονα υψηλή στα κράτη-μέλη του, ενώ οι οικονομικές προβλέψεις, που χαμηλώνουν την προσδοκώμενη μεγέθυνση διεθνώς και με την Ευρωζώνη να κινείται στα όρια της ύφεσης, συνοδεύονται από εκτιμήσεις για, στην καλύτερη περίπτωση, αναιμική δημιουργία νέων θέσεων εργασίας διεθνώς. Στα μέσα του 2011 ο ΟΟΣΑ «μετρά» 44 εκατομμύρια ανέργους, δηλαδή 13 εκατομμύρια περισσότερους από την κατάσταση της ανεργίας πριν τη χρηματοπιστωτική κρίση και ύφεση του 2008-2009.

Έκτοτε, παρά τις εθνικές και συγκυριακές αυξομειώσεις της ανεργίας, εδραιώθηκε η αυξητική τάση της μακροχρόνιας ανεργίας (άνω των 12 μηνών) με χαρακτηριστικά παραδείγματα τις ΗΠΑ, όπου το μερίδιο των μακροχρονίως ανέργων τριπλασιάσθηκε από το 10% στο 30%, και την Ισπανία, όπου υπερβαίνει το 40%. Από τις μεγάλες οικονομίες του ΟΟΣΑ μόνο η Γερμανία είχε μείωση ποσοστού των μακροχρονίως ανέργων.

Στις 26-27 Σεπτεμβρίου 2011 η Σύνοδος των Υπουργών Εργασίας και Απασχόλησης του G20, ενόψει της Συνόδου του G20 στις Κάννες, ήρθε αντιμέτωπη με τη διαπίστωση ότι για τα 200 εκατομμύρια ανέργων παγκοσμίως, σχεδόν όσων και κατά τη Μεγάλη Υφεση, δεν φαίνονται θετικές προοπτικές. Η οικονομική μεγέθυνση στις ανεπτυγμένες χώρες καρκινοβατεί, ενώ στις αναδυόμενες οικονομίες εξασθενεί, καθιστώντας αδύνατη την απορρόφηση μέρους της ανεργίας. Σχεδόν 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας «λείπουν» από τις χώρες του G20, ώστε να φθάσουν τα πριν την κρίση επίπεδα απασχόλησης. Το «έλλειμμα» θα αυξηθεί σε 40 εκατομμύρια έως το τέλος του 2012, αν ο ρυθμός αύξησης της απασχόλησης μείνει στο τρέχον χαμηλό 0,8%.

Στον ΟΟΣΑ, στο G20 και παγκοσμίως η κρίση απασχόλησης πλήττει ιδιαίτερα τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες μέσω αύξησης της μακροχρόνιας ανεργίας, απογείωσης της ανεργίας των νέων που γίνονται μακροχρόνια άνεργοι και εν συνεχεία αποκλείονται από την απασχόληση, και μέσω αύξησης των ατυπικών μορφών απασχόλησης. Στον ΟΟΣΑ το α' τρίμηνο του 2011 η ανεργία των νέων μεταξύ 15 και 24 ετών ήταν 17,4% έναντι 7% για τους άνω των 25 ετών.

Δεν είναι τυχαίο ότι προ ημερών ο ίδιος ο πρόεδρος της Fed Μπεν Μπερνάνκι, μιλώντας στο Cleveland, χαρακτήρισε την ανεργία του 10% στις ΗΠΑ, με το 45% άνεργους άνω του εξαμήνου, ως «εθνική κρίση». Ή ότι τις ίδιες ημέρες δημοσκόπηση του Bloomberg, σε 1.031 διεθνείς επενδυτές και αναλυτές συνδρομητές του, αναμένει για το 2012, μεταξύ άλλων, οικονομική κατάρρευση και κοινωνικές αναταραχές.

Άρθρα - Αναλύσεις: Επικίνδυνη περιδίνηση για μισθούς και ΣΣΕ

2011-09-28T22:27:00.000-07:00

25 Σεπτ. 2011 Επικίνδυνη περιδίνηση για μισθούς και ΣΣΕ

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία- Οικονομία, σελ. 14, Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2011

Το ζήτημα του συστήματος διαμόρφωσης των μισθών και των συλλογικών διαπραγματεύσεων επανέρχεται στην επικαιρότητα συνήθως όταν μας επισκέπτεται η τριμερής Ε.Ε.-ΕΚΤ-ΔΝΤ, ενώ κατ' ουσίαν το σύστημα συλλογικών διαπραγματεύσεων βρίσκεται από μηνών σε κατάσταση περιδίνησης.

Σε συνθήκες οικονομικής κατάρρευσης και χρεοκοπίας η εκκρεμότητα της επέκτασης-κήρυξης υποχρεωτικών των διεπιχειρησιακών (κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών) συλλογικών συμβάσεων εργασίας και ο περιορισμός του ρόλου της υποχρεωτικής διαιτησίας, δύο ακρογωνιαίων λίθων του συστήματος διαπραγματεύσεων όπως λειτούργησε στην Ελλάδα από το 1992 -κατ' ουσίαν και από το 1955- προκαλεί τεκτονικές αλλαγές στο σύστημα διαμόρφωσης των μισθών.

Η υποχρεωτική διαιτησία είχε κομβικό ρόλο στη λειτουργία του συστήματος συλλογικών διαπραγματεύσεων στη μεταπολεμική Ελλάδα μέχρι πρόσφατα. Την περίοδο του ανοικτού και εκτενούς κρατισμού από το 1955 έως το 1990, παρά το ότι οι μορφές άμεσου κρατικού παρεμβατισμού σταδιακά έφθιναν, μία στις δύο συλλογικές συμβάσεις εργασίας (ΣΣΕ) ρυθμιζόταν με υποχρεωτική διαιτησία υπό την εποπτεία του υπουργείου Εργασίας.

Με τη μεταρρύθμιση το 1990 με το ν. 1876, επί οικουμενικής, στη μέχρι τότε συνήθη άμεση προσφυγή στην υποχρεωτική διαιτησία παρενεβλήθη το στάδιο της μεσολάβησης, το οποίο σε ένα βαθμό συνέβαλε στη διεξαγωγή υποβοηθούμενων συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η σημασία της υποχρεωτικής διαιτησίας φάνηκε να υποχωρεί, αλλά εντέλει παρέμεινε ως ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Την περίοδο 1992-2009 πλέον από το ένα τρίτο των κατά μέσο όρο 100 λεγόμενων κλαδικών, 90 ομοιοεπαγγελματικών και 150 επιχειρησιακών ΣΣΕ, μέσω των οποίων ασκούνταν η συλλογική ρύθμιση των μισθών στην ιδιωτική οικονομία, είχαν ανάγκη την προσφυγή στις υπηρεσίες μεσολάβησης του ΟΜΕΔ. Κι αυτό αφορούσε κυρίως τις κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές συμβάσεις, καθώς σε αυτές μία στις δύο χρειαζόταν προσφυγή σε υπηρεσίες μεσολάβησης για να διεξαχθούν συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Φαινομενικά με τη μεταρρύθμιση του 1990 η βαρύτητα της διαιτησίας στη ρύθμιση των μισθών περιορίσθηκε, αλλά αυτό δεν συνέβη αναλογικά στον πυρήνα της δομής των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Πάνω από μία στις τέσσερις λεγόμενες κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές ΣΣΕ οδηγούνταν σε ρύθμιση με διαιτητική απόφαση. Κι αυτό είναι εξαιρετικά υψηλό ποσοστό για ένα αυτάρκες σύστημα ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Επί αυτών των προϋποθέσεων είχε στηριχθεί και η διαδικασία επέκτασης και κήρυξης υποχρεωτικών των ΣΣΕ και των διαιτητικών αποφάσεων, διαδικασία που είχε εκπέσει σε μία τυπική γραφειοκρατική διαδικασία, ως μέρος ενός ευρύτερου νομικού (ενίοτε και νομικίστικου) και διοικητικού συστήματος ρύθμισης των μισθών στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας - όχι σπάνια ερήμην των πραγματικών κοινωνικών και οικονομικών δεδομένων.

Οι παρεμβάσεις του ν.3899/2010 περιόρισαν το αντικείμενο της διαιτησίας στα ζητήματα του βασικού μισθού κι έκαναν ευκολότερη την πρόσβαση στην διαιτησία. Ο,τι έγινε έλαβε χώρα ερήμην «οδικού χάρτη» για το τι σύστημα διαμόρφωσης των αμοιβών χρειάζεται η οικονομία και η χώρα. Η τριμερής στην αρχή «πόνταρε» σε κάτι που δεν υπήρχε - τις πολλές επιχειρησιακές ΣΣΕ- και τώρα προβληματίζεται για «κούρεμα» σε κάτι που επίσης δεν υπάρχει, τις λεγόμενες κλαδικές ΣΣΕ, καθώς ο ισχνός ιστός των συλλογικών συμβάσεων που αποκαλούνται κλαδικές εντέλει ούτε κλαδικές είναι ούτε έχουν προσαρμοσθεί στα επαγγελματικά κλαδικά δεδομένα του πεδίου ισχύος τους.

Η βίαιη μετάβαση από ένα σύστημα συλλογικής ρύθμισης της αμοιβής της εργασίας σε ένα σύστημα ατομικής ρύθμισης της αμοιβής της εργασίας είναι πιθανή συνέπεια της κατάρρευσης του εγχώριου νομικο-διοικητικού συστήματος διαμόρφωσης των μισθών.

Αναλύσεις: Το «κούρεμα» του δημόσιου τομέα

2011-09-24T08:53:00.000-07:00

24 Σεπτ. 2011 Το «κούρεμα» του δημόσιου τομέα

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 24/9/2011

Η περικοπή μισθών και απασχόλησης στο Δημόσιο δεν είναι νέο ζήτημα. Ήταν κεντρική γραμμή στη διαπραγμάτευση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2011-14 μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης και τρόικας (Ε.Ε.-ΕΚΤ-ΔΝΤ). Αλλά, ως συνήθως, δεν διαβάσθηκαν με προσοχή, ή καθόλου, τα επίσημα κείμενα της τριμερούς, που ελλείψει εγχώριων κειμένων πολιτικής συνοδευόντων τα (πολλά και προπολιτικά) λόγια και τα νομοθετικά έργα, είναι μοναδική πηγή ενημέρωσης και ανάλυσης.

Θεωρείται ως «κλειδί» της διαρθρωτικής δημοσιονομικής μεταρρύθμισης του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής, που σημειωτέον η τριμερής προωθούσε για το 2011-2014, η κυβέρνηση ψήφισε για το 2011-2015, και τώρα, κατόπιν της «επαναδιαπραγμάτευσης» και της δημοσιονομικής αστοχίας, αναμορφώνεται «εμπροσθοβαρώς» για το 2011-2014. Αυτή η διαρθρωτική δημοσιονομική προσαρμογή, μέσω μείωσης δαπανών, επεδίωκε μείωση δημοσιονομικού κόστους της μισθοδοσίας κατά 0,8% του ΑΕΠ.

Η δημοσιονομική δαπάνη για μισθούς στην Ελλάδα (13% του ΑΕΠ το 2009) θεωρείται υπερβολική αφενός με κριτήριο το μέσο όρο στην Ευρωζώνη (10,5% του ΑΕΠ την περίοδο 1995-2009) και υψηλότερη από ό,τι θα μπορούσε να είναι, εάν η εξέλιξή της ακολουθούσε την πορεία του δυνητικού ΑΕΠ της χώρας ή εάν την περασμένη δεκαετία δεν συνδεόταν με πραγματική ανατίμηση και απώλεια ανταγωνιστικότητας της χώρας έναντι άλλων μελών της Ευρωζώνης.

Οι μακροοικονομικές αναλύσεις της τριμερούς θεωρούν ότι η δημόσια μισθολογική δαπάνη στην Ελλάδα πρέπει να επανέλθει στο 9-10% του ΑΕΠ, δηλαδή στα πριν από την είσοδο της χώρας στην Ευρωζώνη επίπεδα, και σε κάθε περίπτωση κάτω από των μέσο όρο των κρατών του ΟΟΣΑ (11% το 2009). Ο τρόπος επίτευξης είναι μείωση της δημόσιας απασχόλησης και μείωση του μέσου όρου των μισθών στο Δημόσιο, κι ο στόχος συμπεριελήφθη στο ψηφισθέν ΜΠΔΣ 2011-15.

Η μείωση της δημόσιας απασχόλησης θα απέδιδε μείωση της δημοσιονομικής δαπάνης τουλάχιστον κατά 0,3% του ΑΕΠ. Με μείωση κατά 20% έως το 2015 μέσω λήξης συμβάσεων εργασίας (0,2% του ΑΕΠ), οικειοθελών αποχωρήσεων-συνταξιοδοτήσεων (0,1% του ΑΕΠ) και απολύσεων (0,1% του ΑΕΠ) επιπλέον αυτών από κλείσιμο δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών. Το σχέδιο ήταν όχι μόνο μείωση της δημοσιονομικής μισθολογικής δαπάνης, ως ποσοστό του ΑΕΠ, κάτω του μέσου όρου στον ΟΟΣΑ, αλλά και ποσοστό δημόσιας απασχόλησης στο εργατικό δυναμικό μειωμένο κάτω του 14,4% (μέσος όρος ΟΟΣΑ το 2005).

Η μείωση του δημοσιονομικού μισθολογικού κόστους κατά 0,6% του ΑΕΠ βασιζόταν σε ενιαίο μισθολόγιο προσαρμοσμένο στα δεδομένα του ιδιωτικού τομέα. Σύμφωνα με αναλύσεις της Τριμερούς η θετική μισθολογική διαφορά στο δημόσιο τομέα έναντι του ιδιωτικού ήταν, πριν από τις περικοπές του 2010, περί το 11%, εάν ληφθεί υπόψη η διαφορετική σύνθεση (εκπαίδευση, ηλικία, φύλο, επάγγελμα, κ.ο.κ) του ανθρώπινου δυναμικού μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Παραβλέποντας αυτά τα κρίσιμα χαρακτηριστικά η μισθολογική διαφορά ήταν 32%. Οι μισθολογικές περικοπές του 2010 την απομείωσαν, αλλά δεν την εξάλειψαν.

Αναλύσεις: «Βουλιαχτική» Δημοκρατία

2011-09-17T09:07:00.000-07:00

17 Σεπτ. 2011 «Βουλιαχτική» Δημοκρατία

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 17/9/2011

Η πανταχόθεν, έξωθεν και έσωθεν, αναπαραγόμενη αίσθηση οικονομικής και κοινωνικής περιδίνησης, που καθιστά το «ελληνικό ζήτημα» καθημερινό διεθνές πρωτοσέλιδο και οδηγεί την εγχώρια διοίκηση σε αλλεπάλληλα οικονομικά (κυρίως φορολογικά) έκτακτα μέτρα συνδέεται με τη συστηματική άρνηση του εγχώριου πολιτ(ευτ)τικού συστήματος να συνειδητοποιήσει τις διαστάσεις της εγχώριας χρεοκοπίας και αναλόγως αυτών να πορευθεί.

Η μεταπολιτευτική Ελλάδα ζει τη δημοσιονομική - οικονομική χρεοκοπία της, που ενώ από διετίας τυγχάνει διεθνούς συνδιαχείρισης, οι εγχώριες κυριαρχούσες προσλαμβάνουσες πολιτ(ευτ)τικές παραστάσεις μένουν εκτός πραγματικότητας με ρητορικές σωτηριολογικής άρνησής της. Με τα «δεν θα χρεοκοπήσουμε», «δεν συζητούμε ούτε θέλουμε να γίνεται λόγος για χρεοκοπία», τη συνωμοσιολογία περί «αυτών που απεργάζονται την ελληνική χρεοκοπία».

Το ζήτημα δεν είναι εάν «θα χρεοκοπήσουμε». Είναι πώς θα βγούμε το συντομότερο, με το χαμηλότερο οικονομικό, κοινωνικό, εθνικό κόστος από την εξελισσόμενη εγχώρια χρεοκοπία. Η οποία σημειωτέον δεν έπεσε στον ελληνικό ουρανό το 2010. Η δυναμική της συνδέεται με ενδογενείς λαϊκισμούς και από την εποχή της «ισχυρής Ελλάδας» και της «θωρακισμένης οικονομίας». Διήλθαμε ήδη αρκετές φάσεις της χρεοκοπίας. Μέχρι το τέλος του 2009, όταν δεν είχαν αποκαλυφθεί τα τεχνάσματα της εγχώριας πολιτ(ευτ)ικής λογιστικής, ζήσαμε την περίοδο της κρυφής χρεοκοπίας.

Ακολούθησε η περίοδος της οιονεί χρεοκοπίας όταν, εν μέσω διεθνούς και ευρωπαϊκής τραπεζικής κρίσης και κρίσης δημόσιου χρέους, η Ελλάδα μετατράπηκε λόγω δυναμικής του δικού της χρέους και σαθρότητας της οικονομίας της σε αδύνατο κρίκο της Ευρωζώνης. Η τεχνική χρεοκοπία εκδηλώθηκε ανοικτά την Ανοιξη του 2010 όταν πλέον οι διεθνείς αγορές «έκλεισαν» για την Ελλάδα. Είχε προηγηθεί η οιονεί χρεοκοπία όταν η απογείωση του κόστους δανεισμού καθιστούσε (λόγω και «ληξιαρίου») το ανακυκλούμενο χρέος μη βιώσιμο. Η προσφυγή στον πρωτοφανή διεθνώς τριμερή Μηχανισμό Στήριξης της Ελλάδας (Ε.Ε.-ΕΚΤ-ΔΝΤ) απέτρεψε την ανοικτή χρεοκοπία.

Η πρώτη αποτροπή (είτε λόγω ανεπαρκούς σχεδιασμού, είτε λόγω ανεπαρκούς εφαρμογής, αυτό είναι άλλη συζήτηση) δεν ήρκεσε, κι ακολούθησε η επιμήκυνση και η μείωση του επιτοκίου του πρώτου δανείου. Μη αρκούντος κι αυτού, ήλθε με την απόφαση της 21ης Ιουλίου του 2011 η δεύτερη ευκαιρία διάσωσης από την ανοικτή (και άτακτη) χρεοκοπία. Περιλαμβάνοντας μερικά από όσα ετίθεντο «κριτικά» στην εγχώρια αντιπαράθεση: «επιμήκυνση», (μικρή) «αναδιάρθρωση», «να πληρώσουν και οι τράπεζες».

Όμως σε όλη αυτήν την πορεία οι θεμελιώδεις αιτίες τις εγχώριας δημοσιονομικής και παραγωγικής - ανταγωνιστικής χρεοκοπίας αντιμετωπιζόταν ως έξωθεν επιβληθείσες. Ως εάν να μπορεί στο διηνεκές να συντηρείται ύψος (αναποτελεσματικών) δημοσίων δαπανών δυσανάλογο με τους φόρους που οι πολλοί δεν θέλουν ή δεν μπορούν να πληρώνουν. Εισήλθαμε πλέον σε περίοδο που για την περιγραφή των πολιτικών αιτίων της εξελισσόμενης χρεοκοπίας ο όρος λαϊκισμός (και η αναζωπύρωσή του) δεν αρκεί. Δανειζόμενοι τον όρο «βουλιαχτής» από τον κλασσικό, και τόσο επίκαιρο, «Ζητιάνο» του Ανδρέα Καρκαβίτσα ας μιλούμε για τη «βουλιαχτική» δημοκρατία.

Αναλύσεις: Το «γενναίον ψεύδος» της Μεταπολίτευσης

2011-09-11T08:10:00.000-07:00

10 Σεπτ. 2011 Το «γενναίον ψεύδος» της Μεταπολίτευσης

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 10/9/2011

Σε μείζον, αλλά εφήμερο, πολιτ(ευτ)ικό ζήτημα ανεδείχθη προ εβδομάδων το εάν θα συμμετάσχει, ή όχι, ο πρωθυπουργός στην 76η ΔΕΘ. Ήταν ένα ακόμη παράδειγμα ρηχής και ανεπεξέργαστης, αλλά με ταχύτητα φωτός, ανακύκλωσης θέσεων/αντιθέσεων από το χρεοκοπημένο πολιτ(ευτ)ικό σύστημα. Διότι το ζήτημα δεν είναι εάν ο εκάστοτε πρωθυπουργός «πηγαίνει» στη ΔΕΘ, είναι η τελετουργία της, τι την (και τον) «ακολουθεί», το «τι λέει», «τι κάνει», τι συμβολίζει, πολιτικά, για τη χώρα.

Τρεισήμισι δεκαετίες η τελετουργία της ήταν κρίσιμο μέρος στην αναπαραγωγή των παραλλαγών του εκάστοτε (με την πλατωνική έννοια) «γενναίου ψεύδους» της Μεταπολίτευσης. Δηλαδή του (υποτίθεται) για ευγενικό σκοπό πολιτικού και οικονομικού μύθου περί την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Μύθου (είσοδος στην ΕΟΚ, Αλλαγή, Σύγκλιση, ΟΝΕ, κ.ο.κ.) που αξιοποιούσαν οι πολιτικοί άρχοντες, ως φύλακες (υποτίθεται) του δημόσιου συμφέροντος, για την αναπαραγωγή της κοινωνικής ανοχής/συνοχής. Ήταν, επίσης, πεδίον «παρέλασης» της εκάστοτε εγχώριας νομενκλατούρας.

Όμως, τα τελευταία χρόνια το «γενναίον ψεύδος» κατέρρευσε. Σταθμός η από εκεί, στη ΔΕΘ 2008, έναρξη αποσύνθεσης της κυβέρνησης του 2004-2009, όταν οι τότε πολιτικοί άρχοντες όχι μόνον απέτυχαν να υπερασπισθούν το «γενναίον ψεύδος» τους, αλλά βρέθηκαν απολογούμενοι για ενέργειες στις οποίες αποδιδόταν ιδιοτελής και ευτελής σκοπός. Έπειτα ακολούθησε, το 2009-2010, η δημοσιονομική χρεοκοπία η οποία διέλυσε παντελώς την αξιοπιστία του πολιτ(ευτ)ικού συστήματος και κάθε ελπίδα βιωσιμότητας για το «γενναίον ψεύδος» του.

Η 76η ΔΕΘ βρίσκει τη χώρα με το οικονομικο-παραγωγικό ζήτημα ορθάνοικτο, το κοινωνικό ζήτημα σε πρωτόγνωρες για τη μεταπολιτευτική περίοδο διαστάσεις, το πολιτ(ευτ)ικό σύστημα σε ρόλο πολλαπλασιαστή της οικονομικής και κοινωνικής περιδίνησης. Οι εξαγγελίες πακέτων «αναπτυξιακών»/«κοινωνικών» και μεταρρυθμίσεων από το βήμα της ΔΕΘ πλέον δεν επαρκούν. Τα προηγούμενα συσσωρεύθηκαν στο «πακέτο» της τρέχουσας χρεοκοπίας, που δεν αντιμετωπίζεται με επαναλήψεις.

Όταν η κοινωνία αναρωτιέται «ποιος θα μας σώσει από αυτούς που θα μας σώσουν» υπάρχει θέμα εμπιστοσύνης και «ηθικού κινδύνου». Συμπεριφορές εξουσιών και πολιτικών είναι δύσκολα παρακολουθήσιμες από τους πολίτες. Τα όρια ανάμεσα στο γενναίον και το ευτελές «ψεύδος» θόλωσαν. Το οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα καθίσταται κατεξοχήν πολιτικό. Η Ελλάδα (ανα)ζητά να αλλάξει οριστικά σελίδα. Αντιμέτωπος με αυτήν την απαίτηση ο πρωθυπουργός ας πρωτοστατήσει επιβάλλοντας θεσμικά, για όλους, αυτό που συχνά πυκνά ίσως αναγνωρίζει για τον εαυτό του:

Επί δεκαετίες βουλευτής, υπουργός, έγινε και πρωθυπουργός, και τώρα αντιμέτωπος με την οικτρή κατάσταση της χώρας δεν υπολογίζει πολιτικό όφελος και κόστος, δεν τον ενδιαφέρει η επανεκλογή, αλλά να σωθεί η χώρα. Αναγκαία μεν αλλά όχι ικανή συνθήκη. Ικανή είναι να γίνεται και το σωστό. Κι αυτό καλεί για μείζονες θεσμικές δημοκρατικές τομές: δημοψηφίσματα με πρωτοβουλία πολιτών, όρια δύο θητειών σε κάθε πολιτική εκλογή, μικρές εκλογικές περιφέρειες, απλή αναλογική, ασυμβίβαστο βουλευτών - υπουργών, αμοιβές των ανώτατων λειτουργών συνδεδεμένες με τους κατώτατους μισθούς και συντάξεις των πολιτών, κ.ο.κ.

Επίκαιρα Θέματα: Περί ΔΕΘ

2011-09-08T12:22:00.000-07:00

Περί  ΔΕΘ

11 Σεπτ. 2010    Στον Χάρτη των Επενδύσεων

Η 75η ΔΕΘ είναι ευκαιρία τομής στην ρουτίνα των περασμένων ετών και δεκαετιών. Να ξεφύγει από το στερεότυπο της πολιτ(ευτ)ικής κουστωδίας εξ Αθηνών που ανεβαίνει στην Θεσσαλονίκη αλλά συνεχίζει να κοιτάει τον αφαλό της. Χρειάζεται επιλογές που, εν μέσω οιονεί χρεοκοπίας, ύφεσης και πολύπλευρης κρίσης, υπερασπίζουν το μέλλον της χώρας, των τόπων και των ανθρώπων της. Οχι το πολιτικό παρελθόν, και δεν αρκούνται στο πολιτικό παρόν.

Είναι ευκαιρία για επιλογές και συμπεριφορές που βάζουν την χώρα ξανά στον χάρτη των διεθνών επενδύσεων, αποφασιστικά και οριστικά. Αξιοποιώντας όλα τα γεωπολιτικά-γεωοικονομικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας, τόπου ευρισκόμενου πάνω σε πηγές και πάνω σε δρόμους του νέου κύματος ανάπτυξης. Των τροφίμων, του πολιτισμού, του τουρισμού, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των ενεργειακών πρώτων υλών, των συνδυασμένων μεταφορών, της κοινωνίας της γνώσης, της καινοτομίας...

Είναι ευκαιρία για επιλογές που υπερβαίνουν αυτούς που, δηλώνοντας «φίλοι της ανάπτυξης», αναζητούν «επανάληψη των προηγουμένων» που μας έφεραν στην χρεοκοπία. Επιλογές που εντάσσουν τους τόπους της χώρας στην διεθνή γεωοικονομία, αναδεικνύουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματά τους, απελευθερώνουν τις παραγωγικές και δημιουργικές δυνάμεις κάθε τόπου. Που «φέρνουν τα πάνω-κάτω» ώστε το ανθρώπινο κεφάλαιό τους να μην διαρρέει και μεταναστεύει, αλλά συρρέει, σπέρνει και ριζώνει.

Είναι ευκαιρία η Θεσσαλονίκη να υπερβεί την σύγχρονη εκδοχή «μοραϊτισμού», το να κοιτάει είτε την Αθήνα είτε τον αφαλό της. Ας στραφεί, ταυτόχρονα, στην περιβαλλοντική ανταγωνιστικότητα των πόλεων και στους μεγάλους γεωοικονομικούς ορίζοντές της. Ενισχύοντας την ενδογενή και εξωστρεφή οπτική της, λαμβάνοντας υπόψη ότι, πλέον, είναι κρίσιμο και το στοιχείο του χρόνου. Ισχύει κατ’ αναλογίαν ότι και πριν 98 χρόνια για το ποιος θα απελευθερώσει-εισέλθει πρώτος στην πόλη.

Σήμερα η «μάχη» είναι ευγενέστερη, αφορά την έγκαιρη ένταξη στα αναδυόμενα δίκτυα της ροής των διεθνών επενδύσεων και του εμπορίου (λιμάνια, τρένα, συνδυασμένες μεταφορές, κ.ο.κ.) που στην Βαλκανική το εάν είναι παίγνιο μηδενικού αθροίσματος ή πεδίο συνεργειών εξαρτάται και από τον εγχώριο σχεδιασμό επενδυτικών επιλογών που «κουμπώνουν». Π.χ. στον δρόμο «Κεντρική Ευρώπη - Μέση Ανατολή» άρχισαν προ δύο μηνών οι εργασίες κατασκευής ενός νέου σιδηροδρομικού τερματικού σταθμού συνδυασμένων μεταφορών στο Ντραγκομάν της βορειοδυτικής Βουλγαρίας (σύνορα με τη Σερβία) που «κουμπώνει» τους εμπορικούς δρόμους συνδέοντάς το σιδηροδρομικώς με το Σβίλενγκραντ στη νοτιοανατολική Βουλγαρία (σύνορα με Ελλάδα και Τουρκία, πάνω από το Τρίγωνο).

Ο σταθμός αποσκοπεί στην αύξηση του όγκου φορτίων που μεταφέρονται σιδηροδρομικώς (700 βαρέα φορτηγά ημερησίως) διασχίζοντας διαγώνια την Βουλγαρία, στον περιορισμό του χρόνου μεταφοράς, στην αποσυμφόρηση και στη μείωση του κόστους συντήρησης του εθνικού οδικού δικτύου, στην πρόληψη των αυτοκινητιστικών ατυχημάτων και στην προστασία του περιβάλλοντος. Σχεδιάζεται η κατασκευή - λειτουργία αντίστοιχου τερματικού σταθμού και στο Σβίλενγκραντ.

5 Σεπτ 2010    Προδιαγεγραμμένη πορεία

Η έκβαση της 6ης πρωθυπουργικής παρουσίας στην ΔΕΘ του 2009 προδιαγράφεται από το περιεχόμενο και την ποιότητα των προηγούμενων πέντε. Από το τι λεγόταν, αλλά και από το πώς λεγόταν. H ουσία κρίθηκε από (εν ανεπαρκεία) ορθές και φρέσκες ιδέες, (συνωθούμενα σε ΔEΘ και ανασχηματισμούς) πρόσωπα, από την αρχιτεκτονική οικονομικής πολιτικής και Διακυβέρνησης, που αποτέλεσε μέρος του προβλήματος και ήταν ευθύνη του και υπουργού Πολιτισμού στην ΔΕΘ του 2004.

Στην ΔΕΘ του 2005 είχε φανεί ότι «Η Ελλάδα μπορεί...Ο κρατι(κομματι)σμός τη βραδυπορεί!» (ΗτΣ, 11/9/2005). Το διακύβευμα της κυβερνητικής πολιτικής ήταν, εντέλει, μόνον η κατοχή του κράτους, με κύριο συνεκτικό στοιχείο στη λειτουργία του κράτους (που, αμέσως ή εμμέσως, ελέγχει σχεδόν το 50% του AEΠ) τον κομματισμό και τα δίκτυά του, που οδηγεί σε αντιαναπτυξιακό και αντικοινωνικό κρατισμό-κομματισμό. Που καθηλώνει τη χώρα με απώλειες πόρων και ευκαιριών.

Στην αφιερωμένη στην καινοτομία ΔΕΘ του 2006 υπήρξε «Αντί καινοτομίας, πολιτευτικός αυτισμός» (ΗτΣ, 9/9/2006). H παρελαύνουσα στην ΔEΘ πολυπληθής, αναποτελεσματική και δαπανηρή «διακυβέρνηση», αντί αποτελεσμάτων για τους πολίτες, αναπαράγει τον κρατι(κομματι)σμό και πολιτευτικές ομάδες που «ευημερούν» δεσμεύοντας δημόσιους πόρους. Mε ανύπαρκτη παραγωγή ιδεών οι ευκαιρίες για καινοτομίες στην οικονομία και τη χώρα μένουν αναξιοποίητες. Ίσχυε το (από τον Eλυτικό λόγο) «οι σαύρες των μνημείων αγνοούν και γλύπτες και αρχιτέκτονες».

Στην (προεκλογική) ΔΕΘ του 2007 αναπαράχθηκε κυβέρνηση «Χωρίς δεσμεύσεις, χωρίς πυξίδα» (ΗτΣ, 15/9/2007). Τότε προεκλογικές υποσχέσεις επιδομάτων ακούσαμε. Δεν ακούσαμε τίποτα για τη δομή των σχεδιαζόμενων κυβερνητικών δαπανών. Για την ποιότητα των δημοσίων οικονομικών. Για δημόσιες δαπάνες που σκοπούν στην παροχή αποδοτικών και ανταγωνιστικών δημοσίων υπηρεσιών. Όταν η χώρα χρειαζόταν «προσανατολισμένο σε αποτελέσματα προϋπολογισμό», και «προσανατολισμένη σε αποτελέσματα διακυβέρνηση» (με Spending Reviews και Public Service Αgreements).

Στην 73η ΔΕΘ του 2008 το άρρητο μήνυμα ήταν: δημόσια οικονομικά εκτός ελέγχου, «ΠροσΔΕΘείτε!!!» (ΗτΣ, 6/9/2008). Δεν ήταν «να χαίρεται» κανείς με τις εξελίξεις της οικονομικής πολιτικής. Είχαν λόγο «να χαίρονται» οι κατ' επάγγελμα σύμβουλοι-διαχειριστές δανεισμού του ελληνικού δημοσίου, που έχουν σταθερά έναν καλό πελάτη, ίσως τον καλύτερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αυξανόμενους, εκτός προγράμματος, τζίρους. Είχαν λόγο «να χαίρονται» οι υποψήφιοι να αποκτήσουν, σε καλή τιμή, μερίδια δημόσιας περιουσίας, καθώς η ανάγκη για «εύκολα» έσοδα από «αποκρατικοποιήσεις» μεγάλωνε.

Κι όμως αυτά (ξανα)βαπτίσθηκαν «μεταρρυθμίσεις», με αποτέλεσμα να υποχωρεί ραγδαία και η ποιότητα της οικονομικής πολιτικής, να φορολογείται αδιακρίτως ό,τι ακίνητο και κινητό δεν μπορεί να αποφύγει το συρρικνούμενης αποτελεσματικότητας φορολογικό πλαίσιο της επικράτειας, οδηγώντας και την εγχώρια πραγματική οικονομία προς το ακατόρθωτο, την «ανώμαλη προσγείωσή» της. Στην 74η ΔΕΘ οι ρητορικές επαναλήψεις επιβεβαιώνουν (το λεχθέν από τον G.K. Chesterton) ότι «δεν είναι ότι δεν βλέπουν τη λύση. Δεν μπορούν καν να δούνε το πρόβλημα».

6 Σεπτ 2008 ΠροσΔΕΘείτε!!!

Το «μικρό καλάθι» του πρωθυπουργού στην 73η ΔΕΘ δεν θα ήταν (ιδιαίτερο) πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι το επιτελείο της οικονομικής πολιτικής (του), οι σχεδιαστές/διαχειριστές της «δημοσιονομικής προσαρμογής», που «υλοποιούν» τον Κρατικό Προϋπολογισμό 2008, για τον οποίον είχαμε ακούσει ότι «αποκτά χαρακτήρα εθνικής υπόθεσης» και, αφού βαφτίσθηκε «εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας», έγιναν υποτίθεται γι αυτόν οι πρόωρες εκλογές, μοιάζουν να έχουν χάσει «και τα αυγά και τα καλάθια».

Ο εκτροχιασμός του Κρατικού Προϋπολογισμού 2008 εξελίσσεται, από την αρχή του έτους, και στα δύο σκέλη. Και στους υπερφιλόδοξους στόχους αύξησης των φορολογικών εσόδων, και στην (εγγενή-πολιτευτική) αδυναμία συγκράτησης, και στοιχειώδους παρακολούθησης, των («ανελαστικών») δημοσίων δαπανών. Εξ ου και ο ορυμαγδός (φτιαγμένων «στο γόνατο») τροπολογιών και νομοσχεδίων, και ο δημόσιος δανεισμός που, ξεπερνώντας τον ετήσιο στόχο των 37 δισ, μπορεί να φθάσει τα 41 έως και τα 43 δισ.

Ο εκτροχιασμός δεν αποτελεί έκπληξη. Αν διάβαζε κανείς την «τεχνική ανάλυση» του «Επικαιροποιημένου Προγράμματος Σταθερότητας και Αναπτυξης, 2007-2010» που κατέθεσε το ΥπΟιΟ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά την ψήφιση του Προϋπολογισμού 2008, ανάλυση που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για λογαριασμό του ECOFIN, θα διαπίστωνε ότι ο «εκτροχιασμός» ήταν πιθανότατος, σχεδόν αναμενόμενος, όπως και τα έκτακτα/πρόσθετα μέτρα ήταν αναγκαία. Η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση είναι το (ευπρόσδεκτο) άλλοθι.

Δεν είναι «να χαίρεται» κανείς με αυτές τις εξελίξεις της οικονομικής πολιτικής. Έχουν λόγο «να χαίρονται» οι κατ επάγγελμα σύμβουλοι-διαχειριστές δανεισμού του ελληνικού δημοσίου, που έχουν εδώ σταθερά έναν καλό πελάτη, ίσως τον καλύτερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αυξανόμενους, εκτός προγράμματος, τζίρους. Και περισσότερα «δάνεια» θέλει, και συμφωνίες ανταλλαγής επιτοκίων (swaps) για να περιορίζει τις εμφανιζόμενες στον Προϋπολογισμό δαπάνες για τόκους, που φέτος φτάνουν τα 10,5 δισ.

Έχουν λόγο «να χαίρονται» όσοι σχεδιάζουν να αποκτήσουν, σε καλή τιμή, μερίδια δημόσιας περιουσίας (επιχειρήσεις, οργανισμούς, υποδομές, κλπ). Η ανάγκη για «εύκολα» έσοδα από «αποκρατικοποιήσεις» μεγαλώνει. Μένουν υπόλοιπα του ΟΤΕ, (βλ. «Ο Ότο στον ΟΤΕ? ΗτΣ 10/5/2008» η DT όπου συμμετέχει, θέλει και έχει, παντού, το μάνατζμεντ και, τουλάχιστον, το 51%. Θα (το) αλλάξει στην Ελλάδα;), το ΤΤ όπου η «επιτυχής» επενδυτική πολιτική έφερε ελλείμματα και ως προς την κεφαλαιακή επάρκειά του, το δε Δημόσιο «δεν έχει» να καλύψει αύξηση κεφαλαίου, τα αεροδρόμια, κοκ.

Αν αυτά (ξανα)βαπτισθούν «μεταρρυθμίσεις», τότε εκτός από την «ποιότητα» των δημόσιων δαπανών, υποχωρεί ραγδαία και η ποιότητα της οικονομικής πολιτικής, που φορολογώντας αδιακρίτως ότι ακίνητο και κινητό δεν μπορεί να αποφύγει το συρρικνούμενης αποτελεσματικότητας φορολογικό πλαίσιο της επικράτειας, οδηγεί και την εγχώρια πραγματική οικονομία προς το ακατόρθωτο, την «ανώμαλη προσγείωσή» της. Το δε μήνυμα από την 73η ΔΕΘ είναι σαφές: δημόσια οικονομικά εκτός ελέγχου, προσΔΕΘείτε!

9 Σεπτ. 2006 Αντί καινοτομίας, πολιτευτικός αυτισμός

Η αφιερωμένη στην καινοτομία 71η ΔEΘ δεν συνοδεύεται από ανάλογο πολιτευτικό μέρος. Aν καινοτομία σημαίνει «κάθε σκέψη, συμπεριφορά ή πράγμα, που είναι νέο (καινό), γιατί είναι ποιοτικά διαφορετικό από τις υπάρχουσες μορφές», το πολιτευτικό μέρος της, ως συνήθως τα τελευταία χρόνια, κινείται ακριβώς στον αντίποδα.

Aντί του καινού, το κενό. Όχι λόγω του κενού «παροχών», πλην της μελλοντικής αύξησης EKAΣ και σύνταξης OΓA, χορήγησης επιδόματος ανεργίας στο από δεκαετίας νομοθετημένο 66% του κατώτατου μισθού, κ.λπ. Aπό ετών οι πολίτες δεν κρατούν κανένα καλάθι, ούτε για «παροχές» ούτε για «υπευθυνότητα», εν όψει της τελετουργίας στη ΔEΘ.

Aν το νόημα της πολιτικής είναι το αποτέλεσμα, στον τομέα της οικονομικής πολιτικής ζητούνται αποτελέσματα. Για τους πολίτες. Όμως αντί του καινού των (αναγκαίων) μεταρρυθμίσεων, μετά την αναπαραγόμενη ρητορεία για αυτές, δεσπόζει το κενό των μεταρρυθμίσεων. Eκτός από «τα μικρά» τύπου EKAΣ και OΓA, και οι πολίτες νοιάζονται για «τα μεγάλα». H ρουτίνα της ΔEΘ είναι πλέον μέρος «μεγάλου» ζητήματος. Ως αρχή του ετησίου κύκλου για το «τι παίρνει» το κράτος από τους πολίτες, και όχι για το τι (τους) δίνει ως αποτέλεσμα. O κύκλος, για οικονομία λόγου, συνοψίζεται στην αλληλουχία τριών «εικόνων»:

α) O πρωθυπουργός μιλά στην ΔEΘ περί αξόνων οικονομικής πολιτικής και προϋπολογισμού σε κυρίως (πλην των λόγω πρωτοκόλλου παρισταμένων και των Eκθετών) πολιτευτικό πλήθος.

β) Oι πολιτευτές μιλούν για τα ίδια θέματα στην, κατά κανόνα, σχεδόν κενή αίθουσα του Kοινοβουλίου. Eνώπιον του υφυπουργού βάρδιας, ατενίζοντας την τηλεοπτική κάμερα.

γ) O κρατικός προϋπολογισμός ψηφίζεται πανηγυρικά και ακολουθούν συγχαρητήριοι χαιρετισμοί στον πρωθυπουργό μετά ευχών.

Σε αυτόν τον κύκλο η λογική δεν είναι καθόλου προσανατολισμένη στα αποτελέσματα. Στο πώς αξιοποιούνται οι πόροι που αφαιρούνται από τους πολίτες -εργαζόμενους, επιχειρηματίες και καταναλωτές. Eίναι στα δημόσια έσοδα (το 48% - 50% του AEΠ) και τον κρατικό προϋπολογισμό. Που, στις πολλές επόμενες «εικόνες», (μονίμως) «πέφτει έξω» προκαλώντας έκτακτους φόρους. Eνώ οι «ανελαστικές» του δαπάνες δεν συγκρατούνται (μονίμως) αδυνατεί για τα οικονομικά - κοινωνικά αναγκαία. Aυτά καλύπτονται, εν μέρει, από τους πόρους της Ένωσης, που σε κάθε ΔEΘ (ξανα)μοιράζονται. Eίτε με «παροχές» είτε με «υπευθυνότητα», ο πολιτευτικός αυτισμός υποκαθιστά τις λύσεις, τις μεταρρυθμίσεις, τα αποτελέσματα.

H παρελαύνουσα στην ΔEΘ πολυπληθής, αναποτελεσματική και δαπανηρή «διακυβέρνηση», αντί αποτελεσμάτων για τους πολίτες, αναπαράγει τον κρατι(κομματι)σμο και πολιτευτικές ομάδες που «ευημερούν» δεσμεύοντας δημόσιους πόρους. Mε ανύπαρκτη παραγωγή ιδεών οι ευκαιρίες για καινοτομίες στην οικονομία και τη χώρα μένουν αναξιοποίητες. Tο γιατί χρήζει άλλης ανάλυσης. Όμως σύμφωνα με τον Eλυτικό λόγο «οι σαύρες των μνημείων αγνοούν και γλύπτες και αρχιτέκτονες».

14 Αυγ. 2005 Ο «χαρτοπόλεμος» της Οικονομικής Πολιτικής

Ο «μεταρρυθμιστικός» ορυμαγδός που ήλθε μετά την αρχική κυβερνητική αδράνεια, αντί να δείχνει την ύπαρξη στρατηγικής μεταρρυθμίσεων, επιβεβαιώνει την απουσία σχεδίου, έστω και αναδυόμενου (δημιουργούμενου δηλαδή στην πορεία) ελλείψει ολοκληρωμένου. Eίναι αυτή η απουσία στρατηγικής και σχεδίου που (πρέπει να) «προβληματίζει» ενόψει της ΔEΘ.

Για να πρωταγωνιστήσει ο και υπουργός Πολιτισμού στη ΔEΘ (για δεύτερη φορά), με την ελπίδα να βελτιωθεί το αρνητικό κλίμα στην οικονομία, δεν αρκεί η ρουτίνα των λόγων σε ενεστώτα διάρκειας και των (προαναγγελθέντων και συχνά προεξοφληθέντων) «έργων». Στην τελετουργία της ΔEΘ, που τείνει σε επιτομή της μη-ανταγωνιστικότητας, οι εξαγγελίες θα αναγνωσθούν.

Eνώπιον πλήθους Oικονομικών και «Παραγωγικών» υπουργείων, υφυπουργείων κ.λπ., σηματοδοτούντων μοντέλο διακυβέρνησης εξαντλημένων ορίων και αποτελεσματικότητας, παλινδρομώντας πλέον αρκετές δεκαετίες πίσω. Eνώπιον πληθωρισμού (έως και μονοκρατορίας) «εποπτευόμενων» οργανισμών και επιχειρήσεων, που «εκθέτουν» την, κατά κανόνα, συζητήσιμη ανταγωνιστικότητά τους.

Mε τον κυβερνητικό χαρτοπόλεμο των δεκάδων «σημειωμάτων» και των εκατοντάδων σελίδων που συντάσσονται ενόψει της ΔEΘ, να στερούνται «καμβά», ταυτόχρονα και παράλληλα με εκείνα για την κάλυψη δύο επίκαιρων και εκκρεμών υποχρεώσεων της χώρας έναντι της Ένωσης, αναδεικνύεται το έλλειμμα της στρατηγικής για τη χώρα και τις περιφέρειές της.

Eκκρεμότητες - ανοικτή πρόκληση για την αποσαφήνιση αναπτυξιακών και ανταγωνιστικών επιλογών είναι αφενός το Eθνικό Πρόγράμμα Mεταρρυθμίσεων 2005 -2008 (Στρατηγική της Λισαβόνας), προς υποβολή στην Eπιτροπή έως 15 Oκτωβρίου, αφετέρου το Eθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Aνάπτυξης 2007-2013, για το Δ’ KΠΣ, προς ολοκλήρωση εντός του 2005.

Πλην των κυοφορούμενων «εξαγγελιών» της ΔEΘ, δεν έχει παρουσιασθεί, έστω στοιχειώδης αλλά περιεκτική, κυβερνητική ανταγωνιστική στρατηγική, με στόχους ποσοτικούς και δεσμεύσεις. Aκολουθείται η πεπατημένη δεκαπέντε μηνών, με ερωτήματα και ζήτηση θέσεων και προτάσεων από κοινωνικούς εταίρους και φορείς της οικονομίας, με διακίνηση κειμένων της Eυρωπαϊκής Eπιτροπής.

Xαρακτηριστικά, για τη σύνταξη του Eθνικού Προγράμματος Mεταρρυθμίσεων 2005-2008 η Eπιτροπή έθεσε υπόψη των αρχών προσχέδιο του αντιστοίχου της Δανίας, το οποίο παραπέμπει σε εκεί υφιστάμενα κείμενα οικονομικής στρατηγικής και πολιτικής. Tα ελληνικά αντίστοιχά τους δεν υφίστανται, με εξαίρεση το αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Aνάπτυξης 2004-2007, που χρήζει εκ νέου σημαντικών αναθεωρήσεων.

Πλην τεσσάρων προτεραιοτήτων που «προτείνει» το κλιμάκιο της Eπιτροπής για την Eλλάδα, α) το βιώσιμο των δημόσιων οικονομικών, β) τη χαμηλή απασχόληση, τη διαρθρωτική ανεργία, την εκπαίδευση και την δια βίου μάθηση, γ) το επιχειρηματικό περιβάλλον και τον ανταγωνισμό, δ) την Έρευνα και Aνάπτυξη και την καινοτομία, θίγεται διπλωματικά και η «βελτίωση των διοικητικών δομών».

Mε το Έτος Aνταγωνιστικότητας 2005 σε εξέλιξη και όλους τους δείκτες ανταγωνιστικότητας να υποχωρούν, είναι «αξιοσημείωτη» η πρόταση (στα «σημειώματα» που λέγαμε) σχετικά νεοδιορισθέντος Γ.Γ. Yπουργείου για ανακήρυξη του 2006 ως «Έτους Συνεργασίας» των υπουργείων.

H ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από (εν ανεπαρκεία) ορθές και φρέσκες ιδέες, (συνωθούμενα λόγω ΔEΘ και ανασχηματισμού) πρόσωπα και από την αρχιτεκτονική οικονομικής πολιτικής και Διακυβέρνησης. H ισχύουσα αρχιτεκτονική, που ’ναι ευθύνη του και υπουργού Πολιτισμού, αποτελεί μέρος του προβλήματος.

Αναλύσεις: Ο «φαύλος κύκλος» Φόρων και Ανεργίας

2011-09-04T12:49:00.000-07:00

3 Σεπτ. 2011 Ο «φαύλος κύκλος» Φόρων και Ανεργίας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 3/9/2011

Με φορολογικές επιλογές στερούμενες συνεκτικότητας και αποτελεσματικότητας τροφοδοτείται ο φαύλος κύκλος αρνητικών επιδράσεων στην πραγματική οικονομία και την απασχόληση. Ναι μεν η αναγκαία (λόγω δημοσιονομικής χρεοκοπίας) ραγδαία δημοσιονομική προσαρμογή επιβάλλει και τη συλλογή φόρων και τη μείωση δαπανών αλλά οι επιλογές βάσει των οποίων αυτό επιχειρείται, δεν είναι οικονομικά αποτελεσματικές.

Είναι αναληθές το και διεθνώς διακινούμενο ότι «οι Έλληνες δεν πληρώνουν φόρους». Στην Ελλάδα τα φορολογικά έσοδα ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι υψηλότερα εκείνων των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας, της Ισπανίας. Η σύνθεσή τους πάσχει κι επιδεινούμενη επιβαρύνει τα μόνιμα φορολογικά υποζύγια. Έχει χαθεί η αναγκαία ισορροπία μεταξύ των φόρων που επιβάλλονται στη (μισθωτή) εργασία, στο κεφάλαιο και στην κατανάλωση. Κι είναι θέμα οικονομικής αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας, όχι μόνο κοινωνικής-φορολογικής δικαιοσύνης.

Αγνοείται συνεχώς, και παντελώς, (ευθύνεται η πολιτική ηγεσία, οι τεχνικοί σύμβουλοί της, η κρατική φορολογική γραφειοκρατία;) ότι στην Ελλάδα άλλο ο νομοθετημένος ονομαστικός φόρος, άλλο ο πράγματι καταβαλλόμενος από πολίτες και επιχειρήσεις (και στις οικονομικές συναλλαγές, και στη βεβαίωση φόρων με ή άνευ ελέγχους) και άλλο ο πράγματι εισπραττόμενος από το δημόσιο ταμείο. Γι αυτό είναι αναποτελεσματικότατη η μόνιμα «ευκαιριακή» αλλαγή ονομαστικών φορολογικών συντελεστών και ρυθμίσεων.

Δρέπουμε φέτος τους καρπούς από «Λάθος Επιλογές για το ΦΠΑ» (βλ. «ΗτΣ», 13/8/2010) καθώς παραβλέφθηκε ότι οι χαμηλότεροι συντελεστές ΦΠΑ (π.χ. σε τομείς της οικονομίας εντάσεως εργασίας) ήταν μέρος του προτεινόμενου πακέτου ανασυγκρότησης της Ε.Ε. έναντι της κρίσης του 2008-2009. Παραβλέφθηκε η επίδραση (αναδειχθείσα διεθνώς από τον νυν επιστημονικό διευθυντή του ΔΝΤ) στην ανεργία/απασχόληση του tax wedge της εργασίας (διαφορά συνολικού μισθολογικού κόστους στην επιχείρηση και καθαρής αμοιβής του μισθωτού) που επιδεινώνεται μέσω υψηλότερων συντελεστών ΦΠΑ συνεργούντων σε αδήλωτη εργασία/παραοικονομία/ανεργία.

Η Ελλάδα είχε εισέλθει το 2008 στην κρίση με το υψηλότερο στην Ε.Ε.-15 tax wedge επί της εργασίας, έχοντας «προσπεράσει» τη Σουηδία, τη Γαλλία και το Βέλγιο. Όταν στην Ε.Ε. από το 2001 η τάση του ήταν καθοδική, στην Ελλάδα ήδη από το 1996 οι μισθωτοί ήταν οι κύριοι τροφοδότες των αυξανόμενων φορολογικών εσόδων και το tax wedge ανοδικό. Το υψηλό ελληνικό tax wedge στην εργασία επιταχύνει την αύξηση της ανεργίας γι' αυτό και στην 4η Έκθεση Αξιολόγησης του Μνημονίου (σημείο 30) τίθεται ως προτεραιότητα η μείωσή του.

Στην Ευρώπη το tax wedge μεταξύ συνολικού μισθολογικού κόστους και καθαρής αμοιβής είναι υψηλό, συνδέεται κυρίως με υπηρεσίες κοινωνικού κράτους, οι οποίες στην ελληνική περίπτωση, παρά το υψηλό tax wedge επί της μισθωτής εργασίας απουσιάζουν, καθώς τροφοδοτείται, απλά, η κρατι(κομματι)κή «φούσκα». Ούτε επιχειρείται η μείωσή του συμψηφίζοντας μειώσεις των άμεσων επιβαρύνσεων στην εργασία με αύξηση φορολογικών εσόδων από την κατανάλωση (π.χ. του ΦΠΑ). Γιατί όσο κι αν αυξάνονται οι συντελεστές του ΦΠΑ ένας «σάπιος» φοροδοτικός και φοροεισπρακτικός μηχανισμός οδηγεί σε ανάλογες «διαρροές», ανατροφοδοτώντας το φαύλο κύκλο.

Αναλύσεις: Η Ελλάδα εκτός ροής Άμεσων Ξένων Επενδύσεων

2011-08-28T09:19:00.000-07:00

27 Αυγ. 2011 Η Ελλάδα εκτός ροής Άμεσων Ξένων Επενδύσεων

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία 27/8/2011

Το προ μηνός δημοσιευθέν World Investment Report 2011 παρέχει εξαιρετικές εικόνες μιας παγκόσμιας οικονομίας που άλλαξε ριζικά μέσω της ροής των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ), και συνεχίζει να αλλάζει γοργά. Παρέχει δε χρήσιμη ανάλυση για σκέψη/σχεδιασμό, πριν είναι πολύ αργά, μίας σοβαρής/συνεκτικής πολιτικής για προσέλκυση ΑΞΕ ως ένα από τα πιθανά μέσα μεσοπρόθεσμης στροφής της Ελλάδας στην ενδογενή ανάπτυξη.

Τα στοιχεία της UNCTAD δείχνουν ανάγλυφα την ελληνική αποτυχία στην προσέλκυση ΑΞΕ την περίοδο 1990-2010. Σε περίοδο δεκαπλασιασμού του αποθέματος των ΑΞΕ παγκοσμίως το ελληνικό μερίδιο σε αυτές μειώθηκε από 0,27% το 1990 σε 0,19% το 2000 και σε 0,18% το 2010. Κι αυτό ενώ η Ε.Ε. συνολικά διατηρούσε το μερίδιό της στο παγκόσμιο απόθεμα ΑΞΕ, μερίδιο που οι σύγχρονες τάσεις εμφανίζουν πλέον φθίνον
.
Ο νέος πολυκεντρικός κόσμος μορφοποιείται στην εισροή το 2010, για πρώτη φορά, στις αναπτυσσόμενες χώρες σχεδόν των μισών ΑΞΕ παγκοσμίως. Ταυτόχρονα οι αναπτυσσόμενες δημιουργούσαν ρεκόρ εκροών ΑΞΕ που κατευθύνθηκαν επίσης προς αναπτυσσόμενες οικονομίες. Πλέον τους αναλογεί το 26% των παγκόσμιων εκροών ΑΞΕ, ενώ η ροή ΑΞΕ στις ανεπτυγμένες χώρες συνεχίζει μειούμενη. Το 2010 οι μισές του top-20 των οικονομιών-αποδεκτών ΑΞΕ είναι αναπτυσσόμενες και οικονομίες σε μετάβαση. Και έξι αναπτυσσόμενες και σε μετάβαση οικονομίες ήταν στο top-20 των επενδυτών σε ΑΞΕ.

Η παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή και το διεθνές εμπόριο επανήλθαν στα προ κρίσης επίπεδα, αλλά η διεθνοποιημένη παραγωγή επεκτείνεται απομακρυνόμενη από τις αναπτυγμένες χώρες. Οι πολυεθνικές παγκοσμίως παράγουν προϊόντα αξίας 16 τρισ. δολαρίων, σχεδόν το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Σημειωτέον ότι η νέα σημαντική αναδυόμενη πηγή ΑΞΕ διεθνώς είναι οι κρατικές πολυεθνικές επιχειρήσεις, κυρίως αναπτυσσομένων οικονομιών. Σχεδόν 650 κρατικές πολυεθνικές με περί τις 8.500 θυγατρικές παγκοσμίως, αντιπροσωπεύουν το 1% των πολυεθνικών αλλά η εξ αυτών παραγόμενη εκροή ΑΞΕ το 2010 ανήλθε στο 11% του συνόλου.

Παρά τη δυναμική «μεγάλη εικόνα» των ΑΞΕ παγκοσμίως, η εκροή ΑΞΕ από την Ε.Ε. ήταν το 2010 σχεδόν στο μισό εκείνων του 2007, έτους- ρεκόρ των ευρωπαϊκών ΑΞΕ. Η δε ροή ΑΞΕ προς την νοτιανατολική Ευρώπη μειώθηκε ραγδαία (-47%) για τρίτη συνεχή χρονιά, κυρίως λόγω της έλλειψης επενδύσεων προέλευσης Ε.Ε., που ήταν ο κύριος ξένος επενδυτής στην περιοχή.

Η Ελλάδα όπως σημειώνεται ρητά στο WIR 2011 (σελ. 64) έπαψε να λειτουργεί ως «πύλη εισόδου» επενδύσεων στην νοτιοανατολική Ευρώπη αφενός λόγω της δικής της κρίσης, αφετέρου, και αυτό είναι στρατηγικά σημαντικό, γιατί πλέον σπανίζουν οι εξαγωγικά προσανατολισμένες επενδύσεις στην περιοχή καθώς η νοτιοανατολική Ευρώπη σχεδόν εξαιρέθηκε από τα διεθνή παραγωγικά δίκτυα τα οποία ήταν το 2010 και θα είναι τα επόμενα χρόνια, η κύρια δύναμη της ανάκαμψης των ΑΞΕ διεθνώς.

Αναλύσεις: Η Παναγιά μαζί μας!

2011-08-21T11:40:00.000-07:00

20 Αυγ. 2011 Η Παναγιά μαζί μας!

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 20/8/2011

Εισήλθε η πολιτ(ευτ)ική αντιμετώπιση της εγχώριας ολόπλευρης χρεοκοπίας στη σουρεαλιστική της φάση; Αυτό σημαίνουν, τοις μετρητοίς, οι πολλαπλές πολιτ(ευτ)ικές αναφορές στη δύναμη της Παναγίας κατά τη διάρκεια του φετινού Δεκαπενταύγουστου. Κι ότι το «ελληνικό ζήτημα» περνά από την αρμοδιότητα της τριμερούς (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ) στην αρμοδιότητα μίας ... τετραμερούς, της Αγίας Τριάδας και της Μεγαλόχαρης.

Δεν μένει παρά στο αναθεωρημένο Μνημόνιο, κατόπιν επαναδιαπραγμάτευσης, να ενταχθεί η περιφορά αγίων εικόνων της Παναγίας στις ΔΟΥ υπέρ αυξήσεως δημοσίων εσόδων και περιορισμού φοροδιαφυγής, στις τράπεζες υπέρ της βελτίωσης της κεφαλαιακής επάρκειας, στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα και στο ιστορικό κέντρο των Αθηνών υπέρ περιορισμού της λαθρομετανάστευσης ? Κι η υποχρέωση εκπροσώπου της τριμερούς να παρίσταται στις επίσημες Δοξολογίες, στο πλάι της πολιτ(ευτ)ικής ηγεσίας της χώρας.

Εν καιρώ στα κατά τόπους ωραία επίθετα της Παναγίας που στιχούργησε ο Παλαμάς, ας προστεθούν «πολιτ(ευτ)ική αδεία» κι άλλα: της Χρεολύτριας, της Τραπεζοκρατούσας κ.ο.κ. ... Αν και η απεριόριστη κατανόηση-απαντοχή της στην πλαναισθησία των εγχώριων πολιτευτών ίσως έχει τα όριά της.

Ιδιαίτερα όταν η Ελλάδα αντιμετωπίζοντας τη δεύτερη ευκαιρία/δυνατότητα αποφυγής της ανοικτής χρεοκοπίας με την απόφαση της Συνόδου Κορυφής της Ευρωζώνης της 21ης Ιουλίου του 2011 χρειάζεται πίστη στο ότι μπορεί να σωθεί, αλλά και πολιτικό (ορθο)λογισμό και γνώση. Απόφαση που, πριν καν υιοθετηθεί συνέβησαν διάφορα ευτράπελα, π.χ. υπουργός σε τηλεπαράθυρο χαιρέτιζε ως κορυφαία απόφαση των... 27, αγνοώντας τα στοιχειώδη, και προσθέτοντας 10 επιπλέον κοινοβούλια στον ήδη μακρύ κατάλογο των αρμόδιων προς επικύρωσή της.

Ευρισκόμενη η Ελλάδα στην 126ή θέση από 126 χώρες με αξιολογημένο χρέος το ζήτημα της βιωσιμότητάς του εξαρτάται από το τι θα πράξει η χώρα αλλά και τι θα γίνει το επόμενο εξάμηνο με την οριστικοποίηση/νομοθέτηση των νέων αρμοδιοτήτων του EFSF βάσει των οποίων θα επιχειρηθεί η επαναγορά ελληνικού χρέους, με τους Γερμανούς ήδη να ξανανοίγουν, μεταξύ άλλων, θέμα δικαιώματος ψήφου των κρατών-αποδεκτών στήριξης από το EFSF.

Καθώς η Ευρωζώνη επιχειρεί να ισορροπήσει μέσω δύο διαδικασιών μεταφοράς πόρων, οριακά θεσμοποιημένων και ισχυρά αμφισβητουμένων, αφενός από το Βορρά στο Νότο, αφετέρου από τους φορολογούμενους στις ιδιωτικές τράπεζες, η δεύτερη ελληνική διάσωση θα εξαρτηθεί από την αποφυγή της μετατροπής της συνεχούς πολυμερούς ευρωζωνικής διακρατικής διαπραγμάτευσης σε πολλές διμερείς διακρατικές. Αυτό θα δημιουργούσε προϋποθέσεις και διαδικασίες μειοψηφικής πίεσης ακόμη και για την έξοδο κράτους-μέλους από το ευρώ.

Η δεύτερη ελληνική διάσωση θα εξαρτηθεί επίσης από το ρόλο που θα αναλάβει η ΕΚΤ στην πιθανή περίπτωση εμβάθυνσης της κρίσης χρέους σε Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο κ.ο.κ. Κρίσιμο είναι ότι από τον Οκτώβριο του 2011 τα πέντε από τα έξι μέλη στην εκτελεστική επιτροπή της ΕΚΤ θα είναι από τα «προς διάσωση» κράτη-μέλη. Από αυτούς εξαρτάται η χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρωζώνη και ευρύτερα στην Ε.Ε.

Αναλύσεις: Προσεισμικές ή μετασεισμικές δονήσεις;

2011-08-16T12:36:00.000-07:00

12 Αυγ. 2011 Προσεισμικές ή μετασεισμικές δονήσεις;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 12/8/2011

Οταν η πάλαι ποτέ οικονομική και στρατιωτική υπερδύναμη φθάνει στα όρια της στάσης πληρωμών, κάτι σοβαρό συμβαίνει στη σύγχρονη παγκόσμια οικονομία. Ο υπουργός Oικονομικών των ΗΠΑ είχε, ήδη από τις 6 Ιανουαρίου του 2011, παρακινήσει το Κογκρέσο να αυξήσει το όριο του δημόσιου χρέους άνω του ισχύοντος των 14,29 τρισ. δολαρίων. Τα αντιπροσωπευτικά σώματα των ΗΠΑ το έπραξαν τη «12η ώρα», στις 2 Αυγούστου του 2011.

Το όριο των 14,29 τρισ. δολαρίων είχε «εξαντληθεί» στις 16 Μαΐου του 2011. Έκτοτε, χρησιμοποιούνταν μόνο «αντισυμβατικά μέτρα». Η αύξηση του ορίου δημοσίου χρέους για τις ΗΠΑ από το Κογκρέσο δεν είναι πρωτοφανής. Επί προεδρίας Ομπάμα, το όριο έχει αυξηθεί τρεις φορές με συνολικό ποσό αυξήσεων 2,979 τρισ. δολάρια. Κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του προκατόχου του το ανώτατο όριο είχε αυξηθεί επτά φορές.

Στις ΗΠΑ η θεσμοποίηση ανώτατου ορίου δημόσιου χρέους έχει σχεδόν ενός αιώνα ιστορία και εισήχθη το 1917. Από το 1960, όταν η μεταπολεμική οικονομική μεγέθυνση/ανάπτυξη άρχισε να έχει «αρρυθμίες», το Κογκρέσο είχε αυξήσει το ανώτατο όριο δημόσιου χρέους 78 φορές, ήτοι το αύξανε, κατά μέσο όρο, κάθε οκτώ μήνες. Αυτό συνέβαινε κατά κανόνα επί θητείας Προέδρου των Δημοκρατικών (49 φορές) και λιγότερο επί θητείας προέδρου των Ρεπουμπλικανών (29 φορές).

Η συμφωνία Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών της 31ης Ιουλίου του 2011 για μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και αύξηση του ανωτάτου ορίου δημοσίου χρέους των ΗΠΑ, που επετεύχθη μετά από μακρές και σκληρές διαπραγματεύσεις, και ψηφίσθηκε στις 2 Αυγούστου, προβλέπει αύξηση του ανώτατου ορίου δημοσίου χρέους των ΗΠΑ κατά 2,1 τρισ. δολάρια, σε δύο δόσεις έως και το 2012, αλλά και περικοπή του δημοσιονομικού ελλείμματος κατά 2 τρισ. δολάρια τα επόμενα δέκα χρόνια χωρίς επιβολή νέων φόρων.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ ζητούσε την αύξηση του ορίου, όχι μόνο για να αποφευχθεί η στάση πληρωμών, αλλά και ως προϋπόθεση στις κυβερνητικές προσπάθειες δημιουργίας θέσεων εργασίας και στη δυνατότητα των αμερικανικών επιχειρήσεων να έχουν πρόσβαση σε δανειακά κεφάλαια. Η μεν αύξηση του ορίου δεν ήταν κάτι σπάνιο, η δε στάση πληρωμών των ΗΠΑ θα ήταν κάτι πρωτόγνωρο, παρά το ότι μιας μορφής στάση πληρωμών είχε συμβεί σε ανάλογους κρίσιμους καιρούς.

Το 1933 ο Ρούσβελτ και το Κογκρέσο έκαναν? αναδιάρθρωση των ληγόντων, συνδεδεμένων με το χρυσό κρατικών ομολόγων, που είχαν χρηματοδοτήσει τις ΗΠΑ στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, εξοφλώντας τα σε χαρτονόμισμα αντί σε χρυσό. Το 1979, μετά την ήττα στην Ινδοκίνα και εν μέσω πετρελαϊκών κρίσεων, για «τεχνικούς λόγους» (μεταξύ των οποίων και η καθυστέρηση αύξησης του ανώτατου ορίου δημοσίου χρέους στο Κογκρέσο), καθυστέρησε η πληρωμή τόκων ορισμένων ομολόγων. Τώρα με την Κίνα να κατέχει περισσότερα κρατικά ομόλογα ΗΠΑ (12% του συνόλου) από ό,τι η Fed (10%) τα πράγματα είναι σοβαρότερα.

Αναλύσεις: Ανατομία της κρατι(κομματι)κής «φούσκας»

2011-08-09T03:59:00.000-07:00

6 Αυγ. 2011 Ανατομία της κρατι(κομματι)κής «φούσκας»

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 6/8/2011

Η Ελλάδα θα μπορούσε να αποφύγει την πρωτοκαθεδρία στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους, να μην γίνει ο αδύνατος κρίκος σε αυτήν, εάν δεν βαρυνόταν, χρόνια τώρα, από την εγχώρια κρατι(κομματι)κή «φούσκα». Σε καλύτερους καιρούς η μεταρρύθμισή της, στους νυν δύσκολους καιρούς η ριζοσπαστική απόρριψή της, θα έσωζαν τη χώρα από τη χρεοκοπία, αν, και όταν, η χώρα μπορούσε να σωθεί, ή έστω θα επέτρεπαν την πολυτέλεια μιας «βελούδινης» χρεοκοπίας.

Αυτή η «φούσκα» είναι από τα μεγαλύτερα εμπόδια κάθε αποτελεσματικής πολιτικής, κάθε προϋπόθεσης ταχείας ανόρθωσης. Υποκαθιστά και καταστρέφει θεσμούς και ανθρώπους με αξία που θα απέδιδαν, προκρίνει ιδιαίτερα συμφέροντα, και τα δικά της ίδια, ως ισχυρότερα από την ανάγκη για διαύγεια, λογοδοσία, τερματισμό της ανομίας-αθεσμίας. Συντηρούμενη καθιστά, τόσο στο εξωτερικό αλλά κυρίως στο εσωτερικό, τα αίτια της χρεοκοπίας και της παρακμής αντιληπτά ως ανεπανόρθωτα.

Συνδέεται με την ολόπλευρη χρεοκοπία, και η ανατομία της είναι χρήσιμη στην αντιμετώπιση αυτών που μας έφεραν εδώ. Δεν είναι συλλήβδην όσοι εργάζονται στο Δημόσιο ή/και απέμειναν στα υπολείμματα των κομμάτων της μεταπολίτευσης. Δεν «μπήκαν» όλοι στο Δημόσιο «από το παράθυρο» (η απογραφή των δημοσίων υπαλλήλων θα έπρεπε να ταξινομεί και τους τρόπους «εισόδου» στο Δημόσιο). Δεν είναι ίδιοι αυτοί που δουλεύουν και αυτοί που... «μας δουλεύουν», αυτοί που παίρνουν τη δουλειά τους σοβαρά με αυτούς που... «τα παίρνουν».

Αυτή η «φούσκα» είναι πολλά περισσότερα από τη δημόσια μισθοδοσία που φθάνει στο 13% του ΑΕΠ και η τριμερής Ε.Ε. - ΕΚΤ - ΔΝΤ ζητεί να μειωθεί κάτω από τους μέσους όρους του ΟΟΣΑ: κάτω από το 11% του ΑΕΠ στους μισθούς, κάτω από το 14,4% του εργατικού δυναμικού η δημόσια απασχόληση. Η τριμερής βλέπει μέσους όρους και συμπτώματα, αγνοεί τα εγχώρια «συστήματα». Αυτή η «φούσκα» έχει δομή. οργάνωση, δίκτυα, κώδικες, ισχυρές (παρά τα επιφαινόμενα διακομματικές-ακομματικές) συσσωματώσεις, συχνότατα αυτονομείται.

Λειτουργεί στους αντίποδες του δημοσίου-εθνικού συμφέροντος, κάθετα και οριζόντια από τα υψηλότερα έως τα χαμηλότερα κλιμάκια κρατικών θεσμών και δομών. Βεβαίως, δεν αφορά μόνον το κράτος. Υφίσταται, αυτό είναι το ουσιώδες raison d' etre, για τις εκτενέστατες ιδιωτικο-δημόσιες παραφυάδες της. Οι πρωταγωνιστές και οι λειτουργοί της έχουν καταμερισμό-ρόλους. Πρωταρχικώς οι «πιασμένοι»: όχι απλά ευεπίφοροι στην προσφορά εξυπηρετήσεων, είναι ειδικοί σε αυτό. Είναι οι λειτουργοί συμφερόντων στη δημόσια σφαίρα. Μόνον τύποις ανήκουν στο Δημόσιο.

Περιστοιχίζονται από ευρύτατο κύκλο «παρέργων»: συχνά κατόχων πολλαπλών θέσεων (υποτίθεται «ευθύνης») και τίτλων αναγκαίων να προσδίδουν «κύρος» σε «πιασμένους» θεσμούς και στις αποφάσεις τους, είναι εκεί για να συμφωνούν, να εγκρίνουν, να επικυρώνουν. Συμπληρώνονται από «βολταίρους», που βολτάρουν μεταφορικά και κυριολεκτικά στο Δημόσιο, τα «καρακόλια» που στρατεύονται στην υπεράσπιση της «φούσκας» και των επιλογών της, τους «οφσοριανούς» ειδικούς στη διαχείριση της δημόσιας σπατάλης και των κλεπτοκρατικών προσόδων που παράγει η «φούσκα».

Μελέτες: Τα είδη των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας και η δομή του Συστήματος Συλλογικών Διαπραγματεύσεων πριν και μετά τον Ν. 1876/1990

2011-07-26T01:39:00.000-07:00

Τα είδη των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας και η δομή του Συστήματος Συλλογικών Διαπραγματεύσεων πριν και μετά

το νόμο 1876/1990, Επιθεώρησις Εργατικού Δικαίου, Τόμος 70ος, Τεύχος 12 (1682), 1/7/2011, σελ. 753-786.

Αναλύσεις: Η Δημοκρατία της χρεοκοπίας

2011-07-24T15:17:00.000-07:00

23 Ιουλ. 2011 Η Δημοκρατία της χρεοκοπίας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 23/7/2011

Η 37η επέτειος της Μεταπολίτευσης του 1974 βρίσκει τη χώρα να αποφεύγει, για δεύτερη φορά την τελευταία διετία, την άτακτη ανοικτή χρεοκοπία και την (εκτός κι εντός) στάση πληρωμών. Βάσει των αποφάσεων της εκτάκτου Συνόδου Κορυφής στην Ευρωζώνη την 21η Ιουλίου 2011 με ημιαναδιαρθρωμένο το δημόσιο χρέος της μπορεί να «ανασάνει» για τη διαχείρισή του βραχυπρόθεσμα (2011-2012) και μεσοπρόθεσμα (2020). Ξανάρχεται αντιμέτωπη με τα πρωταρχικά ελλείμματα που οδήγησαν στην κρίση χρέους.

Χρόνια πρωτογενή δημοσιονομικά ελλείμματα και χρόνια ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι εδώ. Παράγονται μηνιαίως δημοσιονομικά ελλείμματα της τάξης των 2,2-2,4 δισ. ευρώ, ήτοι μεταξύ του 0,9% και 1,1% του ΑΕΠ. Παράγονται μηνιαίως ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της τάξης του 0,8%-1% του ΑΕΠ. Η εναπομείνασα παραγωγική βάση, αν και μαχόμενη, φθίνει, τροφοδοτώντας την ανοικτή ανεργία.

Ενώ η Γ' Ελληνική Δημοκρατία, αυτή της Μεταπολίτευσης, πλησιάζει προς ψήφιση του νόμου 4.000 - σχεδόν 4.000 νόμοι ψηφίσθηκαν για να μας φέρουν ως εδώ, με τους σχεδόν 150 τελευταίους μέρος της προσπάθειας, υποτίθεται, να αποφευχθεί η ανοικτή χρεοκοπία, η εγχώρια κρατι(κομματι)κή «φούσκα» και οι εκτενείς ιδιωτικοδημόσιες παραφυάδες της που έφεραν την εθνική χρεοκοπία, δεν ορρωδούν προ κανενός νόμου, περιορισμού και κινδύνου. Χρεοκοπούν «τους άλλους».

Πριν η Γ' Ελληνική Δημοκρατία ψηφίσει τον δικό της νόμο 4.000 (σημειωτέον, ο προηγούμενος νόμος 4.000 του 1959 σκοπούσε, στο κλίμα της εποχής, στην καταπολέμηση του «τεντιμποϊσμού» - «τη θρασύτητα και την προκλητικότητα έναντι της κοινωνίας») είναι ευρύτατη η κατάρρευση της αξιοπιστίας του πολιτ(ευτ)ικού συστήματος και η διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, με φθίνουσες τις στοιχειώδεις κοινωνικές συμβάσεις, αλλεπάλληλες συγκρούσεις, ενίοτε και «τυφλές» - ούτε λόγος για κοινωνικό συμβόλαιο.

Με κοινωνία σε χρεοκοπία (βλ. «En Grece, la faillite d' une societe », Les Echos, 11 mai 2010) η Κρίσιμη Μετάβαση (βλ. την παρούσα στήλη ΗτΣ 24/7/2010) που εκκρεμεί γίνεται κρισιμότερη, το «εφάπαξ» της Μεταπολίτευσης (βλ. ΗτΣ 25/7/2009) ως κόστος αναδιάρθρωσης/προσαρμογής κοινωνίας και οικονομίας αυξάνεται, καθώς μένουν πλέον κυρίως τα «φύκια» της Μεταπολίτευσης (βλ. ΗτΣ 19/7/2008). Τώρα δεν χωρεί το «Μεταρρυθμίστε τον κρατι(κομματι)σμό» (βλ. ΗτΣ 15/7/2006) που ίσχυε πριν 5 χρόνια. Για τον κρατι(κομματι)σμό και τις εκτενείς ιδιωτικοδημόσιες παραφυάδες του δεν υπάρχει μεταρρύθμιση.

Υπάρχει ζήτημα ριζικής χρεοκοπίας / αναδιάρθρωσης θεσμών. Με κατανόηση ότι, τηρουμένων των αναλογιών, θεσμοί, πρόσωπα (και δαπάνες) του πολιτ(ευτ)ικού συστήματος αντιμετωπίζονται τόσο ή περισσότερο απαξιωτικά όσο, πριν μισό αιώνα, οι θεσμοί της «Βασιλικής Χορηγίας» και η προίκα της πριγκιπίσσης Σοφίας. Τώρα, ατυχώς, η απαξία αφορά πλείονες θεσμούς, πλείονα πρόσωπα δυσκολευόμενα να (απο)δείξουν ότι «δεν είναι όλοι ίδιοι». Μεγάλες κρίσεις λύνονται με μεγάλες τομές, και το δημοψήφισμα για την Δ' Ελληνική Δημοκρατία θα ήταν ένα πρώτο μικρό βήμα στη μακρά και επίπονη πορεία ανόρθωσης.

Αναλύσεις: Ευρώ και ελληνική επιλεκτική πλαναισθησία

2011-07-17T16:18:00.000-07:00

16 Ιουλ. 2011 Ευρώ και ελληνική επιλεκτική πλαναισθησία

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 16/7/2011

Η κρίση δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη εισήλθε την περασμένη εβδομάδα σε δυσκολότερη, σοβαρότερη, φάση όταν τα επιτόκια για τα δεκαετή ισπανικά και ιταλικά ομόλογα έφθασαν ή πλησίασαν, αντιστοίχως, το 6%, εγείροντας ερωτήματα βιωσιμότητας του χρέους δύο μεγάλων κρατών-οικονομιών της Ευρωζώνης. Το πρόβλημα δεν είναι πλέον (μόνον) η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η διαχείριση του δημόσιου χρέους τους και των τραπεζικών συστημάτων τους.

Η έκθεση γερμανικών, γαλλικών και βρετανικών τραπεζών σε κρατικά ομόλογα Ελλάδας, Ιρλανδίας, Πορτογαλίας ξεπερνά τα 500 δισ. ευρώ. Με την έκθεσή τους στα ισπανικά, το ποσό ξεπερνά το 1 τρισ. ευρώ. Ο κίνδυνος εκτροχιασμού της κρίσης δημόσιου χρέους αυξάνεται με πιθανότητα να επιστρέψει από εκεί που, κατά κανόνα, άρχισε: στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα. Η Ευρωζώνη είναι αντιμέτωπη με τις δομικές της ανεπάρκειες και το πιθανότερο είναι πως δεν επιθυμεί να αυτοκτονήσει.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει τα του οικονομικού οίκου της χωρίς δυνατότητα «να στρίβει διά του ΔΝΤ» -όπως εν μέρει έπραττε στον πρώτο κύκλο διαπραγμάτευσης για το «ελληνικό ζήτημα» στις αρχές του 2010. Είναι αξιοσημείωτο το άνευ προηγουμένου ποσοστό των δανείων του ΔΝΤ που έχουν δοθεί στην Ευρώπη (60%) και στην Ευρωζώνη (35%). Είναι ανάλογο μεριδίων της δεκαετίας του 1980 προς την τότε υπερχρεωμένη Λατινική Αμερική, και διπλάσιο αυτού της δεκαετίας του 1990 προς την τότε υπερχρεωμένη Ασία.

Κι αυτό συμβαίνει ενώ στην περίπτωση της Ευρωζώνης το ΔΝΤ μέχρι τώρα εισφέρει το 1/3 των προγραμμάτων στήριξης, εκτός Ευρωζώνης εισφέρει τα 2/3 των αντίστοιχων προγραμμάτων. Ενόψει των αναγκαίων νέων πακέτων στήριξης σε Ελλάδα κ.ο.κ., έπεσε στο τραπέζι, από την ΕΚΤ, ήδη πριν από την επιτάχυνση της ισπανικής και ιταλικής κρίσης, η πρόταση διπλασιασμού των πόρων του EFSF από 750 δισ. ευρώ σε 1,5 τρισ. ευρώ. Η κακοδιαχείριση της κρίσης δημόσιου χρέους εκ μέρους των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων αυξάνει το κόστος αντιμετώπισής της.

Η ανάγκη κεντρικής διαχείρισης του ευρωπαϊκού χρέους τίθεται επί τάπητος κι αυτό μπορεί να σημάνει ένα ακόμη βήμα (ή άλμα) στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής (οικονομικής) διακυβέρνησης που να επιτρέπει μεσοπρόθεσμες λύσεις στη διαχείριση του ελληνικού, ιρλανδικού, πορτογαλικού κ.ο.κ. δημόσιου χρέους. Το λατινοαμερικάνικο μάθημα, με τα Brady bonds, για το «ξεφόρτωμα» του χρέους στο μέλλον με βιώσιμα επιτόκια ήταν και παραμένει ισχυρό.

Με την Ευρωζώνη σε σταυροδρόμι, το ελληνικό πολιτ(ευτ)ικό κλοτσοσκούφι ασχολείται με την πιθανότητα, κατά Standard & Poors, υποβάθμισης των ελληνικών ομολόγων στην κατηγορία «selective default». Αν θυμηθούμε την προ μηνών δημόσια «συζήτηση» όταν, τότε, η πολιτ(ευτ)ική βελόνα «είχε κολλήσει» στην «αναδιάρθρωση», οι οπαδοί του παραδείγματος Ισημερινού ή Ουρουγουάης θα έπρεπε να... πανηγυρίζουν: κι εκεί η Standard & Poor's, είχε, αντιστοίχως, απειλήσει ή υποβαθμίσει για μερικές εβδομάδες τα κρατικά ομόλογα σε κατηγορία «επιλεκτικής χρεοκοπίας».

Αναλύσεις: Περιφερειακή Ανάπτυξη ή Πελατειακή Διαχείριση;

2011-07-13T03:28:00.000-07:00

9 Ιουλ.2011 Περιφερειακή Ανάπτυξη ή Πελατειακή Διαχείριση;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 9/7/2011

Από «κατάλογο έργων» ξεκινήσαμε μία φορά κι έναν καιρό, το 1983, για τα ΜΟΠ, σε ανάλογο «κατάλογο έργων» επανερχόμαστε, σε συνθήκες χρεοκοπίας, το 2011 για «επιτάχυνση» του ΕΣΠΑ 2007-2013. Το Μάρτιο του 1983 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το ελληνικό αίτημα για παροχή ειδικών οικονομικών ενισχύσεων «για την άρση των δυσμενών επιπτώσεων στην ελληνική οικονομία λόγω τη ένταξής της στην ΕΟΚ» κι η Ελλάδα συνέτασσε «κατάλογο έργων» προς ένταξη στα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα (1986-1989).

Τώρα εγκρίνει αναζήτηση «σανίδας σωτηρίας», για να ξεκολλήσει η οικονομία από το τέλμα της χρεοκοπίας, στους λιμνάζοντες κοινοτικούς πόρους του ΕΣΠΑ 2007-2013. Κοινός τόπος το, επί δεκαετίες, ελληνικό «παράδοξο»: αν και «κύλησαν» στην χώρα κοινοτικές επιδοτήσεις ύψους πλέον μισού ΑΕΠ ώστε να μην υπάρχει έλλειψη χορηγούμενων επενδυτικών πόρων, υπάρχει έλλειψη ικανότητας να αξιοποιηθούν επενδυτικά για την ανταγωνιστικότητα και την περιφερειακή συνοχή της Ελλάδας.

Από τους «καταλόγους έργων» των ΜΟΠ μέχρι τους σημερινούς μεσολάβησε η υπερδιόγκωση μιας διαχειριστικής «φούσκας» -μορφοποιημένης και σε πολυσέλιδες «αναλύσεις» περιγράφουσες περιεχόμενα στατιστικών πινάκων, που υποτίθεται, «υποστήριζαν» τον «κατάλογο των έργων», με «διαχειριστική επάρκεια», και άλλα ηχηρά παρόμοια. Συμβάλλοντας (στην καταστροφή χαρτιού και) στην απρόσκοπτη «απορρόφηση των πόρων» για να δικαιολογούνται υψηλού κόστους «σύμβουλοι» και «εμπειρογνωμοσύνες».

Εξ αρχής η δημόσια διοίκηση δεν ήταν πρόθυμη στα νέα αναπτυξιακά καθήκοντά της για απορρόφηση επιχορηγούμενων πόρων, παρά το ότι έλαβε πρόσθετες αμοιβές, επιμίσθια, ποσοστά κ.λπ. Στο Α' ΚΠΣ (1989-1993) αναπτύχθηκε παράλληλη διοικητική δομή, που στο Β' ΚΠΣ (1994-1999) μορφοποιήθηκε στο υβριδικό δημόσιο - ιδιωτικοδημόσιο σχήμα ΥΠΕΘΟ - Μονάδα Οργάνωσης και Διαχείρισης των Αναπτυξιακών Προγραμμάτων Α.Ε. (ιδρύθηκε το 1996) για να γίνει η διαχείριση «πιο ευέλικτη».

Τα ΜΟΠ, το Α' το Β' το Γ' και το Δ' ΚΠΣ (ΕΣΠΑ) «έταζαν» ανάπτυξη στη χώρα και, ιδίως, στις ελληνικές περιφέρειες. Τα αποτελέσματά τους (πέρα από την προφανή έλλειψη, ακόμη, αυτοκινητοδρόμων, σιδηροδρόμων και πλείστων όσων) περιγράφονται στην «5η Εκθεση για τη Συνοχή» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα στοιχεία πριν την τρέχουσα κρίση-χρεοκοπία (έκτοτε επιδεινώθηκαν) δείχνουν τις ελληνικές περιφέρειες σε κατάσταση περιφερειών κρατών μελών της «διεύρυνσης» της Ε.Ε., της πρώην ανατολικής Ευρώπης, που δεν είχαν ούτε ΜΟΠ και ούτε ΚΠΣ. Τυχαίο;

Πλην της πελατειακής κατανομής των έργων (πολλά μικρά, ασύνδετα, που δεν λειτουργούν, άχρηστα, ανύπαρκτα, κ.ο.κ) και η κατανομή της διαχείρισης, δείχνει τις γνήσιες προτεραιότητες της διαχειριστικής «φούσκας» των ΚΠΣ. Το 2010 στις «δικαιούχους» Περιφέρειες -μακράν της «σύγχρονης Κλαυθμώνος»- κατανέμεται μόνον το 20% των πόρων της ΜΟΔ, το 25% του ανθρώπινου δυναμικού διαχείρισης, το 20% των μισθωμένων χώρων και εξοπλισμών. Τώρα, με την υπερτροφική (ούτε καν «αθηνοκεντρική» μα «συνταγματοκεντρική») διαχειριστική «φούσκα» σε πλήρη ανάπτυξη, άντε πάλι από την αρχή με «κατάλογο έργων», όπως το 1983.

Άρθρα - Αναλύσεις: Η χρεοκοπία της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας

2011-07-06T07:16:00.000-07:00

3 Ιουλ. 2011 Η χρεοκοπία της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία - Οικονομία, Κυριακή 3 Ιουλίου 2011

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ είναι μία πολλαπλή χρεοκοπία. Δεν χρεοκόπησε μόνον η οικονομία της κρατικής, κομματικής και ιδιωτικοδημόσιας «φούσκας» που παρήκμασε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, είναι και η ίδια η Γ' Ελληνική Δημοκρατία -της μεταπολίτευσης του 1974- , οι θεσμοί της και τα κατά συνθήκη ψεύδη της.

Η μεταπολιτευτική ευφορία που κατέληξε στην τρέχουσα εθνική μελαγχολία βασίστηκε σε σειρά κατά συνθήκη ψευδών, επιμελώς διαρθρωμένα, εξελιγμένα και μεταλλαγμένα.

* Πρώτον, η χώρα πανηγύριζε για τη δημοκρατία, η οποία όμως ήλθε μετά την κατάρρευση του στρατιωτικού καθεστώτος ενώπιον της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Το «η Κύπρος είναι μακριά» αποτέλεσε ένα άλλοθι της εσωστρεφούς ευφορίας. Η χώρα εν συνεχεία ήλπισε ότι θα γλίτωνε από τον «εξ Ανατολών κίνδυνο» και τις συνέπειές του, «τρυπώνοντας» στην τότε ΕΟΚ.

* Δεύτερον, εν μέσω των δύο πετρελαϊκών κρίσεων του 1973 και 1978-79, που προκαλούσαν «έκτρωση» στην τότε δασμοβίωτη παραγωγική βάση της, ερχόταν το κράτος να υποκαταστήσει το παραγωγικό κενό, επεκτεινόμενο προς διατήρηση της οικονομικής ισορροπίας, δίνοντας προτεραιότητα στον κρατικό τομέα: από τις κρατικοποιήσεις (Ολυμπιακής, Εμπορικής κ.λπ., που συνεπώνυμοι συγγενείς κρατικοποίησαν και αποκρατικοποίησαν), το μειωμένο έναντι του ιδιωτικού τομέα ωράριο των δημοσίων υπαλλήλων κ.ο.κ.

* Τρίτον, η δημοσιονομική κρίση του κράτους που άρχιζε και διεθνώς εύρισκε στην Ελλάδα, αφ' ενός λύσεις-πατέντες σε έκτακτα μέτρα που παγιώθηκαν (π.χ. η «περαίωση»), ενώ στο αρχέτυπο της ευρωπαϊκής αυταπάτης, ότι «θα πέσουμε στην θάλασσα και θα μάθουμε να κολυμπάμε», προσετέθη και το διαχρονικό χρηματικό συμπλήρωμα των κοινοτικών πόρων (ΚΠΣ), που υποκατέστησαν το κενό των εθνικών πόρων για δημόσιες επενδύσεις. Με προτεραιότητα στην «απορρόφηση» και όχι στην επένδυση.

* Τέταρτον, η μεταπολιτευτική ευφορία συνυπήρξε με τη ρετρό ιδεολογική κλεισούρα και παλινδρόμηση της πολυπληθούς «διανόησης» στο να ξαναλύσει αδιέξοδα ιδεολογικά ζητήματα της ελληνικής αριστεράς «για τον χαρακτήρα της επανάστασης», ενώ ταυτόχρονα εδραίωνε τον ιδεολογικό αμοραλισμό, βάσει του οποίου στη συνέχεια θα επάνδρωνε, σηκώνοντας κατά καιρούς «σημαίες ευκαιρίας», την κρατική φούσκα, τη φούσκα του χρηματιστηρίου, τη φούσκα των ΜΜΕ, τη φούσκα της «απορρόφησης των κοινοτικών πόρων», τη φούσκα των Ολυμπιακών Αγώνων κ.ο.κ.

* Πέμπτον, η Γ' Ελληνική Δημοκρατία είχε (και) παραγωγή-αναπαραγωγή του ελληνικού δημόσιου χρέους μέσω κοινοβουλευτικών διαδικασιών συζήτησης-έγκρισης κρατικών προϋπολογισμών και απολογισμών, όπου ετησίως άλλοι εγκρίνονταν, άλλοι εκτελούνταν και άλλοι οριστικοποιούνταν. Στις πολλαπλές συνιστώσες του (απεχθούς) χρέους είναι (και) οι πελατειακές, οι εξοπλιστικές, οι εκ των ΔΕΚΟ εκπορευόμενες, οι ολυμπιακές (Ολυμπιακής και Ολυμπιακών), οι κερδοσκοπικές, οι κλεπτοκρατικές κ.ο.κ., στις οποίες συνέβαλαν συμπολιτεύσεις και αντιπολιτεύσεις.

* Εκτον, η αρχή και το τέλος της μεταπολίτευσης έχουν ομοιότητες. Το 1974 η στρατιωτική κάστα -η ηγεσία και η ελίτ αυτής- χρεοκόπησε, όταν απέτυχε στον κατ' εξοχήν τομέα της «ειδικότητάς» της -στην άμυνα της χώρας. Τα τελευταία χρόνια, η καθηγητική-οικονομολογική κάστα -η ιθύνουσα ελίτ αυτής- χρεοκόπησε, όταν αποκαλύφθηκε ότι επί δεκαετία και πλέον απέτυχε στον κατ' εξοχήν τομέα της ειδικότητάς της -στην οικονομική πολιτική της χώρας. Τότε, φερέλπιδες στρατιωτικοί, τώρα φερέλπιδες πολιτευτές οικονομολόγοι.

Πολιτευτές που αξιοποίησαν τη μεταπολιτευτική άρση του ασυμβιβάστου καθηγητή-βουλευτή, λειτούργησαν ως η κορυφή του παγόβουνου συμφερόντων (ελέω μιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που εξελίχθηκε σε επιτομή του ελληνικού «ιδιωτικοδημόσιου», του «δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις»). Κι αυτό δεν αφορά μόνον οικονομολόγους, αλλά πλείστες συνιστώσες τής σε κρίση πολιτ(ευτ)ικής τάξης.

Αν και μετά την 35ετία έρχεται η σύνταξη, η Γ' Ελληνική Δημοκρατία -της μεταπολίτευσης του 1974- δεν συνταξιοδοτήθηκε το 2009, γιατί το μέγεθος της χρεοκοπίας δεν ήταν πασιφανές. Ηθελε επιμήκυνση και την πήρε. Τώρα, καθώς πλησιάζει η 37ετία της και η χρεοκοπία είναι πασιφανής, γίνεται αντιληπτό ότι από τις χρεοκοπίες δεν μπορούν να μας βγάλουν αυτοί που μας οδήγησαν εκεί. Ούτε το άλλοθι ότι για την τρέχουσα χρεοκοπία μας «φταίνε οι ξένοι». Η Δ' Ελληνική Δημοκρατία χρειάζεται άλλες ποιότητες...

Αναλύσεις: «Μπαμ» ηκούσθη στον αέρα

2011-07-06T07:01:00.000-07:00

2 Ιουλ. 2011 «Μπαμ» ηκούσθη στον αέρα

Ημερησία του Σαββάτου- Οικονομία, 2/7/2011

Η τεχνική χρεοκοπία και η προσπάθεια αποφυγής της ανοικτής χρεοκοπίας (με στάση πληρωμών του ελληνικού δημοσίου) έφεραν και τώρα τη χώρα, όπως το πρώτο εξάμηνο του 2009, στα διεθνή πρωτοσέλιδα. Είτε το (εν ανθρώπινη ζωή) σύμπαν συνωμοτεί εναντίον της Ελλάδας που είναι (σ)το κέντρο του κόσμου, είτε η εγχώρια πλαναισθησία μένει ανεξάντλητη ως «περίπτωση φθίνοντος έθνους, το οποίο εκλαμβάνει τις έμμονες μυθολογικές του ιδέες για τον εαυτό του ως ρεαλιστική αυτεπίγνωση» (βλ. Π. Κανδύλης).

Γιατί το σύμπαν δεν «αφήνει ήσυχη» τη συγκριτικά ασήμαντη ελληνική κρατι(κομματι)κή «φούσκα» στα δημοσιονομικά ελλείμματά της και χρέη της; Τι άλλο έπεται περί την ελληνική οικονομία που της αναλογεί (στοιχεία του 2010) λιγότερο του 0,5% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ενώ το μερίδιό της σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ευρωζώνη είναι σχεδόν 1,9% και 2,5% αντιστοίχως, και το δημόσιο χρέος της αντιστοιχεί στο 3,35% αυτού της Ε.Ε. και στο 4,18% της Ευρωζώνης;

Πάνω στην ελληνική μεταπολιτευτική, και εν συνεχεία μεταλλαγμένη σε ευρω-ειδωλολατρική, κρατι(κομματι)κή «φούσκα», που αρνείται επίμονα να «ξεφουσκώσει» (εξ ου και η «αποτυχία» του Μνημονίου) οικοδομήθηκε διεθνώς μέσω Συμβολαίων Αντιστάθμισης Κινδύνου (CDS) μία, πολλαπλασίως μεγαλύτερη, διεθνής χρηματοπιστωτική πυραμίδα. Καίτοι η χώρα είναι εκτός αγορών, ακριβώς γι' αυτό τα CDS «ποντάρουν» στο βραχυπρόθεσμο του ελληνικού χρέους, που το μεγαλύτερο μέρος του λήγει τα επόμενα χρόνια και την τρέχουσα δεκαετία.

Με την Ελλάδα αδύνατο κρίκο στην ευρωπαϊκή και διεθνή κρίση δημόσιου χρέους (που «προηγείται» της παράλληλης κρίσης ιδιωτικού χρέους) η εγχώρια κρατι(κομματι)κή «φούσκα», με τις εκτενείς ιδιωτικο-δημόσιες παραφυάδες της, διεκδικεί το business as usual, ελπίζει και «ποντάρει» στο ότι δεν θα αφεθεί «να σκάσει». Τα έργα του επίσημου πολιτ(ευτ)ικού συστήματος κι όλοι οι θεσμοί του κινούνται, ρητά ή άρρητα, με αυτή τη λογική, ακόμη και για την «5η δόση» και το νέο (αναγκαίο) δάνειο, παραβλέποντας την ουσία του προβλήματος.

Είναι δυνατόν μία χώρα να δέχεται συνεχείς εξωτερικές δανειακές μεταβιβάσεις κεφαλαίου και να μην χρεοκοπήσει; Θεωρία και εμπειρία χρεοκοπιών των τελευταίων δεκαετιών (βλ. Carmen Reinhart & Kenneth Rogoff 2009, This Time is Different, Princeton University Press) επιβεβαιώνουν το θεμελιακό κανόνα ότι οποτεδήποτε χώρες που διατηρούσαν μεγάλα και διαρκή ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών (πλέον του 5% του ΑΕΠ) οδηγήθηκαν σε κρίση και χρεοκοπία (Λατ. Αμερική το 1982, Ασία το 1997). Ήρθε η σειρά της Ν. Ευρώπης;

Η Ελλάδα προσπαθεί να γίνει εξαίρεση με πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα 8%-10% του ΑΕΠ, με δημόσιο χρέος 140% του ΑΕΠ, με χρόνιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 5%-10% του ΑΕΠ, με (εξω)πραγματικά επιτόκια δανεισμού είτε έβγαινε στις αγορές, είτε με διακρατικό δανεισμό, αντιστοίχως, πολλαπλάσια ή μεγαλύτερα του μεσοπρόθεσμου ενδογενούς δυνητικού ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης. Χωρίς έξωθεν «διασώσεις» το ηχηρό «μπαμ» δεν θα άφηνε πλέον χρόνο στην (φθίνουσα) πολιτική να ασχοληθεί με τα πρωτεύοντα. Θα ασχοληθεί τώρα;

Άρθρα - Αναλύσεις: Λάθος διαγνώσεις και λάθος συνταγές στην αγορά εργασίας

2011-06-19T14:12:00.000-07:00

19 Ιουν. 2011 Λάθος διαγνώσεις και λάθος συνταγές στην αγορά εργασίας.

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία-Οικονομία, Κυριακή 19 Ιουνίου 2011

Για τη ρύθμιση των ελληνικών αγορών εργασίας επί σειρά ετών ακούγονται πολλά, αλλά απουσιάζουν οι συνεκτικές πολιτικές με σχέδιο και θετικά αποτελέσματα. Η πολιτική ενασχόληση με το ζήτημα το αφήνει σε εκκρεμότητα, τείνοντας να περιορίζεται σε επιμέρους θέματα και ζητήματα δευτερεύουσας σημασίας.

Ελλείψει εγχώριας συνεκτικής πολιτικής με σχέδιο και εναλλακτικές λύσεις, η πολιτική για τις αγορές εργασίας μένει μετέωρη μεταξύ αφενός των πολιτικών «συστάσεων» διεθνών οργανισμών, π.χ. του ΟΟΣΑ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ή και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (τις οποίες αν μελετήσει κανείς είναι όχι σπάνια μάλλον αντιφατικές), και αφετέρου των πραγματικών προβλημάτων που επιχειρήσεις και εργαζόμενοι (και άνεργοι) αντιμετωπίζουν σε αγορές εργασίας, των οποίων η λειτουργία δεν ικανοποιεί αμφότερους.

Με την πάροδο των ετών μοιάζει με ζήτημα «ταμπού», που αναπαράγεται ως τέτοιο μέσω και των αλλεπάλληλων «συστάσεων» διεθνών οργανισμών, οι οποίες απλά αναδημοσιεύονται εγχωρίως. Κάποιοι (λίγοι) τις υιοθετούν, άλλοι (περισσότεροι) τις «καταγγέλλουν», και ενίοτε κάποιοι «αρμόδιοι» αφήνουν σε στελέχη των διεθνών οργανισμών να εννοηθεί ότι «καλά τα λέτε, αλλά...».

Ομως η αλήθεια είναι ότι όχι σπάνια οι διεθνείς αξιολογήσεις, που γίνονται για τις ελληνικές αγορές εργασίας, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Χαρακτηριστικό, και σχετικά πρόσφατο, παράδειγμα οι επί σειρά ετών αξιολογήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας για το Doing Business, όπου στον τομέα της απασχόλησης εργαζομένων η Ελλάδα κατατάσσεται ιδιαίτερα χαμηλά. Οσο χαμηλότερα σημαίνει τόσο περισσότερες δυσκολίες για τις επιχειρήσεις στην πρόσληψη και απόλυση προσωπικού. Το 2009 είχε καταταχθεί 135η, το δε 2010 η Ελλάδα κατατάσσεται 147η σε 183 χώρες. Η Ελλάδα εμφανίζεται ωστόσο να προηγείται της 155ης Γαλλίας και της 158ης Γερμανίας, με τις οποίες έχει κοινής νομοθετικής καταγωγής (κατ' ουσίαν γαλλογερμανικής προέλευσης) ρυθμιστικό πλαίσιο της αγοράς εργασίας.

Είναι πράγματι το εγχώριο ρυθμιστικό πλαίσιο τόσο «κακό» για τις επιχειρήσεις και τόσο «καλό» και προστατευτικό για τους εργαζόμενους; Οσο κι αν αυτό μπορεί να ικανοποιεί διάφορους στερεότυπους «ρόλους», υπέρ ή κατά του ρυθμιστικού status quo στις ελληνικές αγορές εργασίας, αυτή η αξιολόγηση της Ελλάδας στο Doing Business χρήζει επανεξέτασης και διόρθωσης. Αν δει κανείς με προσοχή τις 21 ερωτήσεις-κριτήρια, βάσει των οποίων εκτιμούνται οι 4 δείκτες για την Ελλάδα (δυσκολίες πρόσληψης, δυσκαμψία εργάσιμου χρόνου, δυσκολία απόλυσης, κόστος απολύσεων), η ορθότερη αξιολόγηση για τη Ελλάδα θα την έφερνε αρκετά υψηλότερα στον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.

Η μεθοδολογία αξιολόγησης του ρυθμιστικού πλαισίου της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε θέματα αγοράς εργασίας του Doing Business αναθεωρείται και «αποσύρεται» πλέον ως εργαλείο πολιτικής αξιολόγησης και συστάσεων της Παγκόσμιας Τράπεζας. Γιατί άλλες χώρες έκαναν αυτό που μία κυβέρνηση ή ένα αποτελεσματικό Invest in Greece θα έπρεπε να κάνει, αν ασχολούνταν και γνώριζε, ώστε να διορθώνει τις ψηφίδες «ανορθογραφίας» για τη ρύθμιση των αγορών εργασίας στην Ελλάδα. Αλλά αυτό προϋποθέτει μια εγχώρια αποτελεσματική πολιτική για τις αγορές εργασίας, που κατανοεί το αναποτελεσματικό status quo και τα στερεότυπά του και υπερβαίνει την αδράνεια και την αναποτελεσματικότητα.

*Το άρθρο βασίζεται σε τμήμα διάλεξης στο Hellenic Observatory του London School of Economics με θέμα «Employment Regulation and Labour Relations in Greece».

Αναλύσεις: Πτωχεύστε την κρατι(κομματι)κή «φούσκα»

2011-06-19T13:47:00.000-07:00

18 Ιουν 2011 Πτωχεύστε την κρατι(κομματι)κή «φούσκα»

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 18/6/2011

Η Ελλάδα ήδη από το 2009 είχε συσσωρεύσει σχεδόν όλες τις προϋποθέσεις της χρεοκοπίας και της πτώχευσης, αλλά τότε δεν ήταν ακόμη εμφανές με τι παραστάσεις, μυαλά, συνήθειες και συμπεριφορές πορευόταν το εγχώριο πολιτ(ευτ)ικό «σύστημα». Ούτε τι εφόδια διέθετε για να αχθεί, ενδογενώς, σε λύσεις αυτογνωσίας και εθνικής ανόρθωσης. Δύο χρόνια μετά έγινε πλέον προφανές, και διεθνώς, ότι η χώρα είχε και έχει σχεδόν όλες τις προϋποθέσεις της ανοικτής χρεοκοπίας.

Στις ευρωεκλογές του 2009 το μήνυμα των πολιτών «ουκ αν λάβοις...» (βλ. την στήλη ΗτΣ 20/6/2009) προμήνυε τη ραγδαία κατάρρευση του τότε πολιτ(ευτ)ικού σκηνικού. Ότι «η έλλειψη/κρίση εμπιστοσύνης δεν επηρεάζει μόνον τη ψηφοδοτική διάθεση των πολιτών αλλά και τη φοροδοτική». Οι εθνικές εκλογές του 2009 ήταν αναλαμπή ανάκαμψης της εμπιστοσύνης των πολιτών στο πολιτ(ευτ)ικό σύστημα, το οποίο, όμως, δεν κατανόησε τις βαθύτερες αιτίες του «ουκ αν λάβοις ...».

Την υπαρκτή κοινωνική αντίθεση και απόρριψης και συναίνεσης της «συστηματικής» απόκλισης του προϋπολογισμού από την εφαρμογή του, όχι για επενδύσεις αλλά για, ελέω δανεισμού και συσσώρευσης του («απεχθούς») δημόσιου χρέους, συνεχή αναπαραγωγή της κρατι(κομματι)κής φούσκας, που «ζούσε στον κόσμο της». Τα δημοσιονομικά «ξέφυγαν» παντελώς το 2005-2009, με απόκλιση 70,8 δισ. ευρώ(!) ελλειμμάτων έναντι στόχων, πλέον των ήδη προϋπολογισθέντων ελλειμμάτων 25 δισ. ευρώ.

Η συνεχιζόμενη πλαναισθησία τώρα συνοψίζεται στην αντιμετώπιση του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2011-2015. Ως εάν η Ελλάδα να μπορεί να πορεύεται με διευρυνόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα, αγνοούνται και αμφισβητούνται ακόμη και τα θεμελιώδη για το ύψος των ελλειμμάτων. «Αγνοούνται» τα 23,5 δισ. ευρώ του δημοσιονομικού ελλείμματος του 2011, που κι αν μας «χάριζαν» τα 16 δισ. ευρώ των τόκων του δημόσιου χρέους του 2011 αφήνουν προς κάλυψη ένα «δημοσιονομικό κενό» 9 δισ. ευρώ.

Αντί για αξιόπιστες εναλλακτικές δημοσιονομικής στρατηγικής, επικρατεί η «φασαρία» εκ μέρους των «τροφίμων» του δημοσιονομικού ελλείμματος και η «λευκή απεργία» των αρμοδίως μισθοδοτουμένων που «αδυνατούν» στον έλεγχο-περικοπή δημοσίων δαπανών και στη συλλογή των αναλόγων φορολογικών εσόδων. Ο κίνδυνος για το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο είναι το Βραχυπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής που διαμορφώνουν η κοινωνία και η οικονομία, βασιζόμενοι στη συνιστώσα του «ουκ αν λάβοις...».

Στην Ελλάδα προϋπήρξε ισχυρή, και βουβή, «ισλανδικού τύπου» συνιστώσα, μόνον που εδώ δεν αφορά τα χρέη προς ξένες ιδιωτικές τράπεζες, όπως στην Ισλανδία, αλλά το «δεν πληρώνω» (και) την κρατι(κομματι)κή «φούσκα» και το εγχώριο (αντι)πολιτ(ευτ)ικό σύστημα που εξακολουθεί να πλέει στον δημοσιονομικά σπάταλο κόσμο του, σπαταλώντας ταυτόχρονα και χρόνο και ευκαιρίες. Η διάψευση των εγχώριων συστατικών της χρεοκοπίας απαιτεί αποτελεσματικότατη διαχείριση της κοινωνικά υπαρκτής αντίθεσης μεταξύ όσων απορρίπτουν και όσων συναινούν στις «συστηματικές»-«ριζωμένες» αποκλίσεις του κρατικού προϋπολογισμού.

Αναλύσεις: Η συναίνεση της σύγχρονης Κλαυθμώνος

2011-06-11T14:02:00.000-07:00

11 Ιουν. 2011 Η συναίνεση της σύγχρονης Κλαυθμώνος

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 11/6/2011

Eως το 2015 η Ελλάδα, εκτός από το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής που περιλαμβάνει ύψος παρεμβάσεων δημοσιονομικής προσαρμογής 28,3 δισ. ευρώ και έσοδα ύψους 50 δισ. ευρώ από αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και αποκρατικοποιήσεις, έχει να «απορροφήσει»-επενδύσει κοινοτικούς πόρους (ΕΣΠΑ 2007-2013 κ.λπ.) 24,3 δισ. ευρώ, που σε συνδυασμό με την εθνική χρηματοδότηση δίνουν ένα δημόσιο επενδυτικό ταμείο ύψους 32 δισ. ευρώ, με δυνατότητα μόχλευσης ακόμη 9 ιδιωτικών δισ. ευρώ.

Εν μέσω χρεοκοπίας, η Ελλάδα βρίσκεται με διαθέσιμους επενδυτικούς πόρους πλέον των 20 δισ. ευρώ, αλλά αντιμέτωπη με το επί δεκαετίες, χρόνιο, «παράδοξο» να μην υπάρχει έλλειψη επενδυτικών πόρων αλλά να υπάρχει έλλειψη ικανότητας να αξιοποιηθούν επενδυτικά για την ανταγωνιστικότητα και την περιφερειακή συνοχή της χώρας. Η τρέχουσα χρεοκοπία, που κατ' ουσίαν οφείλεται στην κατάρρευση της εγχώριας ανταγωνιστικότητας σε συνθήκες Ε.Ε. και ΟΝΕ, δεν δηλώνει αποτελεσματική αξιοποίηση των τριών ΚΠΣ.

Η «υποχρέωση» αύξησης της απορρόφησης πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής με εξαμηνιαίους ποσοτικούς στόχους εκταμίευσης των πληρωμών και στόχο τη «γρήγορη παραγωγή έργου» είναι μέρος και του Μνημονίου, το Μάιο 2010. Τώρα το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015 περιλαμβάνει φιλόδοξους στόχους εισροών από το ΕΣΠΑ για το 2009-2015 συνολικού ύψους 20,7 δισ. ευρώ. Αντί, λοιπόν, η Ελλάδα να «κοκορομαχεί» πολιτ(ευτ)ικά για το αν και πόσο «απορρόφησε» το ΕΣΠΑ, πρέπει να λύσει άμεσα το ζήτημα «γρήγορης παραγωγής έργου».

Κρίσιμο γι' αυτό είναι η κατά το μέγιστο δυνατόν αναθεώρηση του ΕΣΠΑ 2007-2013, που (κακο)σχεδιάσθηκε διά χειρός των «πολιτικών» δημιουργών της σύγχρονης Κλαυθμώνος (βλ. «ΗτΣ» 15/3/2008) εν μέσω της αυταπάτης περί «θωρακισμένης οικονομίας» με φύρδην μίγδην κατανομή έργων χωρίς στρατηγική που να τα «κουμπώνει» σε ανταγωνιστικές επιλογές των εγχώριων παραγωγικών συστημάτων και των περιφερειών. Αναθεώρηση όχι στον κλειστό κύκλο των υποτιθέμενων διαχειριστών και των υποτιθέμενων «απορροφητήρων».

Κρισιμότερη δε για τη «γρήγορη παραγωγή έργου» είναι η ριζική αναθεώρηση του διαχειριστικού πλαισίου του ΕΣΠΑ 2007-2013, το οποίο βασισμένο στον εκτενέστατο δυνατό κατακερματισμό του πλήθους των διαχειριστικών αρχών και στον πολλαπλώς εκτενέστατο διαχειριστικό κατακερματισμό των εσωτερικών διαδικασιών του συστήματος αποτελεί έναν σπάταλο διαχειριστικό λαβύρινθο, ο οποίος δεν εξυπηρετεί παρά την (ιδιοτελή) γραφειοκρατική επιβίωση και επιβεβαίωση μιας διαχειριστικής γραφειοκρατίας στην και περί τη σύγχρονη Κλαυθμώνος.

Το υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης δικαιούται να αποκτήσει κι επισήμως τον τίτλο όταν αντιμετωπίσει τη διαχειριστική «φούσκα» που εδράζεται στη διαχειριστική «συναίνεση της σύγχρονης Κλαυθμώνος», και στους νόμους 3614/2007 και 3840/2010, η οποία είναι μέρος του προβλήματος και της τρέχουσας κρίσης, και όχι μέρος της λύσης για «γρήγορη παραγωγή έργου». Δημιουργώντας μία νέα συναίνεση για την Ανταγωνιστικότητα και την Περιφερειακή Ανάπτυξη που να υπερβαίνει τα γραφειοκρατικά, διαχειριστικά, γεωγραφικά και αισθητικά όρια της σύγχρονης Κλαυθμώνος.

Αναλύσεις: O δημόσιος τομέας, ο ιδιωτικός και οι απολύσεις

2011-06-05T00:07:00.000-07:00

4 Ιουνίου 2011 O δημόσιος τομέας, ο ιδιωτικός και οι απολύσεις

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 4/6/2011

Ενόψει της αναγκαίας μείωσης των δημόσιων δαπανών που θα πρέπει να συμπεριληφθεί στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2011-2015, ετέθη στο τραπέζι το ζήτημα των απολύσεων στο «στενό» και στον «ευρύτερο» δημόσιο τομέα. Όπως σε τόσα άλλα κρίσιμα ζητήματα κυριάρχησαν λάθος συζητήσεις, πρόχειρες και άστοχες αντιπαραθέσεις: ναι ή όχι στις απολύσεις, «ναι στην εργασιακή εφεδρεία», ναι ή όχι στην «άρση της μονιμότητας» κ.ο.κ.

Το θέμα στην Ελλάδα δεν είναι εάν η δημόσια απασχόληση είναι μεγάλη ή μικρή, αλλά ότι δεν είναι (αντ)αποδοτική για τους πολίτες, γιατί, μεταξύ άλλων, η κατανομή και η οργάνωση της δημόσιας απασχόλησης βασίζεται στη λογική αυτοσυντήρησης μιας αντιπαραγωγικής γραφειοκρατίας -για το ίδιον συμφέρον της και όχι για το εθνικό και δημόσιο συμφέρον. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι καν «άχρηστη» -αυτό θα είχε απλά δημοσιονομικό κόστος.

Η θέση περί του Δημόσιου που εν μέσω «ύφεσης» αρκεί «να ανοιγοκλείνει τρύπες» για τόνωση ζήτησης και απασχόλησης είναι άστοχη. Πρόκειται για Δημόσιο που σε μεγάλο βαθμό επί σειρά ετών «ανοίγει τρύπες» και, συνειδητά, «δεν τις κλείνει», ώστε «να πέφτουν μέσα» οι πολίτες, και μετά να τους ζητά «φακελάκι», γνωμοδότηση, εγκύκλιο, σεμινάριο, φωτογραφική διάταξη, ρουσφέτι, εξυπηρέτηση, το «γνωστό του γνωστού» για «να τους βγάλει από την τρύπα» που το ίδιο άνοιξε και άφησε ορθάνοικτη.

Ο ελληνικός δημόσιος τομέας χρειάζεται εισαγωγή των βασικών αρχών της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού. Αλλά και μέτρα άμεσης απόδοσης. Για τυχόν μείωση της δημόσιας απασχόλησης και αύξηση της παραγωγικότητας χρειάζονται οριζόντιες «λύσεις αρχής». Να θεσπισθεί, έστω εν μέσω χρεοκοπίας, για το μόνιμο προσωπικό του η αποκλειστικότητα της απασχόλησης στο Δημόσιο και ο ένας και μοναδικός μισθός, ώστε να τεθεί τέλος στο εκτενές ιδιωτικοδημόσιο και την πολλαπλή απασχόληση-αμοιβή σε αυτό.

Το ελληνικό δημόσιο μπορεί να απαλλαγεί από μέρος των τροφίμων του αποκόπτοντας τους ιστούς της διαφθοράς που το έφεραν στη σημερινή κατάσταση, διαχωρίζοντας, με αντικειμενικά κριτήρια, τα ξερά από τα χλωρά. Εισάγοντας fast track διαδικασία ελέγχου «πόθεν έσχες» (με όριο π.χ. το τριπλάσιο των δηλωθέντων νομίμων εισοδημάτων) για όσους απασχολούνταν δημόσια και εισέπρατταν ιδιωτικά: σε εφορίες, πολεοδομίες, νοσοκομεία (και φαρμακεία αυτών), ΚΤΕΟ, χορηγήσεις-ελέγχους επιδοτήσεων (κοινοτικών-εθνικών), παρα-εκπαίδευση κ.ο.κ.

Άλλωστε, οι οικονομικά ενεργοί πολίτες στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας ζούσαν πάντα με το ρίσκο της απόλυσης, με λύση ή λήξη της ατομικής σύμβασης εργασίας. Το 2010 οι απολύσεις έγιναν ευκολότερες για τις μεγάλες επιχειρήσεις -στις πολλές μικρές επιχειρήσεις ήταν ήδη ευκολότατες- και κατά τι φθηνότερες. Τη δεκαετία 2000-2009 υπάρχει συνεχής αυξητική τάση των (απο)λύσεων στον ιδιωτικό τομέα: από μέσο όρο τις 50.000 το μήνα το 2001 σε 55.000 το 2005, σε 60.000 το 2008, σε 61.000 το 2009-2010.

Αναλύσεις: Υπόδειγμα συναίνεσης σε αναπτυξιακές επιλογές...

2011-05-29T00:46:00.000-07:00

28 Μαίου 2011 Υπόδειγμα συναίνεσης σε αναπτυξιακές επιλογές...

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 28/5/2011

Ως γνωστόν οι ναυαρχίδες της εγχώριας κρατικής οικονομικής και αναπτυξιακής διαχείρισης, τα υπουργεία Οικονομίας και Οικονομικών (κι όχι μόνον αυτά) παρείχαν, αν και «ενοχικά κρυμμένα» στη διαχείριση των Ειδικών Λογαριασμών (ΔΙΒΕΕΤ, ΔΕΤΕ, κ.λπ), με ευρείες συναινέσεις, δημοσία δαπάνη ιδιωτικά «Προγράμματα Ομαδικής Ασφάλισης Ζωής & Περίθαλψης των Εργαζομένων». Είχε δηλαδή επιλεγεί, αντί της δημόσιας ασφάλισης υγείας, η ιδιωτική, αξιολογούμενη προφανώς ως καλύτερη.

Ευνόητο, καθώς το γραφειοκρατικό και σπάταλο δημόσιο σύστημα υγείας «ήταν που ήταν» στα χάλια του για τους ιθαγενείς, «φορτωνόταν» συνεχώς και τους αλλογενείς μετανάστες (ενίοτε λαθρό), κι έναντι αυτού εναλλακτική λύση ήταν η ιδιωτική ασφάλιση. Που «να μπλέκουν» τώρα οι εν λόγω δημόσιοι υπάλληλοι με την δημόσια υγεία… Η «καλή πρακτική» διαχύθηκε, με ευρείες συναινέσεις, σε εποπτευόμενους, από τις ναυαρχίδες της δημόσιας οικονομικής και αναπτυξιακής διοίκησης, οργανισμούς.

Η σημασία της επιλογής του Δημοσίου για το ιδιωτικό ούτε κοινοποιήθηκε ευρέως, ούτε κατανοήθηκε επαρκώς. Ομως με την τρέχουσα χρεοκοπία ανακύπτουν ζητήματα επιλογών και αποφάσεων. Είναι νόμιμη, σκόπιμη, ηθική η χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό ιδιωτικών «Προγραμμάτων Ομαδικής Ασφάλισης Ζωής & Περίθαλψης των Εργαζομένων» στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό.

«Σέρνεται» π.χ. από μηνών στην διοίκηση της ναυαρχίδας στην οργάνωση της διαχείρισης των κοινοτικών πόρων στην Ελλάδα, στην ΜΟΔ Α.Ε. (κι όχι μόνον εκεί) δημιουργώντας προσδοκίες, παρεξηγήσεις, τριβές. Στην ΜΟΔ το κόστος της παροχής, που «κουρεύτηκε» στο 1 εκατομμύριο ευρώ, δεν ήταν «κρυμμένο» σε κανένα υπουργικό ΔΙΒΕΕΤ, είναι στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Εκκρεμεί μία πολιτική απάντηση - απόφαση γιατί ούτε οι συναρμόδιοι υπουργοί, υφυπουργοί, γενικοί γραμματείς, ούτε τα μέλη του Δ.Σ. της ΜΟΔ Α.Ε., θα βγάλουν το 1 εκατ. ευρώ από την τσέπη τους.

Είναι αποδεκτή από τα εποπτεύοντα υπουργεία, και βιώσιμη «στο φως» της δημοσιότητας, η εικαζόμενη ευρύτατη (δια)κομματική συναίνεση, και αυτή των στην ΜΟΔ Α.Ε. «κοινωνικών εταίρων», για πληρωμή 1 εκατ. ευρώ του ιδιωτικού «Προγράμματος Ομαδικής Ασφάλισης Ζωής & Περίθαλψης των Εργαζομένων» στη ΜΟΔ Α.Ε. με πόρους του ΠΔΕ; Είναι αυτό παράδειγμα (της αναζητούμενης) συναίνεσης και «αναπτυξιακή επιλογή» ή είναι παράδειγμα προς αποφυγήν; Αρμόδιοι υπουργοί, υφυπουργοί, γραμματείς καλούνται να απαντήσουν με σαφήνεια.

Σε κάθε αστοχία του προϋπολογισμού -υπέρβαση δαπανών, υστέρηση εσόδων- «περικόπτεται» το ΠΔΕ ως πόρος εθνικής συμμετοχής στο ΕΣΠΑ. «Πάγωσαν» τα από εθνικούς πόρους χρηματοδοτούμενα Ειδικά Αναπτυξιακά Προγράμματα σε τόπους που έμειναν εκτός «σχεδιασμού» των ΚΠΣ-ΕΣΠΑ, στερούμενοι Δημοσίων Επενδύσεων λόγω ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων που κρύβονται από τους περιφερειακούς μέσους όρους. «Λεφτά υπάρχουν» υπό αυτές τις συνθήκες για ιδιωτικά ασφαλιστήρια; Χιλιάδες τέτοια ζητήματα συνθέτουν την τρέχουσα κρίση. Κι έχουν νομικές, πολιτικές, αναπτυξιακές και ηθικές πλευρές που, σε καιρούς χρεοκοπίας, χρήζουν σαφούς τοποθέτησης.

Επίκαιρα Θέματα: " Δικαίως αγανακτισμέ.. και με τα πάντα αηδιασμέ..."

2011-05-25T08:45:00.000-07:00

15 Ιαν. 2011 Μεταξύ Περαίωσης και Επιμήκυνσης της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 15/1/2011

Δεν πρόκειται για την πρόσφατη φορολογική περαίωση, που πρωτοεισήχθη το 1978, πριν συμπληρωθεί η πρώτη πενταετία της Μεταπολίτευσης, και έκτοτε επαναλήφθηκε τουλάχιστον 10 φορές, ενίοτε ως «τελευταία». Ούτε για την επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των 110 δισ. του Μηχανισμού Στήριξης (ΕΕ και ΔΝΤ) που είναι κρισιμότατη αλλά όχι η σπουδαιότερη οικονομική μεταβλητή για την αποφυγή της χρεοκοπίας. Μιλάμε για την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία.

Υπαρξιακό δίλλημα μεταξύ περαίωσης και επιμήκυνσης βιώνει η Γ’ Ελληνική Δημοκρατία, της Μεταπολίτευσης. Μεταξύ αφενός της αναπόφευκτης περαίωσης που ήδη τροφοδοτείται εν μέσω της πολύπλευρης κρίσης και της οιονεί χρεοκοπίας και, αφετέρου της δύσκολης επιμήκυνσής της καθώς το κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό, πολιτιστικό «κλίμα» δείχνει την ανάγκη της Δ’ Ελληνικής Δημοκρατίας, ενώ δεν έχει απαντηθεί το πώς και το τι αυτής της μετάβασης. Το νόημα του «άλλαξέ τα όλα».

Διάγνωση του (εκρηκτικού) κλίματος στην ελληνική κοινωνία και οικονομία μπορεί να γίνει και χωρίς «δημοσκοπήσεις». Η Γ’ Ελληνική Δημοκρατία έχει εισέλθει στην μελαγχολική περίοδό της. Σε κλίμα που θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στους blues στίχους «δικαίως αγανακτισμέ… και με τα πάντα αηδιασμέ… πως τάχεις έτσι μοιρασμέ …». Είχαν τραγουδηθεί τις αρχές της δεκαετίας του 80 αναφερόμενοι στην πρώιμη μεταπολεμική Ελλάδα, και φαινόταν παρωχημένοι για την Ελλάδα του 2000.

Είχαμε ήδη μία χαμένη δεκαετία, αυτήν που πέρασε, δεν χρειαζόμαστε μία μελαγχολική δεκαετία, αυτήν που άρχισε. Παρά την οιονεί χρεοκοπία, την απώλεια πολλαπλών και κατακερματισμένων «κεκτημένων», απαιτείται νέα –φρέσκια- και εγκυρότερη οπτική για την χώρα, πέρα από τα κλισέ, την ιδεολογικοπολιτική κλεισούρα, τις αυταπάτες, τον «ευρωπαϊκό αντικατοπτρισμό» της Μεταπολίτευσης και της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας που εναπόθεσαν «έξωθεν» τις λύσεις για τα μείζονα της περιόδου.

«Έξωθεν», στην ευρωπαϊκή ένταξη, εναποτέθηκε η «στερέωση της δημοκρατίας». «Έξωθεν», με την ενσωμάτωση στην ΕΟΚ θα κατοχυρωνόταν γεωπολιτικά η χώρα επιλύοντας, υποτίθεται οριστικά, το εξ Ανατολών πρόβλημα ασφαλείας. «Έξωθεν», στην όσμωση της ελληνικής, καχεκτικής (λόγω και των διεθνών κρίσεων το 1973-74 και το 1978-79) και εν μέρει παρασιτικής, οικονομίας με την αναπτυγμένη οικονομία της Βόρειας Ευρώπης εναποτέθηκε η αναπτυξιακή πορεία εκσυγχρονισμού της. Η ευθύνη δεν είναι στο «έξωθεν» καθεαυτό αλλά στον λυτρωτικό ρόλο που του (απo)δόθηκε.

Και στην τρέχουσα μελαγχολική φάση της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας το «έξωθεν» διατηρεί τον πρωτεύοντα ρόλο του. Αναγκαίες αλλαγές και τομές δεν (προ)κρίνονται βάσει του εάν είναι κοινωνικά, παραγωγικά και οικονομικά ορθές, (προ)κρίνονται βάσει του εάν τις θέλει / επιβάλλει η τρόικα ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ. Οι πολιτικές επιλογές εμφανίζονται να συναρτώνται, σε υπερβολικό βαθμό, ακόμη κι όταν δεν συναρτώνται ευθέως, με τις conditionalities του Μνημονίου. Όμως οι λύσεις κείνται πέρα από την μήτρα του «έξωθεν» ανεξαρτήτως αν του αποδίδεται λυτρωτικός ή καταστροφικός ρόλος.

Φιλοξενούμενες Μελέτες: ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α. ΙΩΑΝΝΟΥ "ΣΥΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΥΝΑ"

2011-05-22T13:04:00.000-07:00

"ΣΥΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΥΝΑ", Μάϊος 2011

....

ΥΓ. Ο Αλέξανδρος Σπαρτίδης, μαθητής του Λεοντείου Λυκείου, δεν είχε κλείσει τα 16 χρόνια του το 1973, και δεν επρόκειτο να τα κλείσει ποτέ. Στις 17 Νοέμβρη η ζωή του τελείωσε απότομα, από τις σφαίρες των οργάνων της δικτατορίας, στην οδό Κότσικα.

Η οδός Κότσικα είναι ένας μικρός δρόμος ο οποίος ενώνει την Πατησίων με την Μαυρομματαίων, απέναντι από το κτίριο του ΟΤΕ, στην οροφή του οποίου ενδεχομένως βρίσκονταν και οι δολοφόνοι ελεύθεροι σκοπευτές, που έκοψαν το νήμα της ζωής του Αλέξανδρου. Του Αλέξανδρου ο οποίος δεν ήταν ένα «θύμα» της δικτατορίας. Ήταν, και είναι, ένας ήρωας της ελευθερίας και της δημοκρατίας.

Ο διαβάτης που περνάει στις μέρες μας από την διασταύρωση των οδών Πατησίων και Κότσικα, και βλέπει όσα συμβαίνουν γύρω του, δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί: εάν ο Αλέξανδρος Σπαρτίδης δεν είχε πεθάνει ηρωικά εκείνο το πρωινό του 1973 αλλά είχε ζήσει, όπως ζήσαμε όλοι εμείς οι υπόλοιποι, θα μπορούσε άραγε σήμερα να περπατήσει με ησυχία και ασφάλεια, όπως θα είχε κάθε δικαίωμα, οποιαδήποτε ώρα του 24ωρου, στην περιοχή; Θα μπορούσε να είναι ήρεμος και ήσυχος στην σκέψη ότι τα παιδιά του ή τα ανίψια του, ή ακόμη και τα εγγόνια του, μετακινούνται στο κέντρο της Αθήνας, μετά τις 6 το απόγευμα; Θα μπορούσε να προσπεράσει αδιάφορα -χωρίς να αισθάνεται την οργή και την κατάθλιψη εκείνη που αισθάνεται κάθε έντιμος άνθρωπος όταν αδυνατεί να σταματήσει μία τραγωδία- το θέαμα των 12χρονων Αφρικανίδων που απελπισμένα αναζητούν τον έναντι 20 ευρώ «αγοραστή» τους, προκειμένου να συγκεντρώσουν το ποσό που απαιτεί ο «λαθρέμπορας ανθρωπίνων ψυχών» και ιδιοκτήτης τους, ως αποζημίωση για την διαπεραίωσή τους στην «Ευρώπη»;

Φυσικά όχι. Δεν θα μπορούσε. Οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στο κέντρο της Αθήνας, προσβάλλουν την μνήμη του Αλέξανδρου Σπαρτίδη και όλων των Ελλήνων που πρόσφατα η παλαιότερα έδωσαν την ζωή τους για μία καλύτερη πατρίδα σε έναν καλύτερο κόσμο. Όποιος αισθάνεται την ανάγκη να τιμήσει την μνήμη τους και την προσφορά τους, αλλά επίσης να προφυλάξει από τον ευτελισμό και τα δικά του βιώματα και την δική του προσωπική ιστορία, οφείλει να αντιδράσει.

Το υπό έντυπη δημοσίευση "ΣΥΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΥΝΑ" του Δημήτρη Α. Ιωάννου φιλοξενείται εδώ.

Αναλύσεις: Η Συναίνεση των Πολιτών

2011-05-21T08:45:00.000-07:00

21 Μαίου 2011 Η Συναίνεση των Πολιτών

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 21/5/2011

Οι ευρωπαϊκές «συστάσεις» περί εγχώριων (δια)κομματικών συναινέσεων στην μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική προσαρμογή και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ακόμη κι αν ευοδωθούν δύσκολα θα αποδώσουν επειδή το εγχώριο πολιτ(ευτ)ικό σύστημα έχει εθισθεί να «κοκορομαχεί» και να χειρίζεται τα κρίσιμα ζητήματα ως προ-πολιτικά. Επιπλέον, γιατί το ίδιο στερείται της συναίνεσης των πολιτών, όντας μέρος του προβλήματος που οδήγησε στην «τεχνική» χρεοκοπία της χώρας. Εν ολίγοις είναι άστοχες. Αυτό που «μετράει» είναι η συναίνεση των πολιτών.

Από τα πρώτα στάδια της Οδύσσειας που άρχισε για την αποφυγή μετατροπής της «τεχνικής» χρεοκοπίας του 2009 σε ανοικτή χρεοκοπία, η συναίνεση των πολιτών υπήρξε εκτενής έως την άνοιξη-το καλοκαίρι του 2010. Οχι λόγω κοινοβουλευτικών συγκλίσεων αλλά λόγω της κοινωνικής ενσυναίσθησης για το μέγεθος του αδιεξόδου και των πιθανών συνεπειών της ανοικτής χρεοκοπίας. Παρά το γεγονός ότι δεν εξηγήθηκε επαρκώς το πώς και ποιοι έφεραν τη χώρα στη χρεοκοπία.

Ομως με ένα πολιτ(ευτ)ικό σύστημα που, σε μεγάλο βαθμό, συνέχιζε σε ρυθμούς του business as usual η συναίνεση των πολιτών δεν αξιοποιήθηκε επαρκώς. Η συναίνεση των πολιτών σε πρωτόγνωρα, σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν, «μέτρα» δεν συνοδεύθηκε από πειστικά δείγματα δικαιοσύνης στην κατανομή βαρών και ευθυνών. Οι αναγκαίες τομές για διαφάνεια, διαύγεια, λογοδοσία, περιορισμό της σπατάλης αμφισβητήθηκαν και αμφισβητούνται.

«Οι έχοντες σχέση με την στήλη των εξόδων (δηλ. οι τρόφιμοι) του προϋπολογισμού» ήταν/είναι αυτοί που προκάλεσαν τον περισσότερο «αντιμνημονιακό» θόρυβο, και για θέματα που δεν συνδέονταν ευθέως με το Μνημόνιο. Εκείνοι «οίτινες τροφοδοτούν την στήλη των εσόδων του προϋπολογισμού» αφέθηκαν περισσότερο να φέρουν το βάρος της προσαρμογής. Τις προτεραιότητες στην (αν)αποτελεσματικότητα των δημοσίων δαπανών επικαθόριζαν «οι τρόφιμοι του προϋπολογισμού» που είχαν/έχουν τις κατάλληλες «άκρες» για τον προσανατολισμό του πολιτ(ευτ)ικού συστήματος.

Ο εκτροχιασμός δαπανών που δεν αντικρίζονται με αναγκαία έσοδα, ο περιορισμός δαπανών και η αύξηση εσόδων προσανατολίστηκαν, λόγω εκτάκτου ανάγκης, σε οριζόντια μέτρα που δεν εμπέδωναν «πολιτική αρχών», τα αυτονόητα. Οι πολίτες συναινούν σε αποτελεσματικότερες στοχεύσεις δημοσιονομικής προσαρμογής. Π.χ. οι απολαμβάνοντες την ασφάλεια του δημοσίου δικαιούνται μία και μοναδική αμοιβή, είναι πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, χωρίς δικαίωμα άλλων ιδιωτικοδημόσιων ή ιδιωτικών δραστηριοτήτων.

Τα μισά από τα ύψους 6 δισ. ευρώ που εκκρεμούν για «επιπλέον μέτρα» το 2011, βρίσκονται στην κλεπτοκρατική συνιστώσα του ιδιωτικοδημόσιου νοσοκομειακού-νοσηλευτικού-φαρμακευτικού ελλείμματος. Αλλα τόσα είναι οι διά γυμνού οφθαλμού ορατές κλεπτοκρατικές πρόσοδοι της φοροδιαφυγής. Κλάσματα αυτών βρίσκονται στα υπουργεία υπό την αναποτελεσματικότητα των οποίων «στενάζει» ο οικογενειακός προϋπολογισμός, η καθημερινότητα, η ποιότητα ζωής των ελλήνων πολιτών: στην άμυνα-ασφάλεια που αρχίζει από τα εθνικά σύνορα και φτάνει στο κέντρο της Αθήνας, στην εκπαίδευση (που μένει να γίνει παιδεία), κ.ο.κ. Ομως αυτά είναι οι εκκρεμότητες του 2010-2011. Οι προκλήσεις του 2011-2012 είναι μεγαλύτερες.

Επίκαιρα Θέματα: Πως επηρεάζει η εισαγωγή του ευρώ την διαμόρφωση των μισθών;

2011-05-18T02:19:00.000-07:00

Πως επηρεάζει η εισαγωγή του ευρώ την διαμόρφωση των μισθών;

Απαντά ο Χρήστος Α. Ιωάννου, Οικονομολόγος (Ph.D), Μέλος του Σώματος Μεσολαβητών-Διαιτητών.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 20 Μαΐου 2001 (10 χρόνια πριν)

Το Ευρώ φέρνει σχεδόν πλήρη διαφάνεια τιμών και μισθών και ευχέρεια για συγκρίσεις αμοιβών μεταξύ χωρών, κλάδων και ειδικοτήτων. Η συγκρισιμότητα των μισθών από το εθνικό επίπεδο επεκτείνεται στην Ευρωζώνη. Εκλείπει η «αυταπάτη του εθνικού χρήματος» που συγκαλύπτει διαφορές παραγωγικότητας και εθνικού κόστους διαβίωσης. Στην Ευρωζώνη για διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά υπάρχει ήδη μεγάλη διασπορά τιμών, πλέον του 20% των μέσων τιμών, ποσοστό διπλάσιο από τις ΗΠΑ. Οι διαφορές τιμών θα περιορισθούν αλλά, λόγω φορολογίας, υποδομής των αγορών και διαφορών σε προτιμήσεις, δεν θα εξαλειφθούν. Διαφορές παραγωγικότητας και εθνικού κόστους διαβίωσης δεν οδηγούν σε ευρω-μισθούς για παρόμοιες εργασίες. Το Ευρώ επιτρέπει μεγαλύτερη απορρύθμιση αγορών, διεθνοποίηση αλλά και γεωγραφική διαφοροποίηση των αμοιβών.

Η άμεση επίδραση στην διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού (HR) φαίνεται όταν η εκκαθάριση αμοιβής γίνεται και σε ευρώ. Πλέον των μετατροπών σε ΙΤ και HR, το HR έχει ιδιαίτερο έργο προσαρμογής. Για τις αμοιβές ανώτερων στελεχών οι Ευρωεπιχειρήσεις (που λειτουργούν σε περισσότερες χώρες) χρησιμοποιούν ήδη από την δεκαετία του 1990 περισσότερο ένα διεθνές benchmark παρά εθνικούς δείκτες κόστους ζωής. Η αμοιβή στελεχών, επιστημονικού και ειδικευμένου προσωπικού συνδέεται περισσότερο με την επιχειρησιακή απόδοση. Ευρωεπιχειρήσεις που έχουν αναπτύξει ενιαία συστήματα HR θα δημιουργήσουν μισθολογικές ζώνες σε ευρώ (euro salary band). Σε επιχειρήσεις με διαφορoποιημένες ρυθμίσεις HR εντός ευρωζώνης (πχ περιγραφές, αξιολογήσεις θέσεων εργασίας) η διαφάνεια των αμοιβών δημιουργεί ανάγκες προσαρμογής. Η ευρω-διαφάνεια εκθέτει τα πακέτα αποδοχών σε συγκριτικό έλεγχο, διαφορές που υπάρχουν μεταξύ χωρών γίνονται εμφανέστερες και είναι πιθανές πιέσεις για εναρμονίσεις.

Στην Ευρώπη οι μισθοί μεγάλου τμήματος ανθρώπινου δυναμικού διαμορφώνονται από συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η ευρω-διαφάνεια ενισχύει την ευρω-συγκρισιμότητα στις διαπραγματεύσεις. Ηδη τα συνδικάτα συντονίζονται (π.χ. IGMetal με Βέλγους και Ολλανδούς). Η μεγαλύτερη ενημέρωση και συνεργασία των συνδικάτων θα απαιτήσει και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και εργοδοτικών ενώσεων. Οι επιχειρήσεις οδηγούνται σε περισσότερο συγκεντρωτική προσέγγιση του HR ενώ δεν επιθυμούν, και δεν θα συμμετάσχουν σε, ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.

Η ευρω-συγκρισιμότητα λειτουργεί από την πλευρά των διεκδικήσεων. Ηδη Γερμανοί, Ισπανοί και Ιρλανδοί πιλότοι διεκδικούν εξομοίωση μισθών με πιλότους άλλων χωρών. Οι Γερμανοί ζητούν εξομοίωση με ΚLM (αύξηση 30-80% κατά περίπτωση), οι Ιρλανδοί 70%, οι Ισπανοί 16%. Οι πιλότοι είναι ιδιαίτερη αγορά εργασίας, αλλά και οι γιατροί στην Φιλανδία ζητούν εξομοίωση αμοιβών με (εκτός ευρωζώνης) Σκανδιναυούς γιατρούς.

Στο νέο μακροοικονομικό πλαίσιο, η ευρω-συγκρισιμότητα επηρεάζει την σύναψη συλλογικών συμβάσεων. Ηδη από το 1996 το Βέλγιο με νόμο για την ανταγωνιστικότητα επέβαλε σύνδεση της εξέλιξης των μισθών με την προβλεπόμενη μέση αύξηση μισθών σε Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία. Σε χώρες εκτός Ευρώ (Δανία και Σουηδία) συνδικάτα και εργοδότες συμφωνούν οι μισθοί να μην αυξάνονται γρηγορότερα από την ευρωζώνη. Στις εθνικές συλλογικές διαπραγματεύσεις λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι εξελίξεις μισθών σε άλλες χώρες της ΟΝΕ. Το Doorn Group των συνδικάτων (Βέλγιο, Γερμανία, Ολλανδία και Λουξεμβούργο) εξετάζει κάθε Σεπτέμβρη την εξέλιξη μισθών και ποιοτικών παραγόντων της εργασίας.

Οι ευρω-μισθοί είναι βασική μακροοικονομική μεταβλητή. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί την εξέλιξη των μισθών και αναπτύσσει πρόγραμμα με την Εurostat για Labour Cost Index and Labour Price Index. Ανάλογο ενδιαφέρον δείχνουν και οι Broad Economic Pοlicy Guidelines. Ολοι συνιστούν την αποκέντρωση και περιφερειοποίηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. ΕΚΤ (Ο. Issing) και Ευρωκοινοβουλιο (μελέτη D. Gros) υποστηρίζουν την ίδια κατεύθυνση υπογραμμίζοντας την σημασία της πολιτικής μισθών για πληθωρισμό, απασχόληση και ανεργία.

Στην Ελλάδα η ευρω-διαφάνεια των μισθών θα αναδεικνύει θέματα διανομής και την ανάγκη πραγματικής σύγκλισης. Απλοϊκά, στην ευρωζώνη οφείλουμε να μειώνουμε το κόστος εργασίας όταν είναι υψηλό και, επειδή η αμοιβή της εργασίας είναι χαμηλή, οφείλουμε να αυξάνουμε την χαμηλή παραγωγικότητα. Πως, ενώ τα πακέτα Ντελόρ και Πρόντι περνούν; Με πολιτικές ανθρώπινου κεφαλαίου, ποιότητας, επιχειρηματικότητας και αναγκαίων βασικών υποδομών για την ανάπτυξη.

Αναλύσεις: Μέσα στο ευρώ, έξω από τη Σένγκεν

2011-05-14T09:58:00.000-07:00

14 Μαϊου 2011 Μέσα στο ευρώ, έξω από τη Σένγκεν

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 14/5/2011

Οσα έλαβαν χώρα περί το δημοσίευμα του Spiegel online της 6/5/2011, «Η Αθήνα αναθερμαίνει σχέδια για νέο νόμισμα - Η Ελλάδα εξετάζει την έξοδο από την Ευρωζώνη», δείχνουν το εγχώριο πολιτ(ευτ)ικό σύστημα και τα συμπαρομαρτούντα του (ΜΜΕ κ.λπ.), στερoύμενα «Οδικού Χάρτη» για τα στοιχειώδη στην τρέχουσα οιονεί χρεοκοπία. Ως δυνατότητα πολιτικής αντίδρασης και διατύπωσης θέσεων in vivo, κι όχι με προμαγειρεμένο λόγο.

Οι εγχώριες αντεγκλήσεις δεν αφορούσαν ούτε «το φεγγάρι» (την έξοδο από το ευρώ) ούτε καν το δάκτυλο (ποιος-γιατί δημιουργεί το διεθνές πρωτοσέλιδο). Eμμειναν στα του ... πρωτοκόλλου, περί τη συνάντηση του Λουξεμβούργου. Υπήρχαν προβληματισμοί μήπως πράγματι συζητούνταν η επικείμενη επιστροφή στη δραχμή. Λίγο ακόμη και βάσει ενδείξεων να προέκυπταν και δηλώσεις - προπομποί των, υποτιθέμενων, εξελίξεων. Oπως και με την αναδιάρθρωση ...

Απουσίασε η ουσία, ότι η αποχώρηση της Ελλάδας από την Eυρωζώνη, σήμερα, θα επέφερε αδιανόητη οικονομική καταστροφή και κοινωνική οπισθοδρόμηση με δεκαετία πλήρους νομισματικής αστάθειας (ανάλογη της περιόδου 1944-1953) και επί μακρόν καθίζηση της παραγωγικής δραστηριότητας στην χώρα. Κοντολογίς η χώρα θα είχε να απευθυνθεί, μετά την τρόικα, και στην ΟΥΝΡΑ (United Nations Relief and Rehadiliation Administration). Και να επανασυστήσει ως πρώτο τη τάξει το υπουργείο Εφοδιασμού.

Η διάγνωση των καταστροφικών συνεπειών που, στις παρούσες συνθήκες, θα είχε η επιλογή επιστροφής στο σύστημα της δραχμής, δεν συνεπάγεται και την εξ ορισμού ορθότητα της επιλογής της ένταξης της Ελλάδας στην ΟΝΕ, και κυρίως της πορείας της την πρώτη δεκαετία σε αυτό. Ούτε τη βιωσιμότητα του ευρώ που συνδέεται με το πώς εάν η Eνωση και η ΟΝΕ θα πάνε με μία Ευρωπαϊκή Γερμανία ή μία Γερμανική Ευρώπη. Ο επίπονος και τραχύς δρόμος της εσωτερικής ανόρθωσης περνάει πλέον μέσα από το ευρώ.

Η εσωτερική ανόρθωση προϋποθέτει καθαρή αξιολόγηση τού πού πρέπει να ανήκει η Ελλάδα και τού πού όχι. Αν από κάπου έπρεπε και πρέπει να φύγει είναι από τη ζώνη της Συνθήκης του Σένγκεν, ώστε να πάψει να φαίνεται και να λειτουργεί ως ο καλύτερος αγωγός λαθρομετανάστευσης προς την υπόλοιπη Ευρώπη. Να μην περιμένει να ανακαλύψουν το πρόβλημα και τις συνέπειές του Γαλλία και Ιταλία λόγω αραβικής εξέγερσης και κρίσης στην Βόρεια Αφρική, ενώ η Ελλάδα τα υφίσταται επί σειρά ετών.

Η αναστολή της ελληνικής συμμετοχής στη Σένγκεν πρέπει να εξετασθεί ως ένα μέτρο εσωτερικής ανόρθωσης, έως ότου η Ε.Ε. καταλήξει σε αποτελεσματικές και βιώσιμες λύσεις για τη λαθρομετανάστευση. Εως τότε για την Ελλάδα ας αξιολογηθεί ως αναπτυξιακή επιλογή καθώς η λαθρομετανάστευση επιτείνει την οικονομική παρακμή και τη διάλυση των αγορών εργασίας και της κοινωνικής συνοχής. Επιπλέον η αναστολή συμμετοχής στη Σένγκεν διευκολύνει την εισροή τουριστών από τρίτες χώρες (π.χ. Ρωσία) στην Ελλάδα.

Άρθρα - Αναλύσεις: Τα κλισέ της χρεοκοπίας και το «θεμελιώδες ζήτημα»

2011-05-08T11:28:00.000-07:00

8 Μαΐου 2011 Τα κλισέ της χρεοκοπίας και το «θεμελιώδες ζήτημα»

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία- Οικονομία, Κυριακή 8 Μαΐου 2011

Σε συνθήκες «τεχνικής» χρεοκοπίας της χώρας από το 2009, και την μέσω των «μηχανισμών στήριξης» αποφυγή της ανοικτής χρεοκοπίας, αντιλαλούν στη δημόσια σκηνή, από τον ναό της δημοκρατίας έως τα τηλεπαράθυρα, τα κλισέ της χρεοκοπίας: διαγνώσεις και θέσεις ίδιες με τις «λύσεις» και τις αυταπάτες που μας έφεραν εδώ.

1. Πρώτο κλισέ η «επιστροφή στην ανάπτυξη». Ομως χρειάζεται στροφή στην ανάπτυξη κι όχι επιστροφή. Αυτό που προηγήθηκε τη δεκαετία του 2000 δεν ήταν ανάπτυξη. Η «θωρακισμένη οικονομία», η «βελτιούμενη ανταγωνιστικότητα» και η «πραγματική σύγκλιση» ήταν μία «φούσκα» που έσκασε - ακριβέστερα μία συστάδα από «φούσκες»: κρατι(κομματι)κή, κατοικία-real estate, τραπεζική, «νοσοκομειακή-νοσηλευτική», «εκπαιδευτική», των ΜΜΕ, κοκ.

Η ελληνική οικονομία δεν εισήλθε σε κυκλική ύφεση αλλά σε διαρθρωτική κατάρρευση. Οι υψηλοί ρυθμοί μεγέθυνσης του ΑΕΠ το 2000-2009 δεν ήταν βιώσιμη ανάπτυξη διότι α) το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ως ποσοστό του ΑΕΠ απογειώθηκε από το ήδη υψηλό 7,7% το 2000 σε 14,6% το 2008, β) οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών υποχώρησαν από το ήδη χαμηλό 25% του ΑΕΠ το 2000, σε 19% το 2009, γ) το μερίδιο του κράτους στο ΑΕΠ αυξήθηκε από το ήδη υψηλό 44% το 2005 στο «σοβιετικό» 53,6% το 2009.

2. Δεύτερο κλισέ η «δημοσιονομική προσαρμογή». Η παραγωγική δυναμικότητα της χώρας έφθινε διαρκώς και καλύφθηκε προσωρινά από τα ετησίως διευρυνόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα. Ελλείμματα που τροφοδοτούσαν την κρατική φούσκα και τους τροφίμους του ευρύτατου ελληνικού ιδιωτικοδημόσιου τομέα - που αποφεύγει κάθε έκθεση στον ανταγωνισμό των «διεθνώς εμπορευσίμων προϊόντων» και επιβιώνει «δημιουργώντας δουλειές» με το ελληνικό Δημόσιο.

Τα διευρυνόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα αφενός δεν είχαν καμία αναπτυξιακή ή κοινωνική βιωσιμότητα, αφετέρου δεν είχαν ούτε στοιχειώδη αντικυκλική λειτουργία στην οικονομία όταν αυτή θα ήταν αναγκαία, ήτοι την περίοδο 2008-2010 όταν, μετά τις πρόωρες εκλογές για την διαχείριση του δημοσιονομικού ελλείμματος, η μεν οικονομία βυθιζόταν στην υποτιθέμενη «ύφεση» (2008: 2,0%, 2009:-2,0%, 2010:-4,5%) ταυτόχρονα δε τα ελλείμματα της γενικής κυβέρνησης εκτροχιάζονταν (2008: 9,4%, 2009: 15,4%, 2010 10,3%).

3. Τρίτο κλισέ οι «κερδοσκόποι δανειστές» που απογείωσαν το δημόσιο χρέος της χώρας. Παρά τα επί σειρά ετών (2000-2008) αρνητικά πραγματικά επιτόκια δανεισμού της χώρας, μετά την είσοδό της στην ΟΝΕ, το χρέος της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε από το 103% το 2000 σε 97% το 2003 και απογειώθηκε εκ νέου σε 110% το 2008, 127% το 2009, 140% το 2010, κινούμενο προς το 153% του ΑΕΠ το 2011.

Αντί με νομισματική σταθερότητα και χαμηλά επιτόκια να μειωθεί το χρέος και να ενισχυθούν οι προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης με προσαρμογή της παραγωγικής δομής, ώστε να αντιμετωπισθούν οι επιδράσεις από τις δομικές ατέλειες της ΟΝΕ, η είσοδος σε αυτήν αντιμετωπίσθηκε ως συνέχεια και εδραίωση του αντιπαραγωγικού μεταπολιτευτικού αρχέτυπου.

Στην τρέχουσα χρεοκοπία και απέναντι στα κλισέ της είναι εντελώς επίκαιρη η αντίθεση που το 1912 ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε συνοψίσει ως θεμελιώδες ζήτημα του 1909: «Προ της επαναστάσεως, οι έχοντες σχέσιν με την στήλην των εξόδων (δηλ. οι τρόφιμοι) του προϋπολογισμού διηύθυνον κυρίως την Ελλάδα. Ηδη αι τύχαι αυτής διευθύνονται κυρίως παρ' εκείνων οίτινες τροφοδοτούν την στήλην των εσόδων του προϋπολογισμού».

Αναλύσεις: Ελλάδα του «'21» ή Ελλάδα του «'22»;

2011-05-07T10:20:00.000-07:00

7 Μαϊου 2011 Ελλάδα του «'21» ή Ελλάδα του «'22»;

Ημερησία του Σαββάτου - Οικονομία, 7/5/2011

Μονότονα τα τελευταία 5-6 χρόνια, όταν ακόμη ήταν εδραίες οι αυταπάτες περί «θωρακισμένης οικονομίας», «βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας», «πραγματικής σύγκλισης σε Ε.Ε. και ΟΝΕ», γράφαμε ότι «τα πράγματα δεν είναι όσο άσχημα φαίνονται, αλλά πολύ χειρότερα». Οι θεμελιακοί οικονομικοί δείκτες (αυξανόμενα ελλείμματα εμπορικά και τρεχουσών συναλλαγών, συνεχής υποχώρηση των εξαγωγών ως ποσοστό του ΑΕΠ, ραγδαία συρρίκνωση παραγωγικής δυναμικότητας και δυνατότητας) προμήνυαν την χρεοκοπία.

Eκτος από τα θεμελιώδη οικονομικά ήταν και τα πρωταγωνιστικά «πρόσωπα», οι λόγοι και οι τρόποι τους. Η de facto «ελίτ» μιας ολόκληρης κοινωνίας μιας ολόκληρης περιόδου που αναπαρήγαγε σε μεταλλασσόμενες, ανά δεκαετία, παραλλαγές την μεταπολιτευτική πνευματική, πολιτ(ευτ)ική, παραγωγική κλεισούρα. Κλεισούρα που συνεχίζει στην τρέχουσα χρεοκοπία αποδίδοντας και τα συμπτώματά της και τις αιτίες της σε «εξωτερικούς» παράγοντες, σε «έξωθεν» παρεμβάσεις, αναμένοντας, ταυτόχρονα, και έξωθεν λύσεις.

Δύο χρόνια τώρα ενώ αποκαλύπτεται σταδιακά το εύρος, το βάθος και η δυναμική χρεοκοπίας οικονομίας και κοινωνίας, όχι μόνο ως εσωτερικό-εθνικό ζήτημα, αλλά ως «ελληνικό ζήτημα» που γίνεται πρωτοσέλιδο διεθνώς, αμέτρητες χιλιάδες απόψεις διατυπώνονται για τα συγκυριακά τρέχοντα, τα εκάστοτε «μέτρα», τα «σπρεντ», τα «μνημόνια», την «ανάπτυξη» ως εάν αυτή η κρίση να είναι όπως τόσες άλλες κατά την τελευταία εικοσαετία, με αντεγκλήσεις στο κοινοβούλιο, στα τηλεπαράθυρα, στον εκλογικό κύκλο, κ.ο.κ.

Ομως ατυχώς για την παρούσα γενιά, και κυρίως για τις επόμενες, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, καθώς γίνονται εξαιρετικά πεζά αναδεικνύοντας πρωταρχικές αβεβαιότητες: Γονείς που πριν ανησυχούσαν τι θα γίνουν τα παιδιά τους όταν μεγαλώσουν, τώρα βρίσκονται να ανησυχούν πως θα συνεχίσουν να μεγαλώνουν οι ίδιοι χωρίς δουλειά. Γονείς που απευθύνονταν στα γνωστά κυκλώματα προς εξασφάλιση δουλειάς στα παιδιά τους, τώρα αναγκάζονται να απευθύνονται εκεί για ίδιον λογαριασμό.

Είναι πλέον εμφανές ότι «τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα όσο φαίνονται αλλά είναι πολύ χειρότερα». Οχι λόγω της επιδείνωσης των υλικών συνθηκών διαβίωσης για ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού. Δεν ζει η Ελλάδα χειρότερα από πολλές άλλες κοινωνίες της (διευρυμένης) Ευρώπης. Ζει όμως το απότομο τέλος μιας πολυετούς αυταπάτης. Ενα κενό προσανατολισμού για το που βαδίζει η Ελλάδα. Μία απώθηση του σοβαρότατου ενδεχόμενου η βιώσιμη έξοδος από αυτήν την κρίση να είναι υπόθεση δεκαετίας.

Μία κρίση δεκαετίας από την οποία η Ελλάδα, συμβολικά, μπορεί να εξέλθει είτε ως η Ελλάδα του 2021 (200ή επέτειος από το 1821), είτε ως η Ελλάδα του 2022 (100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή). Και προϋπόθεση του ενός ή για την αποφυγή του ετέρου είναι αυτό που ο Παναγιώτης Κονδύλης, το 1992 μαζί με άλλα προφητικά, είχε χαρακτηρίσει «ακμαία εθνική οντότητα ως conditio sine qua non» μιλώντας, τότε, για την ανάγκη η Ελλάδα να μπει «στον επίπονο και τραχύ δρόμο της εσωτερικής ανόρθωσης» κόντρα «στην επίμονη και ιδιοτελή παραγνώριση της αδήριτης σχέσης που υφίσταται ανάμεσα σε απόδοση και απόλαυση».

Μελέτες: Προλεχθέντα - Τι πήγε λάθος με τον ΟΜΕΔ του Ν. 1876/1990 ;

2011-05-04T23:45:00.000-07:00

Προλεχθέντα: Τι πήγε λάθος με τον ΟΜΕΔ του ν.1876/90; Επιθεώρησις Εργατικού Δικαίου, Τόμος 70ος, Τεύχος 7 (1677), 1/4/2011, σελ. 385-393.